Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Nerede Yaşadığınız, Ön Yargılarınızı Etkileyebilir!

Nerede Yaşadığınız, Ön Yargılarınızı Etkileyebilir!
4 dakika
2,286
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 3 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Yeni bir şehre taşınırken daha ön yargılı hale gelme ihtimali, birçok insanın aklından geçen onlarca şeyden biri değildir. Belki de olmalı.

İstemsiz ön yargılar, yani diğer insanlar hakkında yaptığımız ani çıkarımlar, farkında olmadan ayrımcılığa sebep olabilir; diğer insanlara adil ve eşit davranmaya çalışan bizlerde bile! Ve bu otomatik ön yargılar, olumsuz sonuçlar doğurabilir. Örneğin, siyahilere karşı istemsiz ön yargıların fazla olduğu yerlerde, siyahi bebekler, doğumda beyaz bebeklere göre daha fazla sağlık sıkıntısı yaşıyor. Ayrıca böyle yerlerde, polisler siyahi vatandaşlara karşı daha orantısız güç kullanıyor.

İstemsiz ön yargılarla nasıl başa çıkabiliriz? Bu soruya cevap arayan araştırmacılar, bazılarını istemsiz ön yargıların değiştirilemeyeceğine sürükleyen kritik bir varsayıma vardılar. Varsayım ise şu: İstemsiz ön yargılar, şahsın karakteristiğinden kaynaklanır, bir nevi kişisel özellik gibi. Bu açıdan, bazı insanlar doğal olarak ön yargılı olmaya daha yatkındır, o yüzden insanların ön yargılarını azaltabilecek biçimlendirme eğitimlerine veya “müdahalelere” odaklanmak mantıklı geliyor.

Tüm Reklamları Kapat

Tam olarak bu yüzden büyük bir araştırmacı grubu, 18 üniversite kampüsünde istemsiz ön yargıyı azaltmak için tasarlanmış dokuz müdahaleyi test eden işbirliğine dayalı bir girişimde bulundu. Araştırmanın sonunda, müdahalelerin istemsiz ön yargıyı anında azalttığı fark edilmiş, fakat etkisinin sadece birkaç gün sürdüğü ortaya çıkarıldı. Araştırmacılar, istemsiz ön yargının şahsın sabit özelliklerine bağlı olduğunu, değiştirmenin zor olduğu kanısına vardılar.

Ya istemsiz ön yargılar şahsın kişisel özelliklerine değil de, yaşadığı yere bağlıysa? Çeşitli sosyal gruplardaki insanlar hakkında otomatik olarak belirli çıkarımlar yaparız çünkü kendi kültürümüzdeki stereotipler (önyargı kalıpları) hakkında bilgiye sahibiz. Her nasılsa, bazı yerler bize bu stereotipleri anımsatmaya daha eğilimlidir.

Bilhassa, daha fazla sosyal eşitsizliğe sahip yerler, negatif stereotipleri pekiştirmeye daha yatkındır. Örneğin, “siyahi”yi, “fakirlik”le bağdaştırmak, siyah bireyler arasındaki ileri düzeyde ayrımcılık ve sefalet oranları nedeniyle ekonomik ırksal farklılıkların belirgin olduğu şehirlerde ortaya çıkması daha olasıdır. Dolayısıyla, adaletsiz politikalar ve kaynaklara haksız erişim (genellikle “yapısal ırkçılık” olarak adlandırılır) yoluyla ırksal uyumsuzlukların süregeldiği yerlerde yaşayan insanların, bu basmakalıp birliklere işaret eden durumlarla karşılaşma olasılıkları daha yüksektir. 

Yine de, herhangi bir kişinin günden güne birçok farklı deneyimleri ve sosyal rastlaşmaları vardır, ve bu deneyimler insanların otomatik, basmakalıp birliklerinde – ve ön yargılarında – dalgalanmalara yol açar. Herhangi bir kişi, bir gün çok fazla istemsiz ön yargıya sahip olsa da, bir sonraki gün olmayabilir. Her nasılsa, belli bir yerde yaşayan bütün insanların ortalama istemsiz ön yargıları ele alındığı zaman, o yerleşim yerinin asıl ön yargı düzeyi hakkında bir fikre ulaşılır.

Tüm Reklamları Kapat

Bu fenomene “Kalabalıkların Ön Yargısı” (İng: "Bias of Crowds") denir, çünkü bu tabir kavramsal olarak “Kalabalığın Bilgeliği”ne (İng: "Wisdom of Crowds") benzer. Bu tabir, birkaç kişinin kolektif bilgisinin ortalamasının incelenmesinin, o gruptaki herhangi bir bireyin incelenmesine kıyasla doğru cevaba ulaşmada daha etkili olduğunu ifade eder.

Kalabalığın Ön yargıları teorisini göz önünde bulundurarak, 18 üniversite kampüsünde gerçekleştirilen büyük müdahale çalışmasının verilerini yeniden analiz ettik. Analizi gerçekleştiren araştırmacıların tahminlerine göre, müdahaleler dolayısıyla düşüşe geçen istemsiz ön yargılar bir süre sonra yok olduğu için, bireylerin istemsiz ön yargılarının, orijinal seviyelerine geri döndüğünü varsaydılar. Fakat veriyi incelediğimiz zaman, olayın aslında böyle olmadığını öğrendik.

İstemsiz ön yargıları düşürmek için yapılan müdahalelerden birkaç gün sonra, bireylerin istemsiz ön yargı düzeylerinin neredeyse hepsinin gelişigüzel bir şekilde değiştiği (bazı kişilerin ön yargıları yükseldi, bazı kişilerin düşüşe geçmiş, bazılarının ön yargıları ise büyük ölçüde değişmedi) ama bu değişikliklerin, o insanların ön yargılarının orijinal düzeyleriyle pek bir alakası olmadığı biliniyor.

Bununla beraber, bahsi geçen kampüslerdeki istemsiz ön yargı ortalamasına baktığımız zaman, aldıkları skor, müdahalelerden önceki seviyelere benzer seviyelere döndü. Fakat aynı zamanda ayrılıkçı anıtları sergileyen, fakülte çeşitliliğinin daha az olduğu veya öğrenciler arasında ekonomik hareketliliğinin az olduğu kampüslerin daha yüksek düzeylerde istemsiz ön yargılara sahip olduğu fark edildi. Bu kampüs karakteristikleri, potansiyel olarak ırksal stereotipleri belirgin kılan bir anımsatıcı haline geldi ve diğer kampüslerde daha kuvvetli bir ön yargı dalgasını faaliyete geçirdi. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

O zaman istemsiz ön yargılarla nasıl başa çıkarız? Bulgular, yerleşim yerlerinin inatla ön yargılı olduğunu ve şahısların ön yargılarına katkıda bulunduğunu gösteriyor. Yaşadığımız yeri daha kapsamlı, daha adil ve çeşitliliği hoş karşılayan bir yapıya dönüştürmek; bireylerin istemsiz ön yargılarını hedef alan müdahalelerden daha uzun süreli bir çözüm olabilir.

Sonuçlar, çabanın birkaç “ön yargılı kişi” üzerinde yoğunlaşamayacağını ve kenara bırakılamayacağını gösteriyor. Bir yerleşim yerini değiştirmek sosyal mutabakat, devamlı ve aktif bir efor, ve karmaşık yatırımlar gerektirir. Örneğin, üniversite kampüsleri vakasına baktığımız zaman, ayrılıkçı vya ırkçı anıtların kaldırılması ve fakülte çeşitliliğinin arttırılması, ilk başta değişime karşı çok dirençli gözüken kolektif ön yargıyı etkili bir şekilde zayıflatabilecek somut adımlardandır.  

Eğer belirli yerlerde ön yargılı olma olasılığımız daha yüksekse, o zaman sadece insanların zihinlerini değil, çevrelerini de değiştirmeye çalışmanın zamanıdır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
50
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 21
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Muhteşem! 5
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 3
  • Umut Verici! 2
  • Üzücü! 1
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/05/2024 10:10:37 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8850

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Ses
Hindistan
Temel
Sıcak
Yangın
Vejetaryen
Kalori
Oyun Teorisi
Maskeler
Isı
Mavi
Eşeyli Üreme
Jüpiter
Klinik Mikrobiyoloji
Hayvan Davranışları
Uzay Aracı
Anatomi
Antibiyotik
Diyet
Koku
Kitap
Sıcaklık
Charles Darwin
Ay Görevleri
Toplumsal Cinsiyet
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
H. A. Vuletich, et al. Nerede Yaşadığınız, Ön Yargılarınızı Etkileyebilir!. (4 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 24 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8850
Vuletich, H. A., Ertargin, Y., Bakırcı, Ç. M. (2020, June 04). Nerede Yaşadığınız, Ön Yargılarınızı Etkileyebilir!. Evrim Ağacı. Retrieved May 24, 2024. from https://evrimagaci.org/s/8850
H. A. Vuletich, et al. “Nerede Yaşadığınız, Ön Yargılarınızı Etkileyebilir!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Yusuf Ertargin, Evrim Ağacı, 04 Jun. 2020, https://evrimagaci.org/s/8850.
Vuletich, Heidi A.. Ertargin, Yusuf. Bakırcı, Çağrı Mert. “Nerede Yaşadığınız, Ön Yargılarınızı Etkileyebilir!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Yusuf Ertargin. Evrim Ağacı, June 04, 2020. https://evrimagaci.org/s/8850.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close