ReklamTüm Reklamları Kapat

N-Bonacci Dizisi: Fibonacci Dizisinin Genelleştirilmiş Versiyonu ile Tanışın!

2dk
ReklamTüm Reklamları Kapat
N-Bonacci Dizisi: Fibonacci Dizisinin Genelleştirilmiş Versiyonu ile Tanışın!

Bu Makalede Neler Öğreneceksin?

Bu bölümü yapay zekâ hazırlar.
  • Fibonacci dizisi, ilk iki terimi 1 olan ve sonraki her terimin kendisinden önceki iki terimin toplamı olarak tanımlanan matematiksel bir dizidir.
  • Fibonacci dizisinin terimleri arasındaki oranlar sonsuza yaklaştıkça altın oran (yaklaşık 1.618) değerine yaklaşır ve bu oran matematikte önemli bir sabittir.
  • Fibonacci dizisi, rekürsif tanımının çözümüyle elde edilen kapalı formül sayesinde, altın oran ve onun tersinin kuvvetleri cinsinden ifade edilebilir.

Fibonacci dizisi, ortaokul yıllarından itibaren matematik derslerinde karşımıza çıkan bir dizidir. Bu dizi, ilk olarak Hintli matematikçiler tarafından inşa edilmiş olsa da adını Leonardo Fibonacci'den alır.⁠[1] Fibonacci dizisi şöyle tanımlanır:

  • İlk iki elemanı olarak tanımlanır. (Esasında Fibonacci dizisinin başlangıç koşulları bazıları tarafından bir sıfırıncı terim eklenerek olarak da kabul edilir. Bu, kaynaktan kaynağa değişiklik gösterse de biz bu yazıda ilk iki terimi olarak ele alacağız. )
  • Sonraki her elemanın bir önceki iki elemanın toplanmasıyla elde edilir.

Dolayısıyla Fibonacci dizisinin ilk 17 elemanı şöyledir:

Tüm Reklamları Kapat

Matematiksel olarak ifade edecek olursak Fibonacci dizisi, için , dizinin terimi olmak üzere ve olarak tanımlanır.

Fibonacci dizisi oldukça ilginç özelliklere sahiptir; fakat bu yazının kapsamı dışında olduğundan Fibonacci dizisiyle alakalı en çok bilinen kavramlardan olan altın oran dışında kalan özelliklere değinmeyeceğiz.

Altın Oran

Altın oran, matematikte en çok bilinen sabitlerde biridir. ile gösterilir ve yaklaşık değeri 'dir. Altın oran, Fibonacci dizisiyle yakından ilişkilidir. Çünkü esas tanımı şu eşitlik ile verilir:

Tüm Reklamları Kapat

Aynı zamanda ayrık matematik dersi alan okuyucunun dikkatini çekeceği üzere, Fibonacci dizisinin rekürsif olmayan bir versiyonu da mevcuttur, tanım olarak verilen rekürans bağıntısını çözmeye çalışırsak (homojen diferansiyel denklemlerin çözümüne oldukça benzer, formunda bir çözüm önerisi getirilir), denklemine ulaşırız. Bu ikinci dereceden denklemin çözümleri de

olduğundan,

denklemine ulaşırız, başlangıç koşulları olan koşullarını kullanırsak bilinmeyen sabitleri

olarak buluruz. Altın oran hakkında çok daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Tribonacci Dizisi

Matematik, en kaba tabiriyle basit şeyleri genelleştirme sporudur. Fibonacci dizisi de bundan nasibini almıştır. Tribonacci dizisi, Fibonacci dizisine benzer; fakat bu kez ardışık üç terim toplayarak sıradaki terimi oluştururuz. Ayrıca başlangıç koşullarında da ufak bir fark vardır: bazı kaynaklar ilk üç terimi kabul ederken, çoğu kaynak ilk üç terimi olarak almaktadır. Diğer terimler ise, sözel olarak da ifade ettiğimiz üzere, şöyle hesaplanır:

Bu rekürans bağıntısını çözmeye çalışalım. Fibonacci dizisi kısmında biraz bahsettiğimiz üzere, bu bağıntıyı çözmek için çözüm önerisi sunduğunuzda, karşınıza şu denklem çıkar:

Tüm Reklamları Kapat

Bu denklemi nümerik olarak çözersek, şu çözümlere ulaşırız:

Buradaki reel çözüm, altın oran kadar olmasa da meşhur olmayı hak edecek türden bir sayıdır. Daha sonrasında da başlangıç koşulları yerine konursa, oldukça karmaşık olsa da yine de bir sonuç karşımıza çıkar.

N-Bonacci Dizisi

-Bonacci dizisi, Fibonacci ve Tribonacci dizilerinin genelleştirilmiş hâlidir. İlk tane elemanın ilki ve diğerleri olarak belirlenir, daha sonraki elemanlar kendinden önceki elemanın toplanmasıyla elde edilir. Matematiksel olarak ifade edecek olursak, başlangıç koşulları şöyledir:

Evrim Ağacı ürünlerinden haberdar mısınız?

Geri kalan elemanlar ise şu eşitlikle belirlenir:

Tüm Reklamları Kapat

Dikkatinizi çektiyse biz bütün pozitif tam sayıları için bir dizi tanımladık. Peki ya negatif olsaydı? Onun için de benzer bir mantık yürütülerek bir dizi üretilebilir.

Bu dizi için de rekürsif bağıntısını çözmeye çalıştığımızda, şu denkleme ulaşırız:

Bu denklemi çözmeye kalktığımızda da, cebrin temel teoremine göre tane çözüm bulmamız gerekir; fakat bazı çözümler kompleks sayılardır. Biz aşağıdaki Python kodu yardımıyla bu denklemin için gerçek sayı çözümlerini yazdık.

import sympy as smp
from sympy import *
import numpy as np
import matplotlib.pyplot as plt
from matplotlib.pyplot import cm
import matplotlib.ticker as ticker
p=[1] #N-Bonacci için denklemimizi tanımlıyoruz.
counter=1 #N-Bonacci için sayaç.
color = cm.rainbow(np.linspace(0, 1, 10)) #Grafik için renk paleti.
for i in range(10):
p=np.append(p,[-1]) #Denklemin -x^n'li kısımlarını ekliyoruz.
r=np.roots(p) #Kökleri buluyoruz.
r=r[~np.iscomplex(r)] #Reel kökleri alıyoruz.
r=r.real
r=r.round(decimals=3)
for k in range(len(r)):
plt.plot(counter,r[k],'*',color=color[i]) #Kökleri çizdiriyoruz.
plt.text(counter,r[k],r[k],verticalalignment='bottom')
counter+=1
plt.xlabel('n')
plt.ylabel('Kökler')
plt.title('$x^n-x^{n-1}-...-x-1=0$ denkleminin reel kökleri')
x_ticks = range(1,13)
plt.xticks(x_ticks, x_ticks)
plt.show() #Grafiği ayarladıktan sonra grafiği ekrana bastırıyoruz.
Python

Bu çözüm üzerinde şöyle bir gözlem yapmak mümkündür: tek sayı iken reel kök sayısı 1, çift iken reel kök sayısı 2'dir. Ayrıca görebileceğiniz (ve bekleyeceğiniz) üzere Bonacci dizisi bildiğimiz Fibonacci dizisi ile, Bonacci dizisi ise Tribonacci dizisi aynıdır. Bunlara ilave olarak ile bir Bonacci dizisi de tanımlamış olduk, bu dizi de aslında dizisidir.

41
Alt Başlıklar
Bu Makale Sana Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel!
    Mmm... Çok sapyoseksüel!
    14
  • Tebrikler!
    Tebrikler!
    5
  • Merak Uyandırıcı!
    Merak Uyandırıcı!
    2
  • Korkutucu!
    Korkutucu!
    2
  • Bilim Budur!
    Bilim Budur!
    1
  • Güldürdü
    Güldürdü
    1
  • Umut Verici!
    Umut Verici!
    1
  • Muhteşem!
    Muhteşem!
    0
  • İnanılmaz
    İnanılmaz
    0
  • Üzücü!
    Üzücü!
    0
  • Grrr... *@$#
    Grrr... *@$#
    0
  • İğrenç!
    İğrenç!
    0

Bilimsel bir hata mı gördün?

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?

Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 20.11.2026 17:22:39 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/12040

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.

Keşfetmeye Devam Et