Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Nane (Mentha)

Nane (Mentha)
Nane (Mentha) cinsine bağlı Elma nanesi (Mentha suaveolens) popülasyonu.
Ali Emir ORHAN
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Nane
  • Bilimsel Adı Mentha
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Nane
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Mintha
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Tanım ve Genel Bilgiler

Ballıbabagiller (Lamiaceae) familyası bağlı olan Nane (Mentha) cinsi bitkiler çok yıllık (yaşam süresi en az üç yıl) olan bitkiler grubunda yer alır. Aromatik olarak en fazla kullanılan bitkilerden birisidir. Yaprakları karşılıklı şekilde genellikle tüylü ve tırtıklıdır. Yaprak renkleri koyu yeşil, grimsi, mor, mavi ve bazen soluk sarı gibi çeşitli renklerde olabilir. Çiçekler; mor, pembe, beyaz, gri gibi renklerde olabilir. Taçlar genellikle iki dudaklı ve dört alt eşit loblar halinde bulunmaktadır. Islak ortamlarda ve nemli toprakları sevmektedirler.

Nane (Mentha) cinsine bağlı Mızraklı nane (Mentha spicata / Mentha × piperita) çiçeği, Bursa.
Nane (Mentha) cinsine bağlı Mızraklı nane (Mentha spicata / Mentha × piperita) çiçeği, Bursa.
Ali Emir Orhan

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Nane (Mentha) cinsi yaklaşık 43 türe ev sahipliği yapan bitkiler topluluğudur. Bu bitkilerden Türkiye’de büyük bir kısmı yetiştirilmektedir ve yaygın olarak bulunmaktadır. Ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasındaki en büyük bitki kabilesi olan Mentheae (Ada çayı, çördük, nane ve kekik) taksonuna bağlıdır. Nane (Mentha) cinsinde bulunan türler 3.000'den fazla isim ile anılmaktadır bunların çoğu sinonim (eş anlamlı) veya halk arasında kullanılan isimlerden oluşmaktadır. Cinsin birçok türü kolaylıkla melezlendiğinden dolayı türleri sınıflandırmak zorlaşmaktadır. Bilim insanları, Nane (Mentha) cinsinin beş milyon yıl önce Pliyosen dönemden kalma fosillerini bulmuştur.

Nane (Mentha) cinsine bağlı Yarpuz (Mentha pulegium) çiçekleri, Bursa.
Nane (Mentha) cinsine bağlı Yarpuz (Mentha pulegium) çiçekleri, Bursa.
Ali Emir Orhan

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Dünyanın büyük bir kısmında gözükmektedir. Avrupa, Afrika, Asya, Avustralya ve Kuzey Amerika'da kozmopolit bir dağılıma sahiptir. Bitkiler mantar, yaprak lekesi, nematodlar, virüsler, Beyaz sinekler (Aleyrodidae) ve Yaprak bitleri (Aphidoidea) gibi parazit ve patojenlere maruz kalabilir.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

IUCN Kırmızı Liste tarafından Asgari Endişe (nesli tehlikede olmayan), yani Least Concern (LC) olarak sınıflandırılan 8 tür bulunmaktadır. Neredeyse tehdit altında olan (Şu anda tehlikede olmayan fakat yakın gelecekte olma potansiyeline sahip), yani Near threatened (NT) olarak sınıflandırılan 1 tür bulunur. Hassas (vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi büyük olan), yani Vulnerable (VU) olarak sınıflandırılan 1 tür bulunmaktadır.

Nane (Mentha) cinsine bağlı Su nanesi (Mentha aquatica) popülasyonu, Bursa.
Nane (Mentha) cinsine bağlı Su nanesi (Mentha aquatica) popülasyonu, Bursa.
Ali Emir Orhan

Davranış ve Etoloji

Vejetatif üreme (özellikle çelikle), tohum ve dallandırma yolları ile çoğalmaktadır. Tohum ile çoğaltma yöntemleri çok değişkenliğe sahip olunduğundan güvenli bir yöntem değildir. Kontrolsüz yayılma eğilimleri nedeniyle bazı nane türleri istilacı olarak kabul edilmektedir. Çok hızlı büyüme ve yayılma politikasına sahiptir.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Nane (Mentha) cinsi bitkiler yüksek baharat kalitesi yüzünden yemek pişirmede, aroma vermekte, süslemede veya dekorlarda kullanılmaktadır. Nane türlerinin yaprakları aromatik ve hafif acımsı bir tada sahiptir ve ağızda kalan soğuk bir tada sebep verir. Çaylarda, içeceklerde, jölelerde, şuruplarda, şekerlemelerde, antiseptik ağız solüsyonlarında, diş macununda, sakızlarda ve dondurmalarda aroma verici ve katkı maddesi olarak kullanılır. Neredeyse tüm Dünya mutfağında yaygınlıkla kullanılmaktadır. Nane yağı; eşek arıları, karıncalar ve hamam böcekleri gibi yaygın gözüken böcekleri öldürme kabiliyeti nedeniyle çevre dostu bir böcek ilacı olarak kullanılmaktadır. Antik Yunan'da nane, biberiye ve mersin ile birlikte cenaze törenlerinde ölünün kokmasını engellemek için kullanılırdı.

Nane (Mentha) cinsine bağlı Elma nanesi (Mentha suaveolens) popülasyonu, Bursa.
Nane (Mentha) cinsine bağlı Elma nanesi (Mentha suaveolens) popülasyonu, Bursa.
Ali Emir Orhan

Geleneksel tıp ve mitolojilerde yerini almıştır. Ruhu canlandırdığı, kötü ruhlardan koruduğu, manevi güç ve kuvvet verdiği, algıyı arttırdığına inanılmıştır. Bu nedenle cenaze törenlerinde, dini ritüeller ve ibadetlerde, bazı inanışlarda trans ve kanallaşma olarak adlandırılan medyumluk gibi amaçlar için kullanılmaktadır. Efsaneye göre ölülerin ve yeraltının tanrısı Hades, Su perilerinden (Nympha) olan, yeri ve denizi dolduran sayısız çokluktaki dişi, tanrısal varlıklar olarak adlandırılan inanılmaz güzel bir periye âşık olur. İzmit yöresindeki ormanların birisinde yaşantısını sürdüren bu perinin ismi Minthe veya Mentha olup Hades’in karısı ve ölüler ülkesinin tanrıçası olan Persephone tarafından kıskanılacak ve öldürülmesi için planlar yapılacaktır. Hazırlıkları tanımlayan Persephone kıskandığı güzeller güzeli superisi Minthe'yi ayaklarının altına alır, çiğner ve ezerek öldürür. Güzelliğinden etkilendiği Hades onu güzelliği kokuya bürünsün ve ebediyen kaybolmasının diye, yeri geldiği zaman şifa dağıtması amacıyla naneye çevirir. Mitoloji sebebiyle sevgiyi, aşkı, kaybolmayan güveni ve ulaşılamayan aşkı, erdemi simgeler.

Etimoloji

Mentha Latince nane anlamına gelmektedir. Mentol Yunanca bir kelimedir, aslı kökeni ''Mentha oleum'' olup, nane yağı anlamına gelmektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Wikipedia. Mentha. Farklı Dillerdeki Wikiler Kontrol Edilmiştir Ve İncelenmiştir.. (08 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 08 Ağustos 2020. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • IUCN Red List. The İucn Red List Of Threatened Species. (08 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 08 Ağustos 2020. Alındığı Yer: IUCN Red List. | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. List Of Mint Diseases. (08 Ağustos 2020). Alındığı Tarih: 08 Ağustos 2020. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • S. Kokkini, et al. Https://En.wikipedia.org/Wiki/Mentha. (01 Ocak 2015). Alındığı Tarih: 08 Ağustos 2020. Alındığı Yer: Science Direct | Arşiv Bağlantısı
  • S. W. Smith. (1873). Dictionary Of Greek And Roman Biography And Mythology.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/12/2020 15:31:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9131

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Sağlık Bakanlığı
Mistisizm
Hamile
Nobel Ödülü
Karanlık Madde
Haber
Hormon
Sinir Hücresi
Tümör
Maymun
Bitki
Teori
Böcek Bilimi
Beslenme Davranışları
Anatomi
Mantık
İklim Değişimi
Diş Hekimi
Odontoloji
Bilgi Felsefesi
Evrim Kuramı
Acı
Şiddet
Böcekler
Öğrenme
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Kendime her gün belki yüz defa, yaşantımızın başkalarının emekleri üzerine kurulu olduğunu, onlara olan borcumu ödeyebilmek için daha çok çalışmam gerektiğini hatırlatıyorum.”
Albert Einstein
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol