Evrim Ağacı

Minamata Hastalığı

Minamata Hastalığı
Minamata'dan bir fotoğraf.
CBS News
Tavsiye Makale

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Hastalık Kataloğu projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Hastalık Kataloğu projesinin amacı, başta nadir hastalıklar ve Türkiye'yi etkileyen hastalıklar olmak üzere Dünya'da görülen bütün hastalıkları bir katalog halinde biriktirmek ve bunlara yönelik halka açık bir bilgilendirme ve endeks sistemi sunmaktır.

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik, profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır. Daha fazla bilgi için buraya tıklayınız.

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Chisso-Minamata hastalığı veya sadece Minamata hastalığı, Japonya'nın Minamata şehrinde denize dökülen atık civa nedeniyle kontamine olan balık ve kabukluların yenmesi sonucu görülen bir çeşit civa zehirlenmesidir. Konjenital formunda rahim içerisindeki fetüsü de etkileyebilir. Aslında "ekolojik" bir hastalık sayılabilir. Çünkü Minamata'da Shiranui denizine dökülen civa dolu atıklar, bölgedeki planktonlar tarafından emiliyor, ardından planktonlar ile beslenen balıkların metabolizmasını etkileyerek, balıkları yiyen kedi, köpek, insan gibi hayvanlarda civa intoksikasyonu yaratabiliyor.

Toksikodinamik ve toksikokinetik olarak ayrılan üç çeşit civa vardır. Biri metalik civa denilen oda sıcaklığında ağır sıvı formunda, diğeri ise metil civa gibi organik civa denilen antifungal amaçlar için de kullanılan formu. Son olan ise inorganik civa formu. Metil civa, lipofilik (yağı seven) olduğu için hücre kolayca geçerek beyin dokusunu rahatça etkileyebilir. Civa zehirlenmesi hakkındaki ayrıntılı bilgileri buradan edinebilirsiniz.

Civa zehirlenmesinin tipleri ve klinik tablosu.
Civa zehirlenmesinin tipleri ve klinik tablosu.
Centro

Belirti ve Semptomlar

Civa zehirlenmesi özellikle sinir sistemini etkilediği için ataksi, tremor, anksiyete, kas güçsüzlüğü, iştahsızlık, yorgunluk, körlük, sağırlık, paraliz ve koma gibi nörolojik semptomlar ile görülür. Benzer intoksikasyonlar, Irak'ta ekilen kontamine tohumlardan yapılan ekmeklerde de görülmüştü.

Teşhis Yöntemleri

Tanıda anamnez (hasta hikayesi) çok önemlidir. Hastanın öyküsünde Japonya seyahati bulunması, kabuklu veya balık ile beslenme geçmişi bulunması büyük ölçüde yardımcıdır. Kesin tanı ise kan ve idrar örneklerinde civa düzeyinin yüksek ölçülmesi ile konur. Tam kandaki civa konsantrasyonu 10 ug/L'nin altında ise normal kabul edilir. Bazı mesleki durumlarda 15 ug/L da normal kabul edilebilir. Ancak Dünya Sağlık Örgütü'ne göre 50 ug/L'nin üzerinde olması ciddi civa intoksikasyonunu gösterir. Akut zehirlenmede, tam kan tetkikinde eritrositler içerisinde civa metabolitleri tanı koydurabilir. Tam kanda civa düzeyi analizi metil civa zehirlenmesinin klinik takibinde; idrar civa düzeyi analizi ise metalik civa veya inorganik civa zehirlenmelerinin klinik takibinde kullanılmaktadır. İki tetkikin birlikte yorumlanması ise farklı civa kombinasyonları konusunda yol gösterici olabilir. Bu tetkiklerde Atomik Absorpsiyon Spektrometri ve atış enjeksiyonlu hidrür tekniği kullanılır.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Eğer herhangi bir zehirlenme şüphesi ile karşılaştıysanız Ulusal Zehir Danışma Merkezini (114) aramanız gerekmektedir. Tedavi sürecinde öncelikle civa maruziyeti kesilmeli. Eğer akut dönemde henüz besin sindirilmemişse mide yıkanabilir. Eğer yüksek miktarda kana karışmış ise vücuttaki ağır metallerin bağlanıp atılmasını sağlayan şelasyon tedavisi uygulanır. Semptomatik tedaviler de çeşitli semptomlara yönelik eklenebilir.

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Kabuklu ve balık gibi deniz ürünlerini yedikten sonra bölgedeki insanlarda önce kas ve sinir sistemi deformiteleri ile birlikte yürüme ve motor fonksiyonlarda azalmaya sebep oldu. Ardından çoğu hastada görme, işitme ve konuşma kaybı görüldü. Ardından paraliz (felç) ve birkaç hafta içerisinde koma ile birlikte ölüm (eksitus) gelişti.

Minamata şehrinin Japonya'daki coğrafi konumu.
Minamata şehrinin Japonya'daki coğrafi konumu.
Mercury Free

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Japonya'da LCD gibi materyallerin üretiminden sorumlu Chisso isimli kimyasal şirket tarafından, 1932 ila 1968 yılları arasında denize yüksek miktarda metil civa içeren atık suları döküldüğü için 2.265 kişi etkilenmiş, bunlardan 1.784 kişi hayatını kaybetmiştir. Geçtiğimiz 50 yıl içerisinde Dünya genelinde 800 fetüsü de etkilemiştir. Ayrıca bazı araştırmalara göre atık sudaki civa (II) sülfat, denizdeki bakteriler tarafından metabolize edilerek metil civa formuna dönüşmüş olabilir. Bu hadise nedeniyle şirket 86 milyon dolar tazminat cezası ve sebep oldukları atıkları temizleme görevi almışlardır.

Önlem Yöntemleri

Maternal metil civa intoksisitesi en çok balık tüketimine bağlı olduğu için 3. trimestırdaki gebelerin haftada 350 gramdan daha fazla balık tüketilmemesi öneriliyor. FDA (Food and Drug Administration) tarafından çocuklar için öneriler de bulunuyor. Örneğin 3 yaşından küçük çocuklar için haftada 1 ons (30 gr) balıktan fazla tüketilmemesi önerilir. Yüksek toksik maddeler içeren atıkların denize dökülerek ekolojik hasar vermemesi için geri dönüşüm önlemlerini almak gerekiyor. Zaten son yıllarda tıbbı, tarımsal ve endüstriyel alanda kullanımının sınırlandırılması zehirlenme vakalarının sayısını azaltmıştır. Aksi takdirde evrimsel olarak gezegenin jeokimyası değişecek, mevcut ekosistem de bu değişim ile birlikte evrimleşecek.

Tıpkı fotosentezin evrimi ile birlikte anaerop solunum yapan mikroorganizmalarının yok olması gibi. Siyanobakteriler Dünya üzerinde hiç olmamış bir olayı gerçekleştirerek fotosentez yapmaya başladılar ve bunun sonucunda, tamamen kimyasal tepkimenin gerekliliklerinden ötürü oksijen gazı üretmeye başladılar. Bu gaz aslında bir atık madde idi ve sanılanın aksine son derece "zehirli"ydi (hala da öyledir). İlk olarak oksijen, çok güçlü kimyasal bağlara sahip olan, çok yakıcı bir gazdı. Dolayısıyla bulunduğu ortamdaki kimyasallarla bağlanıyor ve hatta onların "yanmasına" (oksitlenmesine) sebep oluyordu. Bu, o zamana kadar evrimleşen canlıların alışkın olmadıkları bir durumdu. Çünkü oksitlenen bir kimyasal, alışık olunan şekilde işlemiyor ve hücre yapısına zarar veriyordu. Ve fotosentezin başlamasıyla oksijen gazının salınması, muhtemelen Dünya üzerindeki ilk kitlesel yok oluşa sebep oldu: Oksijen, neredeyse var olan bütün prokaryotları zehirleyerek öldürdü. Civa da benzer durum yaratarak, mevcut canlılığın büyük kısmını yok ederek yeni bir kitlesel yok oluşa neden olabilir. Ancak gezegen civayı içerisine katarak yeni bir evrimsel süreç izleyecektir. Sadece şu an yaşayan hayvanlar (biz dahil) bir daha gezegen üzerinde olmayacaktır.

Etimoloji

Japonca: 水俣病, Hepburn: Minamata-byō olarak tanımlanır. Etikelenen kedilerdeki ataksiler nedeniyle yerel halk tarafından "dans eden kedi hastalığı" olarak da tanımlanıyor. Eski Yunanca'da "sıvı, akışkan gümüş" anlamına gelen "hydragyros" sözcüğünden element sembolünü (Hg) alan civa, oda sıcaklığında sıvı olan, endüstriyel ve tıbbi alanda yaygın olarak kullanılan parlak gümüş renginde bir metaldir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 3
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 3
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 2
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • David E. Kaplan, Alec Dubro. (1987). Yakuza: Japan's Criminal Underworld. ISBN: 978-0520274907. Yayınevi: University of California Press.
  • Ministry of the Environment. Minamata Disease The History And Measures - Chapter 2. (2020, Ocak 12). Alındığı Tarih: 12 Ocak 2020. Alındığı Yer: Government of Japan | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Chisso. (2020, Ocak 12). Alındığı Tarih: 12 Ocak 2020. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • Jane Hightower. Diagnosis: Mercury. (2020, Ocak 12). Alındığı Tarih: 12 Ocak 2020. Alındığı Yer: New Scientist | Arşiv Bağlantısı
  • Dr. Elisabeth ROBERT-GNANSIA. Minamata Disease. (2006, Şubat 12). Alındığı Tarih: 12 Ocak 2020. Alındığı Yer: Orphanet | Arşiv Bağlantısı
  • Centro Laboratuvarı. Civa Zehirlenmesi. (2018, Aralık 12). Alındığı Tarih: 12 Ocak 2020. Alındığı Yer: Centro | Arşiv Bağlantısı
  • Çağrı Mert Bakırcı. Evrimsel Süreç - 9: Bakterilerde Fotosentezin Evrimi Ve Sonuçları (3 - 2.5 Milyar Yıl Önce). (2012, Ocak 29). Alındığı Tarih: 12 Ocak 2020. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
  • Charles Patrick Davis. Mercury Poisoning Treatment. (2019, Ekim 14). Alındığı Tarih: 12 Ocak 2020. Alındığı Yer: Medicine Health | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/06/2020 07:13:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8194

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Güncel
Evrim
Genetik
Video
Hafıza
Astronot
Entropi
Köpek
Zihin
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Örümcek
Deney
Hayvan Davranışları
Ortak Ata
Sosyal
Besin Değeri
Müzik
Ağız
Mikoloji
Yumurtalık
Müfredat
Ornitoloji
Yumurta
Yeni Koronavirüs
Uçma
Hayvanlar
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Evrende iki sonsuz doğurgan yaratıcı güç vardır. Biri insan, öbürü doğa. İnsan, yaratıcılığını yitirdiği gün, doğa yaratıcılığını bitirdiği gün her şey bitecektir.”
Yaşar Kemal
Geri Bildirim Gönder