Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Sıkıcı bir filmin ortasında göz kapaklarınızın 1 veya 2 saniyeliğine kapandığı, başınızın önünüze düştüğü ve birdenbire sarsılarak kendinize geldiğiniz ve filmde az önce ne olup bittiği ile ilgili en ufak bir fikrinizin olmadığı o anları hiç yaşadınız mı? İşte o tatlı uykuya nasıl daldığınızı farketmediğiniz, tamamen normal olan ve yaklaşık 1 ila 15 saniye arasında gerçekleşen bu hafif uyku durumuna mikro uyku denmektedir.

Mikro uyku esnasında, bazı hallerde, gözleri açık durumda olsa bile kişi, bakışlarını belli bir noktaya sabitlemiş bir şekilde bakabilir ve çevreden gelen uyaranlara verdiği tepkinin süresinde düşüş olabilir. Ayrıca, uykuya dalıp gittiği anlarda etrafında ne olduğuna dair pek bir şey hatırlamayabilir.

Sebepleri Nelerdir?

Mikro uykunun sebeplerinden biri uykuyu yeterince alamamak ya da kalitesiz uyku uyumaktır. Yeterli uyku alamadığımızda beynimiz, bu uyku açığını kapatmak üzere gün içerisinde herhangi bir işin ortasında bizi uyumaya yönlendirebilir. Ayrıca, o an yapıyor olduğumuz işin tekdüze oluşu da diğer bir sebeptir. Örneğin, uzun süreler boyunca yaptığımız otoyolda araba kullanmak veya dikiş makinesinde dikiş dikmek gibi aktiviteler monoton hale gelmeye başladığında göz kapaklarımız ağırlaşabilir ve uyuma ihtiyacı hissedebiliriz.

Mikro Uyku Nasıl Meydana Gelir?

Normalde yemek yemek, konuşmak veya spor yapmak gibi sıradan bilinçli aktiviteleri yerine getirirken beynimiz beta dalgaları üretir. Mikro uyku sürecinden hemen önce "bilinçli" olan beyin, bu kısa uykuya geçerken beta dalgalarından, uykuyla veya dinginlik durumuyla ilişkili olan teta dalgalarına ani bir sıçrayış yapar.

Yapılan EEG ölçümleri sonucunda mikro uykunun, normal bir uyku döngüsünün 2. evresiyle benzerlik gösterdiği anlaşılmıştır. Uykunun 2. evresinde kalp hızı yavaşlar ve vücut ısısı düşer. Artık beyin derin uykuya geçmeye hazırdır. Ancak 2. evreden farklı olarak mikro uykudayken beynimiz, çevreden gelen uyaranlar neticesinde veya bazı sosyal koşullardan ötürü (sınavın ortasında uyumamak gerektiği gibi) derin uykuya geçiş yapamaz. Diğer bir ifadeyle, sanki uyumaya devam etmemesi gerektiğini biliyor gibidir. İşte, beyin uykuda olduğunu ama uyanması gerektiğini saniyeler sonra "anladığında" ani bir sarsılışla uyanırız.

Gelin, bu duruma bir de sinirbilimsel pencereden bakalım ve NeuroImage dergisinde yayımlanmış bir araştırmadan bahsedelim. Yapılan çalışmalarda mikro uyku deneyimleyen kişilerin uykuyu düzenlemekten sorumlu talamus adlı beyin bölgesinde bir etkinlik azalması olduğu, buna karşın dikkat vermeyle ve duyusal girdinin işlenmesiyle ilintili beyin bölgelerinde ise aktivite artışı olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, mikro uyku esnasında uyku ve uyanıklık ile ilişkili beyin bölgeleri arasında bir gerilim yaşandığı anlaşılmaktadır.

Mikro uykunun sebeplerinden biri uykuyu yeterince alamamak ya da kalitesiz uyku uyumaktır.
Mikro uykunun sebeplerinden biri uykuyu yeterince alamamak ya da kalitesiz uyku uyumaktır.
WKYT

Mikro Uykunun Evrimsel Avantajı Nedir?

Peki, uyku eksikliğini telafi amaçlı olduğu halde mikro uyku niçin kısa süreli ve hafif olmaktadır? Bunun bize evrimsel geçmişimizde getirisi ne olmuş olabilir? Şöyle ki: İnsanlar, aşina olmadıkları ortamlarda veya güvenliklerine tehdit oluşturabileceğini düşündükleri yerlerde (yabani hayvanların olduğu bir orman gibi) genellikle uyku ile uyanıklık arasında bir yerde olan daha hafif bir uyku uyurlar, bu da onların çevresel uyaranlara daha çabuk tepki vermelerini sağlar. Bu tarz bir uykunun, etraftaki yırtıcılara karşı bizi tetikte tutarak evrimsel geçmişimizde bize avantaj sağladığı aşikardır.

Tehlikeleri Nelerdir?

Evimizin koltuğu ya da yatağımız gibi rahat bir ortamda değil de dikkat vermenin hayati öneme sahip olduğu otoyolda araç sürmek veya iş makinası kullanmak gibi durumlarda saniyeler süren uyku dilimleri yaşıyorsak potansiyel tehlikeleri tahmin edebilirsiniz. Yine de yardımcı olması için şöyle bir örnek vermek isteriz. Diyelim ki saatte 70 km hızla gidiyorsunuz ve sadece 6 saniyeliğine şöyle bir içiniz geçmiş. Bu süre zarfında kabaca 120 metre yol (yaklaşık 1 futbol sahası uzunluğu kadar bir mesafe) kat etmiş olursunuz. Bir de bu süre zarfında trafik halindeyken neler yapmış olabileceğinize odaklanalım: Yan şeride kaymış, yolun karşı şeridine girmiş veya kırmızı ışıkta geçmiş olabilirdiniz.

Peki tehlikeli durumlara sebebiyet vermemek için mikro uykuyu nasıl önleriz? Çözümü çok basit: Uykumuzu yeterince almak... Ayrıca gün içerisinde kendimizi uykulu hissettiğimiz anlarda, dans etmek gibi fiziksel bir aktiviteyle meşgul olmak ya da parlak ışığın bulunduğu bir ortama geçmek de yardımcı olabilir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 15
  • Muhteşem! 8
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • Bilim Budur! 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • İnanılmaz 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/09/2020 19:34:53 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7593

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Dilbilim
Solunum
Mistik
Gerçek
Çocuk
Hidrotermal Baca
Önlem
Uterus
Sinirbilim
Işık
Astrobiyoloji
Anatomi
Deniz
Yok Oluş
Kitap
Bitki
Doğal
Malzeme
Hekim
Makroevrim
Amerika
Kanat
Abd
Evrenin Genişlemesi
Mars
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Evrimin ışığı olmaksızın biyoloji bir veriler yığınıdır. Bunların bazıları ilginç veya merak uyandırıcı olabilir; ancak hiçbir bütüncül anlamı yoktur.”
Theodosius Dobzhansky
Geri Bildirim Gönder