Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Memeliler Neden Bebekleri Öldürüyorlar?

Memeliler Neden Bebekleri Öldürüyorlar?
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Science dergisinde yayınlanan bir makale, memeli türlerinde erkek bireylerin neden yabancı yavruları öldürdüğüne ve annelerin buna karşı aldığı yöntemlere değinirken, aynı zamanda farklı bakış açıları sunuyor.

Belgesellerde sıkça lafı geçen, dikkatli bir gözlemci iseniz doğada da rastgelebileceğiniz bir olay vardır: bazı hayvan türlerinde erkekler, kendilerine ait olmayan yavruları katlederler. Özellikle memelilerde çok yaygın olan bu olay bazı popülasyonlarda yüksek bebek ölümü oranlarının arkasındaki en temel neden olmaktadır. Örneğin, konunun aslan popülasyonlarındaki örneğini görmek için buradaki yazımızı okuyabilirsiniz.

Araştırmacıların uzun yıllardır ilgisini çeken bebek katliamının (infanticide) tam olarak nasıl oluştuğu ve nasıl bir amaçla yapıldığı hakkında çeşitli görüşler bulunmakta. Amaç konusunda öne sürülen yaygın bir fikir, erkeklerin kendilerinden olmayan bir bebeği bakmaya yanaşmadıkları ve dişiyi kendi bebeklerine anneliğe zorlamak (ve annenin doğumdan sonra acilen cinsel aktiviteye dönebilmesini sağlamak) için babası olmadıkları mevcut yavruları öldürdükleri yönündedir. Annenin doğumdan sonra cinselliğe hızlı bir şekilde dönüş yapabildiği türlerde bebek katliamı vakaları da nadiren görülmektedir. Science’ta yayınlanan yeni bir makale, bu yaygın fikir ile benzer bir doğrultuda yol izleyerek, bebek katliamı fenomeninin memeli sosyal sistemlerindeki cinsel çatışmaların bir sonucu olarak evrimleştiğini iddia etmekte.

İngiltere’nin Cambridge ve Fransa’nın Montpellier Üniversiteleri’nden araştırmacıların 260 memeli türü ile 5 yıllık bir süreçte gerçekleştirdiği çalışma, bebek katliamı hakkında ilginç bulguları bizlere sunuyor. Araştırmaya göre bebek katliamlarının büyük kısmı erkeklerin cinselliği tekelleştirebildikleri populasyonlarda görülüyor (Mesela oran olarak bir erkeğe üç dişinin düştüğü durumlar). Erkek ve dişi sayılarının eşit ya da yakın olduğu topluluklarda ise bu olay çok daha nadir.

Erkekler dişiler üzerinde bir doğum tekeli kurmak isterken dişilerin de buna karşı geliştirdiği mekanizmalar mevcut. Bu mekanizmalardan etki sahibi bir tanesi dişi çokeşliliği. Buna göre dişiler çiftleşme döneminde birden çok erkekle birlikte olması erkeğin bebek üzerinde sahipleniciliğini etkiliyor. Yavrunun kendinden mi olduğuna emin olamayan erkek bebeği öldürme riskine girmiyor. 

Araştırmacılar bu hipotezi test etmek için bebek katliamı oranları ve memeli türlerinin testis büyüklükleri arasındaki ilişkiyi değerlendirdiler. Neden testis boyutu? Çünkü bir türde testis/vücut büyüklüğü oranının yüksek olması o türün erkeklerinin hasımlarıyla yarışmak için sperm üretimin e daha çok sermaye harcadığının bir göstergesi sayılıyor. Buna göre dişinin birden çok erkekle çiftleştiği, erkekte de bu yarışta geri kalmamak için testis boyutlarının büyüyecek şekilde evrimleştiği türlerde bebek katliamı neredeyse tamamen siliniyor.

İlginç bulgulara sahip bu çalışma cinselliğin evrimi konusunda oldukça zihin açıcı fikirler vermekte. Dişinin doğurganlık döneminde çokeşliliğe (ya da tek bireye bağlı kalmayan bir cinsel hayata) yönelmesinin ardında gen havuzundan verimli döl toplama çabası olacağı genelde çok söylenegelir. Bu tarz evrimsel bir talebe ek olarak işin bir de yavruların güvenliğini sağlamak için geliştirilen, sosyal bir boyutunun olması da hayli ilgi çekici. 

Teşekkür: Bu yazıyı hazırlayan Yiğit Kocagöz'a teşekkür ederiz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 16
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 7
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Muhteşem! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Üzücü! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • D. Lukas, et al. (2014). The Evolution Of Infanticide By Males In Mammalian Societies. Science, sf: 841-844. | Arşiv Bağlantısı
  • J. C. Mitani, et al. (2012). The Evolution Of Primate Societies. ISBN: 9780226531731. Yayınevi: University of Chicago Press.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/11/2020 09:30:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3014

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Bilgi Felsefesi
Maske
Farmakoloji
Bağışıklık
Beslenme Davranışları
Sürüngen
İspat Yükü
Jeoloji
Erkek
Renk
Viroloji
Madde
Bilim İnsanları
Skeptisizm
Öğrenme
Güneş Sistemi
Sinek
Yaşam
Küresel Isınma
Üreme
Doğum
Diş Hastalıkları
Avrupa
Fizik
Hamile
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Sayısız yüce güçle donanmış insan, buna rağmen vücudunda düşük kökenlerinin silinmez izini bir damga gibi taşımaktadır.”
Charles Darwin
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol