Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
5 dakika
36,441 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Bu yazı, Arkeoloji yazı dizisinin 15. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Suya izini bırakmış, ihtişam sahibi bir varlık (yine, gönüllü bir yüceltme).

Köpekbalıkları, geçmişten günümüze, çok değişmeden varlıklarını sürdürmeye devam ediyorlar. Büyük Beyaz Köpekbalıkları'nın, yaklaşık olarak, 10 milyon yıldır var olduğunu düşünüyoruz.

Megalodonlar 25-2 milyon yıl aralığında; yani Miyosen-Pliyosen aralığında var oldular. 

Reklamı Kapat

Paleontolojiye Anahatları İle Giriş 1'de de belirttiğimiz gibi fosilleşme oldukça zorlu bir süreçtir. Kıkırdak yapılar ise, fosilleşmeye hiç uygun değildir. Bu olumsuz durumdan nasibini alan varlıklardan biri de Megalodon'dur. Bir köpekbalığı iskeletine baktığımız zaman göreceğimiz ilk şey, neredeyse iskeletin tamamının kıkırdaktan oluşuyor olduğu gerçeğidir. Megalodon farklı değil. Bundan dolayı fosil kayıt oldukça azdır; ama birçok soru işaretini aydınlatacak kadar da geniştir.

Kıkırdak prizmalar, birbirlerine organik lifler aracılığı ile bağlı dururlar. Köpekbalığının ölümü ile bu lifler çürümeye uğrar. Bir kaç hafta içinde ise, kıkırdak da parçalanarak yok olur.

3 metrelik çenesinde yer alan 15-20 santimetrelik dişler, birbirini yenileyecek konumda oldukça tehditkar durur. Dişlerdeki bir diğer dikkat edici özellik ise, tırtıklı ve üçgen (büyük parça koparılarak, hızlı ve ani kan kaybı ile ölüm getirir) oluşudur.

Dr. Jeremiah Clifford, Megalodon, Büyük Beyaz ve insan boyunu bir arada kıyaslıyor

Köpekbalıklarının tüm yaşamları boyunca en az 20 bin diş yenilediğini tahmin ediyoruz (yaşam boyu en fazla dişi yenileyen varlıklardır). Kırılan ya da kopan dişler, hemen, gerideki diş ile takviye ediliyor.

Megalodon iskeletinde korunan, yalnızca, birkaç parçaya sahibiz. Bunlardan, belki de, en önemlisi sert bir mine tabakası ile korunan dişlerdir. Diğerini ise, bel kemiğinden geriye kalan birkaç parça oluşturur.

Megalodonlar'da diş ucu aşınmasına oldukça fazla rastlıyoruz (bu durum Boğa, Kaplan, Büyük Beyaz köpekbalıklarında da oldukça sık rastlanan bir durumdur). Basınç kırıkları olarak tanımlanan bu aşınma, sert nesneleri aşırı kuvvet ile ısırma sonucu oluşuyor. 18 tonluk ısırma gücünden, bu aşınmadan daha fazlasını beklemek gerekiyor. Bu güç ile bir tır parçalanabilir (bazı film sahneleri hakikatte çok abartı değildir).

Megalodon dişleri, günümüz köpekbalıklarının dişleri ile kıyaslandı. Kıyas özellikle Büyük Beyaz ile yapılıyor; benim gibi eşik karşıtlarınca çok hoş karşılanmayan bir karşılaştırmadır bu. Bu kıyaslamanın yanlış olduğunu, belki de en güzel olarak, Megalodonlar'ın V biçimli dişleri verir; çünkü bu biçim Büyük Beyazlar'da yoktur. İllaha kıyas yapılmak isteniyorsa Büyük Beyaz ile Macolar'ın dişleri kıyaslanabilir; çarpıcı sonuçlar vermez, çok örtüşür. 

Reklamı Kapat

Günümüz köpekbalıklarında üst çenede yer alan üçüncü diş son derece önemlidir. Bu diş, genellikle, diğer iki dişten daha küçüktür. Megalodon'da ise ise bu üçüncü diş, diğer iki diş ile aynı boydadır. Yapılan analizler sonucu Megalodon'un üst çenesinde 24, alt çenesinde ise 22 dişi olduğu anlaşıldı. Toplamdaki bu 46 dişin hemen arkasında ise, yedek olarak, 200 dişin sıralı olduğu belirlendi.

15-17 metre uzunluğundaki ve 45 bin kilogram ağırlığındaki bir varlığın, soyunun tükenmesi ne dramatik!

Kuvvetle muhtemeldir ki, tek seferde, ancak bir yavru dünyaya getirdiklerini düşünüyoruz. Yavru, yine kuvvetle muhtemeldir ki, 7-10 metre aralığında olabilir. Yavruların nasıl beslendiği konusunda, fazla şüphemiz yok. Bulunan 3 metrelik bir dugong kaburgasındaki diş izi, yavruların dugonglar ile beslendiğini doğruluyor.

Reklamı Kapat

Megaladon'un beslenme açısından günümüz Kaplan Köpekbalıkları'na yakın olduğunu düşünüyorum. Çok seçici değiller (yağ elbette önemli). Özellikle Miyosen sular, Megalodon için, adeta açık büfe gibidir.

Miyosen'deki en yaygın balina türü Setoteritler'dir (birincil yağ kaynağı saptandı). 3-6 metrelik, 9-18 tonluk bir Setoterit ilk bakışta hantal durabilir; lakin son derece çevik varlıklardır.

Neden Setoterit?

Setoterit büyük bir su varlığıdır. Uzun ve zor koşullar ile uzak mesafeleri kat etmede ayakta tucak kadar yağ sağlar. Bir Megalodon günlük ortalama olarak 600-1200 kilogram yiyecek tüketmek zorundadır; buna en denk varlık, Setoterit'tir.

Setoterit omurgası tomografiye sokulmuştur. Basınçtan dolayı omurgasında ciddi zedelenmeler saptanmıştır. Bu basınç Megalodon çenesinin uyguladığı basınç ile örtüşmüştür. Burada önemli olan bir diğer nokta ise, omurgada saptanan iyileşme izleridir; yani Megalodon bu avında başarısız olmuştur.

Su varlıklarındaki omurga, son derece önemlidir. Özellikle yaş tayini açısından ele alındığında, anahtar görevi görür. Köpekbalıklarının omurgasının alt kısımları, merkez olarak tanımlanır. Bundan yola çıkarak yapılan analizler sonucu, bir Megalodon'un ortalama yaşam süresinin 25-40 yıl aralığında yer aldığını söyleyebiliriz. Daha uzun yaşamış olanları da olabilir; henüz saptanmadı. Olabilir, çünkü sucul sistemde, beslenme zincirinde, en üstte yer alıyor.

Pliyosen'de sular soğumaya başlar (özellikle 6-1.8 milyon aralığında). Sudaki soğuma, birçok balina ve diğer türün soy tükenişlerini de beraberinde taşıyacaktır. İklim değişikliği ve varlık yaşam sistemlerindeki kaymalar ile yine bir dizi değişiklik Megalodon soyunu tüketmiştir. Evrim buna da bir çözüm üretmiştir (önceden düşünülmüş olarak değil). Soğuk suya uygun balinaların evrilmesi, diğer balinaların dörtte üçünün yok olmasına yol açmıştır. Bu durum Megalodon besin kaynaklarının önemli bir kısmının yok olması demektir. Bu ise, Megalodon soyunun tükenme sebebidir. 

Açlık, kanibalizmi beraberinde getirdi mi, şimdilik, bilmiyoruz; ama neden olmasın? 

Yeni balina türleri için, Megalodon yok oluşu gerekli miydi?

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  1. Gottfried MD, Compagno LJV, Bowman SC (1996) Size and skeletal anatomy of the giant megatooth shark Carcharodon megalodon. In: Klimley AP, Ainley DG, editors. Great white sharks: the biology of Carcharodon carcharias. San Diego: Academic Press. pp. 55–89.
  2. Purdy R (1996) Paleoecology of fossil white sharks. In: Klimley AP, Ainley DG, editors. Great white sharks: the biology of Carcharodon carcharias. San Diego: Academic Press. pp. 67–78.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 07/03/2021 18:22:34 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1397

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Arkeoloji

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Hız
İhtiyoloji
Farmakoloji
Komplo
Habercilik
Deney
Botanik
Evrimsel Tarih
Mitler Ve Gerçekler
Sperm
Galaksi
İnsan Sağlığı
İnsan Evrimi
İklim
Ortak Ata
Ecza
Yakınsak Evrim
Gıda
Etoloji
Güneş
Bilim
Yeme
Evrimleşme
Yeni Koronavirüs
Gelişim
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Soru Sor
Not Ekle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Medeniyetler düzenle başlar, özgürlüklerle büyür, kaos ile ölür.”
Will Durant
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku