Mavi baştankara (Cyanistes caeruleus)
/old/content_media/25524334cbac7b37a9d8f855847465f4.jpg)
- Taksonomi
- Ornitoloji
- Bilimsel Adı Cyanistes caeruleus
- Halk Arasındaki Türkçe Adı Mavi baştankara
- Halk Arasındaki İngilizce Adı Blue tit
- Üst Alan (Superdomain) Neomura
- Alan (Domain) Ökaryotlar (Eukaryota)
- Alem (Kingdom) Hayvanlar (Animalia)
- Alt Alem (Subkingdom) Gerçek Dokulular (Eumetazoa)
- Klad Parahoxlu Hayvanlar (Parahoxozoa)
- Klad İki yanlı simetrili hayvanlar (Bilateria)
- Klad Nephrozoa
- Üst Şube (Superphylum) İkincil Ağızlılar (Deuterostomia)
- Şube (Phylum) Kordalılar (Chordata)
- Klad Olfactores (Olfactores)
- Alt Şube (Subphylum) Omurgalılar (Vertebrata)
- Aşağı Şube (Infraphylum) Gerçekçeneliler (Gnathostomata)
- Klad Kemikli balıklar (Osteichthyes)
- Klad Sarcopterygii
- Klad Tetrapodomorpha
- Klad Eotetrapodiformes
- Klad Elpistostegalia
- Klad Stegocephali
- Klad Dört Bacaklılar (Tetrapoda)
- Klad Reptiliomorpha
- Klad Amniyot (Amniota)
- Klad Sauropsida
- Klad Sürüngenler (Reptilia)
- Klad Gerçek sürüngenler (Eureptilia)
- Klad Neodiapsida
- Klad Diapsidler (Sauria)
- Klad Archelosauria
- Klad Archosauromorpha
- Klad Archosauriformes
- Klad Arkozorlar (Archosauria)
- Klad Avemetatarsalia
- Klad Dinozoromorf (Dinosauromorpha)
- Klad Dinozor (Dinosauria)
- Klad Saurischia
- Klad Teropod (Theropoda)
- Klad Yeni theropodlar (Neotheropoda)
- Klad Averostra
- Klad Tetanurae
- Klad Orionides
- Klad Avetheropoda
- Klad Coelurosauria
- Klad Tyrannoraptora
- Klad Maniraptoromorpha (Maniraptoromorpha)
- Klad Maniraptoriformes (Maniraptoriformes)
- Klad Maniraptora (Maniraptora)
- Klad Pennaraptora (Pennaraptora)
- Klad Paraves (Paraves)
- Klad Avialae (Avialae)
- Klad Avebrevicauda (Avebrevicauda)
- Klad Pygostylia (Pygostylia)
- Klad Ornithothoraces (Ornithothoraces)
- Klad Euornithes (Euornithes)
- Klad Ornithurae (Ornithurae)
- Sınıf (Class) Kuşlar (Aves)
- Aşağı Sınıf (Infraclass) Neognathae
- Klad Yeni kuşlar (Neoaves)
- Klad Passerea
- Klad Telluraves
- Klad Australaves (Australaves)
- Klad Eufalconimorphae (Eufalconimorphae)
- Takım (Order) Ötücü kuşlar (Passeriformes)
- Klad Eupasseres (Eupasseres)
- Alt Takım (Suborder) Öz Ötücüler (Passeri)
- Aile (Family) Baştankaragiller (Paridae)
- Tür (Species) Mavi baştankara (Cyanistes caeruleus)
- Bu içerik, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
Bu Makalede Neler Öğreneceksin?
Bu bölümü yapay zekâ hazırlar.- Mavi baştankara, yaklaşık 11 gram ağırlığında ve 12 cm boyunda, mavi başlı, siyah gagalı ve sarı göğüslü küçük bir kuş türüdür; sarı renkleri yedikleri tırtıllardan aldıkları karotenden kaynaklanır.
- Bu kuşlar, Passeriformes takımında Cyanistes cinsine ait olup, Britanya'da süt ürünlerini sindirebilme yeteneklerini evrimsel süreçte geliştirmiş ve bu bilgiyi nesilden nesile aktarabilmiştir.
- Genellikle yerleşik olan mavi baştankaralar, örümcek ve böceklerle beslenirken üreme dönemi dışında ağaç filizleri ve tohumları da tüketir; akrobatik hareketlerle dallara ters asılabilirler.
/old/content_media/6c13b715e093ba155d6fe1a59f885ea9.jpg)
Gözlem Bilgileri
Zonguldak'ın Filyos ilçesinde öğle vakti ağaç filizleri ile beslenirken gözlemlediğimiz bir çift.
Tanım ve Genel Bilgiler
İsminden de anlaşılabileceği gibi, renginden dolayı kolaylıkla tanımlanabilir. Kafa üstü mavi, gagaları siyah, göğüs bölgesi sarıdır ve yüzünde çizgisel maskesi bulunur. Sarı renkleri, yedikleri tırtıllardan aldıkları karoten ile ilişkilidir. Ağırlıkları yaklaşık olarak 11 gramdir. Boyutları ise 12 cm civarında, oldukça küçüktür.
Evrimsel Tarih ve Taksonomi
Britanya'da evrimleşen bireyler, yaşadıkları şehir ortamı nedeniyle süt ve süt ürünlerini sindirebilirler. Öyle ki bu bilgiyi gelecek kuşaklara dahi aktarabildikleri 1920'de yapılan bu çalışmada tespit edilmiştir. Tüm kuşların yarısından fazlasının bulunduğu Passeriformes takımında sınıflandırılırlar. Bu takım içerisindeki Paridae ailesinde bulunurlar. Genelde bu ailenin büyük bölümü Parus cinsinden oluşur. Örneğin en yaygın bilineni Büyük baştankara olan Parus major türüdür.
Bu kuşlar, Carl Linnaeus'un taksonomiye kazandırdığı yüzlerce türden birisidir. Carl Linnaeus, 18. yy'da yayımladığı Systema Naturae isimli meşhur eserinde Parus cinsi olarak bahsetmiştir. Hatta Parus cinsi kabaca "baştankara" olarak bilinirdi. Fakat 2005'te yapılan mtDNA analizleri, bu kuşların yollarının Parus cinsinden uzun zaman önce ayrıldığı tespit edildi. Dolayısıyla artık Cyanistes cinsinde sınıflandırılıyor.
Ekolojik Dağılım ve Habitat
Genelde göç etmeyen, yerleşik kuşlar arasındadırlar. Subarktik Avrupa ve Batı Asya bölgelerindeki sık olmayan ormanlık ve çayır alanlarında görülebilirler. Bu bölgelerde toprak uzun süre nemli olduğundan bitki örtüleri sık ve yüksek boyludur. Özellikle meşe ağacının olduğu alanları severler. Akdeniz ve Batı Hazar iklimini tercih ederler. Gözlemlenebilen ülkeler Arnavutluk, Cezayir, Andorra, Ermenistan, Azerbaycan, Belarus, Bosna/Hersek, Gürcistan, İran, Irak, Ürdün, Kazakistan, Lübnan, Libya, Makedonya, Moldova, Karadağ, Fas, Rusya, San Marino, Sırbistan, Suriye, Tunus, Türkiye, Vatikan ve Ukranya'dır.
Popülasyon ve Koruma Statüsü
IUCN Kırmızı Liste bilgileri arasında Asgari Endişe olarak bilinen LC (Least Concern) türler arasındadırlar.
Davranış ve Etoloji
Yetenekli oldukları konulardan biri ise akrobasidir. Tünedikleri veya beslenmek için tutundukları dallarda ters biçimde asılı kalabilirler. Yukarıdaki video kaydında bunu görebilirsiniz. Bu da yerçekimine ve diğer avcılara karşı fazlasıyla cesur ve yetenekli olduklarını gösterir. Ağaç deliklerinde yuva kurarlar.
/old/content_media/0e5fee15ab361ec05544a2c38bab0c50.jpg)
Diyet ve Metabolizma
Genelde örümcekleri ve böcekleri tercih ederler. Fakat üreme dönemi dışında ağaç filizleri ve bitki tohumları ile de beslenirler. Aynı ekolojik nişe sahip olduklarından en büyük rakipleri büyük baştankara (Parus major) türüdür. Keza büyük baştankaraların kütlesi daha fazladır ve oldukça korumacıdırlar. Gözlemlediğimiz büyük baştankara kaydı için buraya tıklayabilirsiniz. Mavi baştankaradan daha yaygın olmaları da başka bir dezavantaj. Rekabet dışında en önemli avcıları atmacalar ve kedilerdir.
Etimoloji
İngilizce "blue tit" adı ile tanınırlar. Latince Parus, "tit" demektir, yani Türkçe baştankara. Tür ismindeki caeruleus ise "koyu mavi" anlamını taşır. Keza yeni atfedilen cins ismi Cyanistes de aynı şekilde Antik Yunanca'da "koyu mavi" anlamını taşır.
- Muhteşem!6

- Mmm... Çok sapyoseksüel!2

- Tebrikler!0

- Bilim Budur!0

- Güldürdü0

- İnanılmaz0

- Umut Verici!0

- Merak Uyandırıcı!0

- Üzücü!0

- Grrr... *@$#0

- İğrenç!0

- Korkutucu!0

Bilimsel bir hata mı gördün?
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?
Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 20.11.2026 18:31:53 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/7625
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.