Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Akrobatik hareketler ile ağaç filizlerini yiyen birey.
Akrobatik hareketler ile ağaç filizlerini yiyen birey.
Pedram Türkoğlu

Gözlem Bilgileri

Zonguldak'ın Filyos ilçesinde öğle vakti ağaç filizleri ile beslenirken gözlemlediğimiz bir çift.

Tanım ve Genel Bilgiler

İsminden de anlaşılabileceği gibi, renginden dolayı kolaylıkla tanımlanabilir. Kafa üstü mavi, gagaları siyah, göğüs bölgesi sarıdır ve yüzünde çizgisel maskesi bulunur. Sarı renkleri, yedikleri tırtıllardan aldıkları karoten ile ilişkilidir. Ağırlıkları yaklaşık olarak 11 gramdir. Boyutları ise 12 cm civarında, oldukça küçüktür.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Britanya'da evrimleşen bireyler, yaşadıkları şehir ortamı nedeniyle süt ve süt ürünlerini sindirebilirler. Öyle ki bu bilgiyi gelecek kuşaklara dahi aktarabildikleri 1920'de yapılan bu çalışmada tespit edilmiştir. Tüm kuşların yarısından fazlasının bulunduğu Passeriformes takımında sınıflandırılırlar. Bu takım içerisindeki Paridae ailesinde bulunurlar. Genelde bu ailenin büyük bölümü Parus cinsinden oluşur. Örneğin en yaygın bilineni Büyük baştankara olan Parus major türüdür.

Bu kuşlar, Carl Linnaeus'un taksonomiye kazandırdığı yüzlerce türden birisidir. Carl Linnaeus, 18. yy'da yayımladığı Systema Naturae isimli meşhur eserinde Parus cinsi olarak bahsetmiştir. Hatta Parus cinsi kabaca "baştankara" olarak bilinirdi. Fakat 2005'te yapılan mtDNA analizleri, bu kuşların yollarının Parus cinsinden uzun zaman önce ayrıldığı tespit edildi. Dolayısıyla artık Cyanistes cinsinde sınıflandırılıyor.


Ekolojik Dağılım ve Habitat

Genelde göç etmeyen, yerleşik kuşlar arasındadırlar. Subarktik Avrupa ve Batı Asya bölgelerindeki sık olmayan ormanlık ve çayır alanlarında görülebilirler. Bu bölgelerde toprak uzun süre nemli olduğundan bitki örtüleri sık ve yüksek boyludur. Özellikle meşe ağacının olduğu alanları severler. Akdeniz ve Batı Hazar iklimini tercih ederler. Gözlemlenebilen ülkeler Arnavutluk, Cezayir, Andorra, Ermenistan, Azerbaycan, Belarus, Bosna/Hersek, Gürcistan, İran, Irak, Ürdün, Kazakistan, Lübnan, Libya, Makedonya, Moldova, Karadağ, Fas, Rusya, San Marino, Sırbistan, Suriye, Tunus, Türkiye, Vatikan ve Ukranya'dır.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

IUCN Kırmızı Liste bilgileri arasında Asgari Endişe olarak bilinen LC (Least Concern) türler arasındadırlar.

Davranış ve Etoloji

Yetenekli oldukları konulardan biri ise akrobasidir. Tünedikleri veya beslenmek için tutundukları dallarda ters biçimde asılı kalabilirler. Yukarıdaki video kaydında bunu görebilirsiniz. Bu da yerçekimine ve diğer avcılara karşı fazlasıyla cesur ve yetenekli olduklarını gösterir. Ağaç deliklerinde yuva kurarlar.

Filizler ile beslenen bireyin farklı bir pozu.
Filizler ile beslenen bireyin farklı bir pozu.
Pedram Türkoğlu

Diyet ve Metabolizma

Genelde örümcekleri ve böcekleri tercih ederler. Fakat üreme dönemi dışında ağaç filizleri ve bitki tohumları ile de beslenirler. Aynı ekolojik nişe sahip olduklarından en büyük rakipleri büyük baştankara (Parus major) türüdür. Keza büyük baştankaraların kütlesi daha fazladır ve oldukça korumacıdırlar. Gözlemlediğimiz büyük baştankara kaydı için buraya tıklayabilirsiniz. Mavi baştankaradan daha yaygın olmaları da başka bir dezavantaj. Rekabet dışında en önemli avcıları atmacalar ve kedilerdir.

Etimoloji

İngilizce "blue tit" adı ile tanınırlar. Latince Parus, "tit" demektir, yani Türkçe baştankara. Tür ismindeki caeruleus ise "koyu mavi" anlamını taşır. Keza yeni atfedilen cins ismi Cyanistes de aynı şekilde Antik Yunanca'da "koyu mavi" anlamını taşır.

Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Wikipedia. Eurasian Blue Tit. (2019, Şubat 21). Alındığı Tarih: 21 Şubat 2019. Alındığı Yer: Wikipedia

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder