Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Köpekler Gerçekten Sahiplerini "Alfa" Olarak Görüyor mu? Köpeklerle Etkileşimlerinizde Nasıl Davranmalısınız?

Köpekler Gerçekten Sahiplerini "Alfa" Olarak Görüyor mu? Köpeklerle Etkileşimlerinizde Nasıl Davranmalısınız? Pexels
5 dakika
1,386
Tüm Reklamları Kapat

Köpekler üzerinde hiyerarşi kurma kavramı, uzun bir süre köpeklere yaklaşma ve onlarla iletişim kurma şeklimizi etkilemiştir. Köpek sahiplerinden şu sözleri mutlaka duymuşsunuzdur: "Köpeğe patronun kim olduğunu öğretmelisin!", "Gözlerinin içine bak ki alfa kim anlasın!", "Köpek üzerinde baskınlık kurmalısın!"...

Bu anlayışın kökenleri, köpeklerin en yakın akrabası olan kurtların (Canis lupus) oldukça yanlış anlaşılan tür içi sosyal hiyerarşi düzenine dayanıyor.[1] Ancak bu fikri ortaya atanların atladıkları bir nokta var: Köpekler ve kurtlar (her ne kadar ortak bir atayı paylaşsalar da) evrimsel ve davranışsal olarak birbirlerinden oldukça farklıdırlar![2]

Baskınlık teorisi, tıpkı cezalandırma yöntemi gibi köpeklerin (ve birçok hayvanın) davranışlarını şekillendirmek için yıllar boyu kullanılmış bir kavramdır. Bu teori, köpeklerin "yanlış" veya "yaramaz" davranışlarının asıl sebebinin, köpeklerin sahiplerini değil kendilerini baskın olarak görmesi olduğunu savunur. Fakat AVSAB (American Veterinary Society of Animal Behavior), baskınlık teorisini köpek eğitiminde kullanmanın oldukça sakıncalı olduğunu söylüyor ve köpeklerde birçok davranış problemine yol açabileceği konusunda insanları uyarıyor. Sanılanın aksine, köpekler üzerinde "baskınlık" kurmaya çalışmak yerine, istenilen davranışların olumlu pekiştirme yöntemiyle ödüllendirilmesi gerekmekte!

Tüm Reklamları Kapat

Köpeklerin Davranışları Hakkında Popüler Yanılgılar

Köpekler hakkında birçok asılsız iddia duymuş olabilirsiniz. Bunların bir kısmına değinelim.

Köpeklerde Yemek Çalma

"Köpeğim sık sık üzerime atlıyor, yemeğimi çalıyor, kucağıma çıkmaya çalışıyor, çağırdığımda gelmiyor. Bunlar baskınlık işaretleri mi?" Aslında değiller. Hayvanların sosyal düzeninde baskınlık, kaynaklara öncelikli erişim için saldırganlık ve boyun eğme yollarıyla türün iki veya daha fazla bireyi arasında kurulan ilişkidir.[3]

Köpeklerdeki birçok uyumsuz davranış, köpeklerin "alfa" olma isteklerinden değil, istenmeyen davranışların ödüllendirilmesinden kaynaklıdır. Örnek verecek olursak, köpekler insanların üzerine atlamayı severler çünkü böyle yaptıklarında ilgiyi kendi üstlerine çekerler. Benzer şekilde, eğer bir köpek çağrıldığında gelmiyorsa, etrafındaki dikkatini dağıtan nesneler veya aktiviteler tarafından "ödüllendirildiği" içindir. Hatta köpekler, insanlardan yemek çalma davranışını bile "alfa" olmaya çalıştıkları için yapmazlar. Vahşi doğada yemek çalma davranışı sıkça rastlanan bir kaynaklara erişme stratejisidir. Köpekler de bunu yaptıklarında başarı ile ödüllendirildikleri için, bu davranışı sürdürürler.

Gelelim bir başka yanılgıya: "Köpekler, kurtlarla yakın akraba olduklarından köpekleri anlamak için kurtları model almalıyız." Her ne kadar köpek davranışlarını çalışırken kurtlardan ilham alabilsek de evcil köpekleri anlamak için en iyi model yine evcil köpeklerdir. Köpekler, son 15.000 yılda kurtlardan önemli ölçüde ayrılmışlardır. Kurtların ataları, avcı olarak evrimleşmiştir ve günümüzde yaşayan kurtlar aile üyelerinden oluşan sürülerde yaşamaya devam etmektedir. Sürü üyeleri, avlanmak ve yavruların bakımını sağlamak için iş birliği yaparlar.

Tüm Reklamları Kapat

Genelde bir yıl içerisinde sadece alfa dişi ve alfa erkek çiftleşir, böylece tüm sürünün kaynakları tek yavru için harcanabilir. Köpekler ise avcı olarak değil, leşçil olarak evrimleşmiştir.[4] En korkusuz olanları, insanlardan çekinenlere nazaran, insan artıklarıyla ve çöpleriyle beslenip hayatta kalarak üremeyi başarmıştır. Günümüzde, serbest dolaşan köpekler sürü yerine küçük gruplar halinde yaşarlar ve bazı durumlarda da yaşamlarının büyük bir kısmını yalnız geçirirler.[5] Genelde avlanmak veya yavrularını büyütmek için de iş birliği yapmazlar ve tüm dişileriyle tüm erkekleri üreme fırsatına sahiptir.[6] Kurtların ve köpeklerin sosyal yapısındaki bu belirgin farklılıklar, sosyal davranışlarına da yansır.

Köpekleri Yere Yatırmak

"Eğer bir köpek baskınsa, onu sırt üstü çevirip yüzüne hırlamalısınız çünkü bu bir alfa kurdun yapacağı şeydir." Bir kurt sürüsünde, baskın kurtlar diğerlerini sırt üstü çevirmez. Baskın olmayan kurtlar, itaat ettiklerini göstermek için sırt üstü yuvarlanarak boyun eğerler. Bu hareket daha çok, bir insanın diz çökerek kraliçeyi veya papayı selamlamasına benzer.

Köpeklerde saldırganlığın en yaygın sebebi korkudur. Korkan bir köpeği yere yatırmak, korkusunun geçmesini veya sorunun köküne inmeyi sağlamayacaktır. Bilhassa, saldırganlığını daha çok tetikleyebilir.

Köpekler üzerinde yapılan bir araştırmaya göre, köpeğe istenmeyen davranışları için vurmak veya tekmelemek, hırlamak, yere yatırmak, gözlerinin içine bakmak gibi teknikler köpeklerde saldırganlığı daha çok tetikliyor.[7] Bu saldırganlık aynı zamanda nesnelere veya diğer hayvanlara da yönlenebiliyor. Yüksek sesle köpeği uyarmak veya parmak sallamak gibi fiziksel olmayan cezalandırma yöntemleri bile eğer köpek tehdit altında hissederse saldırganlığı tetikleyebiliyor!

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tehdit altında hisseden, agresif bir Golden Retriever.
Tehdit altında hisseden, agresif bir Golden Retriever.
Michael's Dogs

Eylemlerde Öncelik

"Köpeğin patronu ya da lideri olmak için kapılardan önce geçmeli ve kurtların yaptığı gibi köpeğin önünden yürümelisiniz." Bir kurt sürüsünde baskın kurtlar, av sırasında sadece zamanın küçük bir kısmında sürüye liderlik ederler. Dahası, bu kural çok değişkendir.

Buna benzer bir başka yanılgı da şudur: "Alfa her zaman önce gelir, bu yüzden köpeğinizden önce yemek yemelisiniz!" Ancak aslında baskın kurtlar her zaman kaynaklara öncelikli erişmezler. Yemek kaynağına sahip bir kurt, baskın olsa da olmasa da başka bir kurtla kaynağını paylaşmayabilir. Yemek kaynağı henüz herhangi bir kurdun sahipliğinde değil iken, "ritüelleşmiş saldırganlık" (hırlama, hücum etme gibi) hâlâ gerçekleşebilir ve genelde baskın kurtlar bu savaşı kazanır.

Yemeğinizi Paylaşmak

"Köpeklerle yemeğinizi paylaşmanız onları dominant yapar." Gerçekte, vahşi hayvanlar arasında bile yemek paylaşımı baskınlıkla ilişkili değildir. Yetişkin kurtlar sık sık yavruları için yediklerini "geri kusar". Bazı türlerin erkekleri, dişilerine yemek getirerek onlara kur yaparlar. Bir köpek üstünüze atladığında veya havladığında ona yemek vermek uyumsuz davranışlara yol açabilir ancak bu ona "baskın" olduğu mesajını vermez. Eğer köpeğinize nazikçe beklemeyi öğretmek istiyorsanız yemeği vermek için önce oturmasını veya yere yatmasını bekleyebilirsiniz.

Köpeklere Tehditkâr Davranmak

"Köpeğe hırlayarak, onu ısırmaya çalışarak veya parmaklarınızla pençe şeklini yaparak baskın kurtların diğer kurtlara yaptığı davranışı taklit edebilirsiniz." Ancak bu iddiayla ilgili hiçbir çalışma yoktur. Bir deney yapmak isterseniz, bir köpek tarafından ısırılmış bir arkadaşınıza parmaklarınızı pençe şekline getirip ona batırmanın ısırılmak ile benzer bir deneyim olup olmadığını sorabilirsiniz.

Özetle, genelde köpeklere karşı olan eylemlerimizi kendimizi bir köpeğe veya kurda benzeterek yapmamalıyız. Bunun yerine, evcil hayvanlarımızla her etkileşimimizi değerlendirmeli ve evcil hayvanlarımızın eylemlerimizi nasıl karşıladığını gözlemlemeliyiz.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
11
1
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Üzücü! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: American Veterinary Society of Animal Behavior | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. David Mech. (1999). Alpha Status, Dominance, And Division Of Labor In Wolf Packs. Canadian Journal of Zoology. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Bergström, et al. (2020). Origins And Genetic Legacy Of Prehistoric Dogs. Science, sf: 557. doi: 10.1126/science.aba9572. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ I. S. Bernstein. (1981). Dominance: The Baby And The Bathwater. Behavioral and Brain Sciences, sf: 419-429. doi: 10.1017/S0140525X00009614. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ R. Coppinger, et al. Dogs: A New Understanding Of Canine Origin, Behavior And Evolution. sf: 352.
  • ^ D. W. MacDonald, et al. Variation In Dog Society: Between Resource Dispersion And Social Flux - The Domestic Dog Its Evolution, Behavior And Interactions With People.
  • ^ L. Boitani, et al. The Ecology And Behavior Of Feral Dogs: A Case Study From Central Italy - The Domestic Dog Its Evolution, Behavior And Interactions With People.
  • ^ M. E. Herron. (2008). Survey Of The Use And Outcome Of Confrontational And Non-Confrontational Training Methods In Client-Owned Dogs Showing Undesired Behaviors. Elsevier. doi: 10.1016/j.applanim.2008.12.011. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/06/2024 02:34:35 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/17536

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Uterus
Göç
Evrenin Genişlemesi
Sağlık Personeli
Fizyoloji
Ara Tür
Deri
Kimyasal Bağ
Allah
Şeker
Lazer
Kalp
İletişim
Tekillik
Doku
Özel Görelilik
Plastik
Primatlar
Diş Hekimliği
Hastalık Yayılımı
Tohum
Karbonhidrat
Yörünge
Doğal
Kamuflaj
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. V. S. o. A. Behavior, et al. Köpekler Gerçekten Sahiplerini "Alfa" Olarak Görüyor mu? Köpeklerle Etkileşimlerinizde Nasıl Davranmalısınız?. (12 Mayıs 2024). Alındığı Tarih: 14 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/17536
Behavior, A. V. S. o. A., Altunkeser, E. G., Alparslan, E. (2024, May 12). Köpekler Gerçekten Sahiplerini "Alfa" Olarak Görüyor mu? Köpeklerle Etkileşimlerinizde Nasıl Davranmalısınız?. Evrim Ağacı. Retrieved June 14, 2024. from https://evrimagaci.org/s/17536
A. V. S. o. A. Behavior, et al. “Köpekler Gerçekten Sahiplerini "Alfa" Olarak Görüyor mu? Köpeklerle Etkileşimlerinizde Nasıl Davranmalısınız?.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, 12 May. 2024, https://evrimagaci.org/s/17536.
Behavior, American Veterinary Society of Animal. Altunkeser, Eylül Gökçe. Alparslan, Eda. “Köpekler Gerçekten Sahiplerini "Alfa" Olarak Görüyor mu? Köpeklerle Etkileşimlerinizde Nasıl Davranmalısınız?.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, May 12, 2024. https://evrimagaci.org/s/17536.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close