Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu fotoğraf, "yüzey gerilimi" başlığıyla paylaşılmaktadır. Ve fotoğrafta, su "yüzeyinde" bir "gerilim" kaynağı olduğu sonuna kadar doğru olsa da, aslında kastedilen (veya en azından gönderme yapılan), gerçekten fiziksel bir kavram olan "yüzey gerilimi"dir.

Yüzey Gerilimi
Yüzey Gerilimi
Pinterest

Fotoğrafa tekrar baktığınızda, suyun tıpkı bir kağıda alttan bastırdığınızda olacağı gibi kıvrıldığını görürsünüz. Elbette, katıların aksine, sıvılar çok daha hızlı bir şekilde üzerlerine uygulanan kuvvete boyun eğecektirler ve köpekbalığı kendisini su dışına itmeyi sürdürdükçe, su da etrafından dökülerek açılacaktır. Bir kağıt bunu çok daha zor yapar. Bir tahta daha da zor. Bir metal ise çok daha zor.

Aslında katıların kuvvetlere boyun eğmemesinin birçok diğer nedeni de vardır ve şu anda bundan bahsetmeyeceğiz. Ancak sıvıların da bu şekilde, üzerlerine uygulanan kuvvetlere bir miktar da olsa karşı koyabilmelerinin nedeni yüzey gerilimidir. Yüzey gerilimi özellikle sıvıdan daha yoğun katılar, o sıvı üzerine bırakıldığında gözlenir. Örneğin su üzerinde koşan bir su koşucusu böceği (Gerridae ailesinden böcekler), yüzey gerilimi sayesinde suya batmadan üzerinde kalırlar. Bunun sebebi şudur: Su molekülleri birbirlerine kohezyon adı verilen bir kuvvetle çekilirler. Aynı su molekülleri, değdikleri hava moleküllerine de adhezyon adı verilen bir diğer kuvvetle çekilirler. Eğer ki kohezyon, adhezyondan büyükse, yüzey gerilimi oluşur. Bu gerilim, moleküllerin iç taraflarına doğru etkiyen bir kuvvettir ve bu sebeple suyun üzerine uygulanan kuvvete (örneğin köpekbalığının hareketine) karşı koymasını sağlar. Bu sayede su, sanki iki yandan çekilen bir elastik madde gibi gerilir, çok kısa bir mesafede olsa da... Bu ufak kuvvet, sadece böceklerin su üzerinde yürümesine değil; aynı zamanda bitkilerin suyu gövdelerinde taşıyabilmesinde de büyük göreve sahiptir.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder