Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Köpek Yaşı Nasıl Hesaplanır? 7 ile Çarpma Yöntemini Unutun!

Köpek Yaşı Nasıl Hesaplanır? 7 ile Çarpma Yöntemini Unutun!
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Köpeklerin yaşına yönelik yaygın hesabı bilirsiniz: Bir köpeğin "insan yaşına" karşılık gelen yaşını bulmak için, doğumundan itibaren geçen yıl sayısını 7 ile çarpın. Örneğin köpeğiniz doğduğundan beri 4 yıl geçtiyse, köpeğinizin yaşı (fizyolojik olarak) 28 yaşındaki bir insana eşittir. Eğer 10 yaşında bir köpeğiniz varsa, bu, 70 yaşındaki bir insanla eşdeğerdir.

Ne var ki bu hesaplama tamamen yanlıştır. Çünkü bu hesaplama, bir köpeğin yaşlanma hızının insanların yaşlanma hızına oranının her zaman sabit olduğunu varsayar. Bu varsayım, hatalıdır. Köpeklerin gelişimine bakacak olursak, ilk birkaç ayda ve yılda insanlara göre çok ama çok daha hızlı büyüdükleri görülür. Sonrasındaysa bu büyüme yavaşlar. Dolayısıyla bir köpeğin büyüme hızıyla bir insanın büyüme hızı doğrusal değildir. Daha ziyade aradaki ilişki şu şekildedir:

Cell Systems

Bu grafiğe göre, 1 yaşındaki bir köpek, 7 yaşındaki bir insanla değil, yaklaşık 31 yaşındaki bir insanla yaşıttır. Ancak 4 yaşındaki bir köpek 28 yaşındaki değil, 53 yaşındaki bir insanla yaşıttır. Yaş ilerledikçe, 1'e 7 oranı da belirmeye başlar ve nihayetinde 10 yaşındaki bir köpeğin gerçekten de 68 yaşındaki bir insanla yaşıt olduğu görülür. Eğer bu grafiği formüle dönüştürmek isterseniz, karşımıza yaklaşık olarak şöyle bir formül çıkar:

16∗ln⁡(kpein yaşı)o¨g˘+31\LARGE{16 * \ln\text{(köpeğin yaşı)} + 31}

Burada lnln, doğal logaritmadır ve bunu hesaplamak için bir hesap makinası kullanmanız gerekebilir.

Ancak nasıl hesaplarsanız hesaplayın, bu yaklaşık 7 ile çarpma yöntemine göre çok daha mantıklıdır: 1 yaşındaki bir köpek, rahatlıkla üreyebilir; ancak 7 yaşındaki bir çocuk bunu yapamaz (30 yaşındaki bir insan ise yapabilir). Benzer şekilde, insanlar yaşlandıkça sürekli eşit hızda büyümezler; büyümeleri ergenlik çağı sonrasında büyük oranda durur. Köpekler de belli bir yaştan sonra, gençliklerindeki kadar hızlı büyümezler. Bu nedenle yukarıdaki grafikte görüldüğü gibi, başta oldukça hızlı bir şekilde büyüse de sonradan yavaşlayan bir büyüme grafiği görülür. Buna göre, bir köpek:

  • İnsanlarda 1-12 yaş "çocukluk" iken, köpeklerde 2-6 ay arası "çocukluk" olarak kategorize edilir.
  • İnsanlarda 12-25 yaş "ergenlik" iken, köpeklerde 6 ay - 2 yıl arası "ergenlik" olarak kategorize edilir. Bu evrede gelişim tamamlanır.
  • İnsanlarda 25-50 yaş "yetişkinlik" iken, köpeklerde 2-7 yaş arası "yetişkinlik" olarak kategorize edilir.
  • İnsanlarda 70 yaşa kadar olan süreç "yaşlılık" iken, köpeklerde 12 yaşa kadar olan süreç "yaşlılık" olarak kategorize edilir. Bu süre, ömrün sonuna kadar devam eder.

Bu bulgular, San Diego'daki Kaliforniya Üniversitesi'nin Tıp Fakültesi'nden araştırmacıların köpek ve insan genomlarındaki metil gruplarına bakmaları sayesinde elde edildi. Canlılar yaşlandıkça, genomlarında epigenetik bazı değişimler yaşanır. Bunların başında metil gruplarındaki artış gelmektedir. Dolayısıyla metil gruplarına bakarak, bir canlının yaşlanma hızını belirleyebiliriz ve gelişimin farklı basamaklarını daha net ayırt edebiliriz. Ayrıca, bu örnekten de görüleceği üzere, türler arası kıyaslama yapmamız da mümkün olabilir!

Tıpkı evrimsel biyoloji araştırmalarında "moleküler saat" olması gibi, bu da gelişim biyolojisi araştırmalarında kullanılabilecek bir "epigenetik saat" olarak görülebilir. Tıpkı bir saatin tik takları gibi metil grupları arttıkça, zaman işler ve etkisini genlerimiz üzerinde gösterir. Bilim insanları da bu izlere bakarak, canlının fizyolojisinin zamana bağlı olarak nasıl değiştiğini tespit edebilirler.

Elbette yukarıda verdiğimiz sayılar, spesifik bir köpek çeşidi için (bu örnekte, labradorlar ve benzeri büyüklükte köpek çeşitleri için) geçerlidir; diğer köpek çeşitlerinde boyuta bağlı olarak bu süreler daha farklı işleyebilir. Ancak epigenetik saat, bu farklı büyüklükteki diğer çeşitler için de bir kıyas imkanı sunmaktadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İlerleyen dönemde bu sahada yapılacak araştırmalar, diğer hayvanların yaşlanma örüntüleri ile insanlar arasındaki benzerlik ve farkları daha iyi anlamamızı sağlayabilir. Ve kim bilir, belki de yaşlanmayı yenme yönünde adımlar atabilmemizi sağlar!

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 28
  • İnanılmaz 13
  • Merak Uyandırıcı! 13
  • Bilim Budur! 10
  • Muhteşem! 6
  • Umut Verici! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Güldürdü 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • T. Wang, et al. (2020). Quantitative Translation Of Dog-To-Human Aging By Conserved Remodeling Of The Dna Methylome. Cell Systems, sf: 1-10. | Arşiv Bağlantısı
Sıkça Sorulan Sorular

Hayır. Bu hesaplama, köpekler ile insanların ömürlerinin her evresinde eşit bir hızla büyüdükleri varsayımına dayanır. Bu varsayım hatalıdır. Köpekler erken aylar ve yıllarda çok daha hızlı büyürler, sonrasında büyüme hızları dikkate değer miktarda yavaşlar.

Bunun için DNA metilasyonuna dayalı bir yöntem geliştirilmiştir. Bu yöntem sonucunda ortaya çıkarılan grafiği inceleyerek, köpeğinizin gerçek insan yaşı karşılığını tespit edebilirsiniz.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 12/08/2020 21:38:49 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8961

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Yeni Koronavirüs
Kan Hastalıkları
Tehlike
Salgın
Kültür
Evrimsel Biyoloji
Hasta
Çiftleşme
Yapay Zeka
Okyanus
Ortak Ata
Gelişim
Evren
Canlılık
Covid-19
Skeptisizm
Dinozorlar
Beyin
Hominid
Sars
Yiyecek
Kuyrukluyıldız
Saç
Evrimsel Tarih
Botanik
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim, gerçek olan tek büyüdür.”
Genndy Tartakovsky
Geri Bildirim Gönder