Kitap Analizi: Ginkgo - Zamanın Unuttuğu Ağaç

Kitap Analizi: Ginkgo - Zamanın Unuttuğu Ağaç Serdar Ölez
7 dakika
1,749 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Kitap Hakkında:

  • Kitap Başlığı: Ginkgo - Zamanın Unuttuğu Ağaç
  • Yazar: Peter Crane
  • Kitabevi: Ginko Bilim
  • Çevirmen: Şule Ölez
  • Sayfa Sayısı: 336
  • Sayfa Boyutu: 17 x 22,5 cm2
  • ISBN: 978-605-80231-6-1
  • Piyasaya Çıkış Tarihi: Eylül 2020
  • Fiyatı: 40 TL (Orijinal fiyatıdır. Satış sitelerinde indirimli olarak alabilirsiniz.)
  • Satın Alma Bağlantıları: Ginko Bilim, D&R, kitapyurdu, idefix, Kitap Koala

Açıklama

Peter Crane, kitabında bir zaman ekseninde ginkgonun dünü, bugünü ve yarınını anlatıyor. Bunu yaparken de jeoloji, paleontoloji, tarih, botanik, bitki çeşitliliğini ve çevreyi koruma, sanat, halk kültürü, eczacılık gibi birçok konuda bilgiler veriyor. Kendisiyle yapılan bir röportajda bu kitabı neden yazdığını şöyle anlatıyor:

Bilim insanları çalışmalarını halkın verdiği vergiler ve bağışlar gibi desteklerle sürdürürler, bu nedenle öğrendiklerini halka aktarma sorumlulukları olduğunu düşünüyorum. ...

Bunun yanı sıra bitkiler yaşamımızın gerçekten çok önemli bir parçası, onlarsız hayatta kalamayız, buna karşın onların kıymetini yeterince bilmiyoruz. ... Bitkilerin ne kadar önemli olduğunu insanlara devamlı hatırlatmak, bir botanikçi olarak benim görevim.

Reklamı Kapat

Mayıs sonunda Ankara-Millî Egemenlik Parkı'ndaki dişi ve erkek ginkgo ağaçları.
Mayıs sonunda Ankara-Millî Egemenlik Parkı'ndaki dişi ve erkek ginkgo ağaçları.
Ahmet Demirtaş

Tanıtım

Kitap 7 ana başlık altındaki 37 bölümden ve çok kapsamlı bir Notlar bölümünden oluşuyor. Çarpıcı görsellerle desteklenen kitabın içeriğinde geçen yaygın bitki adları ve Latince karşılıkları da ek bir liste halinde veriliyor.

Birinci kısımda ginkgo hakkında genel bir bilgi, yazarın kendi hayatından izlenimlerle paralel olarak ağaçların önemi, ginkgonun dünya kültürlerindeki yeri anlatılıyor.

Çocukken kızımızla birlikte yürüdüğümüz ginkgo korusuna veya oğlumuzun doğduğu sıralarda bahçemize dikilen siyah tupeloya duyduğum yakınlık, unutulmaz anılar yaşadığımız için “yuva” olarak gördüğüm dört duvara hissettiklerimden daha farklı değildi. Bu tür ilişkiler büyük olasılıkla evrimsel geçmişimizin derinliklerine uzanır. Bedenimiz, atalarımızın ağaçlar üzerinde geçen yaşamlarını yansıtır; gökdelenlerin olmadığı bir dünyada gökyüzüne ulaşanlar ağaçlardı, tıpkı dağlar gibi. Dünya’nın derinliklerine yayılanlar onların kökleriydi, tıpkı mağaralar gibi. (sf. 12)

İkinci kısımda ginkgonun ağaç fizyolojisi, enerji üretimi, besin ve su iletimi, çap artımı (enine büyümesi), üreme şekli (dişi ve erkek bireyler), tohum vermesi (Hirase'nin keşfettiği yüzen spermler) ve dayanıklı yapısının (Japonların chi-chi, Çinlilerin zhōng-rŭ adını verdiği sarkıtlar) yanı sıra biyoloji tarihinden bilgiler ve 18-19. yüzyılda Avrupalıların Uzak Doğu ile etkileşimleri hikayemsi bir dille anlatılıyor. Kitaptan öğrendiğim yeni terimlerden biri bu kısımda geçiyor: ksilotek.

Bir yıl sonra 9 Eylül 1908 tarihi için düştüğü kayıt, tam döllenme zamanını yakalamak için gösterilen çabayı anlatır bize: “Enstitü’ye erkenden gittim, herkes ginkgo konusunda heyecanlı; spermler yüzerek çıkmak üzere ve bunu yılda yalnızca bir-iki gün yapıyorlar. Spermlerin çıkışını yakalamak o kadar kolay bir iş değil, 100 tohumdan en iyi ihtimalle beş tanesinde görebilirsiniz, bazen yalnızca bir tane bile görebildiğinize şükredersiniz. Bütün gün boyunca onlarla uğraşıp üç tanesini gördüm, birkaç tane de polen tüpünde henüz olgunlaşmamış olan vardı. Onları yüzerken izlemek çok eğlenceli, sarmal kirpikleri çok güçlü sallanıyor.” Marie Stopes sonraki iki günü “neredeyse tümüyle ginkgo spermleri avlayarak” geçirir. (sf. 67, Marie Stopes'un günlüğünden bir alıntı)
Ankara'da Nisan sonunda ginkgo yaprakları çıkmaya başlıyor.
Ankara'da Nisan sonunda ginkgo yaprakları çıkmaya başlıyor.
Serdar Ölez

Üçüncü kısımda fosil ginkgo türleri ile ginkgonun kökenleri, akrabaları ve tarih öncesinde Kuzey ve Güney Yarımküre'deki yayılışı inceleniyor.

Ana doğu-batı otoyolu I-94’ten çıktığımızda görüntü hiç de cesaret verici değildi. Yol, kuzeye doğru dümdüz tarım arazilerinin içinden uzanıyordu. Araştırma yapılabilecek ne yol yarması vardı ne de kayalık çorak arazi, her yerde sadece ayçiçeği tarlaları görünüyordu; nihayet buluşma noktasında, birinin tek başına yol kenarına doğru eğilmiş, alçak ama çevresinden keskin hatlarla ayrılmış sarı-kahverengi kil taşı yığınlarının arasında bir şeylere baktığını gördük. Arabayı kenara çektiğimizde sıcak bir şekilde bizi karşıladı; gösterdiği ilk fosil, sert kil taşı üzerinde hiç parçalanmadan mükemmel bir biçimde duran, kusursuz korunmuş bir ginkgo yaprağıydı. (sf. 115-116)

Dördüncü kısımda ginkgonun hayatta kalabileceği iklim koşulları, tarih öncesindeki iklim değişiklikleriyle birlikte yer değiştirmesi, azalması ve yok olma eşiğine gelmesi ve ginkgo ile ilgili genetik çalışmalar inceleniyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Doğa örüntülerle doludur, bazıları hiç beklenmedik olsa da bu örüntüler yalnızca tarihe bakarak açıklanabilir; öğrencilerime söylemekten hiç bıkmadığım gibi, bugün bir şeyin −bir bitki, bir kişi, bir ekosistem, bir kurum, bir ülke ne olursa olsun− nasıl olduğunu anlamak istiyorsanız onun tarihini anlamanız gerekir. Bu söz çok klişe gibi görünebilir ama içinde bulunduğumuz yer ve zamanla meşgul olurken geçmiş kolaylıkla unutulur. (sf. 147)

Beşinci kısımda anıt ginkgolar, ginkgonun Uzak Doğu'da -özellikle Çin'de ve Japonya'da- insanların hayatına girmesi, korunması ve yayılması, oradan 1700'lü yıllarda Avrupa'ya götürülmesi, ginkgoya dair ilk yazılı referanslar ve ginkgo ile ilgili etimolojik bilgiler veriliyor.

Batığın çevresindeki sekiz yüz metreyi aşkın alanda da gemiyle, ne taşıdığı ve nereye gittiğiyle ilgili kalan son kanıtlar dip tarama ağlarıyla tarandı. Geminin kalasları inceleme, restorasyon ve sergileme amacıyla deniz yatağından çıkarıldı, kazının son aşamalarında da küçük objeler kepçe ve sifon kullanılarak deniz yatağındaki çamurdan toplandı. Batıktan çıkarılan bitkiler arasında tek ama kuşkuya yer bırakmayacak kesinlikte bir ginkgo tohumu vardı. (sf. 173)
Ginkgo yaprağının zarafeti sanatçıları cezbediyor.
Ginkgo yaprağının zarafeti sanatçıları cezbediyor.
Şule Ölez

Altıncı kısımda ginkgonun Avrupa ve ABD'deki park ve bahçelere girişi, bir şehir ağacı olarak kullanımı, fındıksı meyve yapısı (dikkat, ginkgoda bu yapı -işlevi aynı olsa da- meyve değil, tohumun parçasıdır) ve yiyecek olarak ve eczacılık ve tıpta kullanımı anlatılıyor. Bu kısımda geçen espalier, topofitik etki ve yörecil de bu kitap sayesinde öğrendiğim terimlerdendi.

Sokak ağaçlarının yaşamları “pis, acımasız ve kısadır”; aynı türlerin bir parkta geçirmesi beklenen altmış yıla veya doğal ormanlarında yaşayabileceği yüzlerce yıla kıyasla sokak ağaçları ortalama olarak yalnızca yedi ile on üç yıl boyunca hayatta kalır. (sf. 218)

Yedinci ve son kısımda ise ginkgonun yarını üzerinden biyoçeşitliliğin hassas yapısı, türleri koruma çalışmalarından örnekler, Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi ile ilgili bilgiler ve ağaçların önemi ile korunmalarının gerekliliği anlatılıyor.

[Wollemi çamına ait] Tüm popülasyon, birbirine çok yakın üç bölgede bulunan sadece 110 bireyden oluşuyordu. Yanlış yerde kontrolsüz bir yangının çıkması veya yürüyüş yapmak için bölgeye gelen bir kişinin botlarından bir patojenin bulaşması gibi “kötü bir şans” popülasyonun sonu olabilirdi. Bu tür tesadüfi olayların bir felakete dönüşebilecek olması, New South Wales yetkililerinin hızlı bir şekilde koruma önlemi alması gerektiği anlamına geliyordu. (sf. 234)

Reklamı Kapat

Bu zaman ölçekleri –saatler, günler ve hatta birkaç yıl– ile ginkgonun yaşam öyküsünün zaman ölçeği arasında dağlar kadar fark vardır. Yüzlerce, binlerce, milyonlarca, on milyonlarca, yüz milyonlarca yıl: Bu süreleri kavramak bizim için kolay değildir ancak belki de insanlığı ve dünyadaki gerçek yerimizi bu ölçek üzerinden düşünmemiz daha uygun olacaktır. Bu süreler bizi durdurup düşündürmelidir. Ağaçlar günümüzdeki çevre değişikliğinin hızını daha doğru belirlememize yardım eder: Dünya’nın temposuyla daha uyumlu olmamızı sağlarlar. Bizi yavaşlatırlar, bize sabretmenin erdemini öğretirler, bizden önce gidenleri ve bizden sonra gelecekleri, diğer bir deyişle atalarımızdan bize kalan ve bizim torunlarımıza bırakacağımız mirası düşünmemiz gerektiğini hatırlatırlar. Günümüzde sık sık tekrarlanan daha çok, daha iyi, daha hızlı ifadelerinin hepsi iyi hoştur ama üzerinde kafa yormadan bu yolda ilerlemek, felakete davetiye çıkarmaktan farksız değildir. Dünyamıza ve içindeki her şeye sadece şimdiyi düşünmek egemen olduğunda, ağaçlar, özellikle de bizi gezegenimizin derin tarihine bağlayan ginkgo gibi ağaçlar, bizi, kaybettiğimiz her şeyi daha sık ve daha dikkatle düşünmeye davet eder. (sf. 250)

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Ginko Bilim. Ginkgo - Zamanın Unuttuğu Ağaç. (25 Mart 2021). Alındığı Tarih: 25 Mart 2021. Alındığı Yer: Ginko Bilim | Arşiv Bağlantısı
  • Amy Snelling. Interview: Botanist Peter Crane On Conservation And 'Committing Ourselves To Do The Work'. (20 Mart 2019). Alındığı Tarih: 25 Mart 2021. Alındığı Yer: TimeOut Shangai | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/10/2021 22:14:19 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10298

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Teori
Zehir
Doğal
Çağ
Mistik
Elementler
Bitki
Seçilim
Transkripsiyon
Bilinç
Zeka
Araştırmacılar
Entropi
Güve
İstatistik
Mikoloji
Evrim Ağacı
Koku
İspat Yükü
Darwin
Hekim
Astrofotoğrafçılık
Doktor
Beslenme Biçimi
Evrimleşme
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın