Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

İsrail, Ay'a Binlerce Tardigrad Gönderdi ve Aracın Kontrolünü Yitirerek Ay'a Çakılmasına Neden Oldu!

Ay'da An İtibariyle Binlerce Tardigrad Bulunuyor!

İsrail, Ay'a Binlerce Tardigrad Gönderdi ve Aracın Kontrolünü Yitirerek Ay'a Çakılmasına Neden Oldu! Washington Post
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 11 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

İsrail'in 11 Nisan 2019 tarihinde Ay'a gönderdiği Beresheet robotik uzay aracı, iniş sırasında kontrolden çıkarak Ay'a çakıldı. Bu, insanlığın uzay görevleri için üzücü bir haber olsa da, daha kritik bir problemi de beraberinde getirdi: Uzay aracı içinde, insan kültürüne ve toplumuna dair 30 milyon sayfaya karşılık gelen dijital kayıtlarına yanı sıra, bir de sıra dışı bir yolcu bulunuyordu: Dehidrasyona uğratılmış, yani susuz bırakılmış tardigradlar ("su ayıları") bulunuyordu. Hem de binlerce!

İsrail'in Ay'a gönderdiği kitap sayfaları...
İsrail'in Ay'a gönderdiği kitap sayfaları...
Bruce Ha

Tardigradlar, dayanıklılıklarıyla bilinen, sadece 0.05 ila 1.2 milimetre arasında boya sahip, adeta bir "süper-canlı"dır. Öyle ki, uzay şartlarında haftalarca bekletildikten sonra bile normal şartlara döndüklerinde hiçbir şey olmamış gibi üreme döngülerine devam edebilmektedirler. Bu hayvanların -200oC'den 149oC'ye kadar olan sıcaklıklarda hayatta kalabildiği bilinmektedir. Ayrıca vücutlarını sudan yoksun bırakarak fıçılama adı verilen bir sürece girebilirler ve bu halde 10 yıldan uzun bir süre boyunca rahatlıkla yaşamlarını sürdürebilirler. Dolayısıyla Ay'da yitirmek isteyeceğimiz son tür tardigradlardır diyebiliriz. Bu mikroskobik canlılarla ilgili daha fazla bilgiyi buradan alabilirsiniz.

Neyse ki insana ait DNA örnekleriyle bir arada gönderilen tardigradlar, reçineyle örtülü bir tabaka içinde hapsedilmiş haldelerdi. Bir bant üzerine dökülen binlerce tardigradı, birkaç katman reçineyle sarıldıktan sonra Ay aracına eklenmişti. Tardigradların da bu koruyucu tabaka içinde bulunuyor olmaları hem iyi hem kötü haber: İyi haber, çünkü muhtemelen çarpmadan sağ çıktılar. Kötü haber... Çünkü sağ çıktılar ve Ay'da bulunuyorlar!

Beresheet'in çakıldığı bölgenin önceki ve sonraki hali.
SpaceIL

Şu anda deaktive olmuş bir haldeler; ancak şartlar değişecek olursa veya bilmediğimiz bir özellikleri varsa, bu canlılar belki de Dünya dışına saçtığımız ilk yaşam olma potansiyeline sahipler! Zaten tardigradların en başından bu göreve dahil edilme nedeni de bu: Yıllar sonra yapılacak deneylerde, bu araç içindeki deaktive haldeki tardigradlar canlandırılarak özelliklerine bakılabilir (veya ne kadar süre bu halde kalabildikleri daha iyi anlaşılabilir). Normalde bu canlılar en az 10 sene boyunca bu durumda kalıp, sonra normal yaşamlarına devam edebiliyorlar; ancak bilim insanları bundan çok daha uzun süreler boyunca da bu hayvanların yaşama döndürülebileceğini düşünüyorlar. Bu deneyin amacı da buna yönelik denekleri Ay'a göndermekti.

Eğer bilim insanları yanılıyorsa, bu canlılar muhtemelen en geç birkaç on yıl içinde ölmüş olacaklar. Bir şekilde bu deaktif durumdan çıkıp da yaşama dönseler bile, beslenmek için ihtiyaç duydukları algler, likenler, yosunlardan yoksun oldukları için fazla uzun yaşayamazlardı. Ay'da suyun bulunmuyor olması, bu tardigradların asla hayata dönememesine neden olabilir.

Fakat evrimin Dünya üzerinde üretebildiği canlı çeşitliliği düşünülecek olursa, Ay'da bu ufaklıkların varlıklarını sürdürmesi olası. Hele ki kanibalistik bir tür olmaları dolayısıyla birbirlerini yiyerek de beslendikleri için... Eğer ki üreme hızları, besin ihtiyaçlarını dengeleyecek olursa ve bilmediğimiz bir mekanizmayla tardigradlar yaşama dönecek olursa, bu ufak hayvanlar Ay'a yayılarak türleşmeye başlayabilirler.

Dahası, uzmanlar ekledikleri reçine tabakasının sağladığı ek direnç sayesinde hem DNA ve kitap koleksiyonunun, hem de tardigradların büyük bir kısmının çarpmada varlıklarını korumuş olabileceklerini söylüyorlar. Yapılan ölçümlere göre çarpma sonrası üretilen sıcaklık, koruyucu nikel tabakasını eritebilecek düzeyde değildi. Bu nikel tabakası ise, radyasyondan koruyucu ek tabakalarla korunmaktaydı. Eğer DNA ve dijital kitap koleksiyonu parçalandıysa bile, gönderdikleri veri miktarı sayesinde bunların büyük bir kısmının birleştirilebileceği düşünülüyor.

Mehmet Ergün

Bu durumun bir diğer sıkıntısı, uzayda yaşam çalışmalarına leke düşürme potansiyeli olması. Çünkü Ay ve diğer gök cisimlerinden elde ettiğimiz toprak ve hava örneklerinin Dünya'dan kontamine olmadığından emin olmak isteriz; çünkü Dünya'dan bulaşmış örnekler sonuçlara gölge düşürecektir. İsrail'in bu hatası eğer beklenmedik bir sonuca neden olursa, bundan sonra Ay'dan getirilecek örneklerin saflığı soru işareti içerecek demektir.

Ancak bu, insanlığın Ay'da bıraktığı ilk DNA değildir. Apollo görevleriyle Ay'a giden astronotlar da orada DNA'larını bırakmışlardır. Daha da fenası astronotlar, Ay'a 100 çanta dolusu insan dışkısı bırakmışlardır (bu, Dünya'ya dönüşte yük azaltmayı sağlayan yöntemlerden birisidir ve ayrıca ileri deneylerde bu dışkılar incelenebilecektir). Bu dışkılar içinde bol miktarda bakteri bulunmaktadır. Ancak bu tardigradlar, belki de Ay'da yaşam sürdürme potansiyeli olan ilk hayvan türü olarak kayıtlara geçti!

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tüm bu olayın potansiyel sonuçlarını zaman ve ilerleyen Ay görevleri gösterecek... Sadece şunu bilin ki, gökyüzünde parlak Ay'a gözünüzü diktiğinizde, artık tamamen ölü bir kaya parçasına bakmıyorsunuz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 27
  • Merak Uyandırıcı! 27
  • Korkutucu! 19
  • Grrr... *@$# 16
  • İnanılmaz 14
  • Muhteşem! 13
  • Bilim Budur! 4
  • Umut Verici! 4
  • Güldürdü 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Üzücü! 2
  • İğrenç! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • D. Oberhaus. A Crashed Israeli Lunar Lander Spilled Tardigrades On The Moon. (2019, Ağustos 05). Alındığı Tarih: 11 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Wired | Arşiv Bağlantısı
  • R. Letzter. Israeli Lander Failure Marks 1St Moon Crash In 48 Years. (2019, Nisan 12). Alındığı Tarih: 11 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Live Science | Arşiv Bağlantısı
  • M. Weisberger. Thousands Of Tardigrades Stranded On The Moon After Lunar Lander Crash. (2019, Ağustos 06). Alındığı Tarih: 11 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Live Science | Arşiv Bağlantısı
  • M. Weisberger. Thousands Of Tardigrades Crash-Land On The Moon. Did They Survive?. (2019, Ağustos 10). Alındığı Tarih: 11 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Washington Post | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/08/2020 18:33:18 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/530

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Nükleotit
Amerika
Sosyal
Çocuklar İçin Bilim
Renk
Farmakoloji
Rna
Kertenkele
Vegan
Gelişim
Evrimsel Biyoloji
Mikoloji
Genom
Solunum
Hareket
Yağ
Evrenin Genişlemesi
Protein
Evrim Ağacı
Hominid
Sahtebilim
Duygu
Işık
Toplumsal Cinsiyet
Sıcaklık
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Dünyada her şey için, maddiyat için, maneviyat için, hayat için, başarı için en hakiki yol gösterici ilimdir, fendir. İlim ve fennin dışında yol gösterici aramak gaflettir, cahilliktir, doğru yoldan sapmaktır.”
Mustafa Kemal Atatürk
Geri Bildirim Gönder