Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

İran'da Bulunan "Yaşayan Fosil": Uzunkuyruklu İribaş Karidesi!

İran'da Bulunan "Yaşayan Fosil": Uzunkuyruklu İribaş Karidesi!
Triops sp.
Art
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Wikipedia isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

İran'ın Sistan ve Belucistan eyaletinde görüntülenen canlı, aslında Triops cinsi bir tür iribaş karidestir. İran'da ilk defa görüntülenmiş değil. Yıllar önce, yayımlanan bu makaleye göre İran'ın kuzeybatısındaki Urmiye Gölü'nden örneklendi ve Triops cancriformis tespit edildi. Bu sefer sadece İran'ın güneybatısında görüntülendi. Yani nesli tükenmiş veya bilinmiyor değildir. Hatta Lepidurus cinsi ile birlikte hayatta olduğu iyi bilinen iribaş karideslerdir.

Haber sitelerine göre Triops cancriformis türü olarak belirtilse de, görünüş olarak daha çok Amerika'da görülen Triops longicaudatus'a benziyor. Çünkü karapaks denilen yekpare sırt, diffüz (aynı ton) açık renkte ve siyah noktalardan yoksun. Üstelik telson isimli karın uzantısı da oldukça uzun gözüküyor. Dolayısıyla nihai tür tanımında emin değiliz. Belki insan kaynaklı bir yayılım söz konusu olabilir.

İki türün arasındaki morfolojik fark.
İki türün arasındaki morfolojik fark.
Wikipedia

Morfolojik (dış görünüş) olarak kalkan benzeri kabuğu ve birbirine yakın iki tane bileşik gözü bulunuyor. Doğada yaklaşık 11 cm'ye kadar büyüyebiliyor. Popülasyonlardaki düşük erkek sayısı nedeniyle milyonlarca yıl içerisinde hermafrodit üreme yöntemi bu canlılarda evrimleşmiştir. Döllenmiş yumurtalar diyapoz evresinde kalarak, aşırı ekstrem koşullarda kendilerini koruyabiliyorlar. Bu da canlının evrimsel başarısını kat kat artırıyor. Ayrıca haber sitelerinin "Bu türde bir yaşayan fosilin Sistan bölgesinde görülmesi bu bölgenin verimliliğine işaret etmektedir” ifadelerinin kullanılması doğru değil. Bu durum, bölgenin verimliliğini değil, bu canlının uyum başarısını gösterir.

Peki bu "yaşayan fosil" mevzusu nedir? Yaşayan fosil, tanım olarak eski çağlardan günümüze kadar büyük yapısal değişikliklere uğramadan soyunu devam ettirebilen canlılara denir. Büyük kitlesel yok oluşlardan sağ çıkmış ve yakın akrabalarının soyu tükenmiştir. Evet, Tripos türleri gerçekten de Triyas'a ait 200 milyon yıllık fosillerine karşı büyük değişiklikler yaşamamıştır. Dolayısıyla kabaca baktığımızda milyonlarca yıldır ufak (minör) değişimler ile hayatta kalmayı başarabilmiş türler arasındadır. Ancak "en eski" yaşayan fosil değildirler. Örneğin at nalı yengeçleri (Limulidae) yaklaşık 450 milyon yıldır, sölekantlar (Coelacanthiformes) yaklaşık 400 milyon yıldır ve hatta siyanobakteriler (Cyanobacteria) yaklaşık 3.5 milyar yıldır minör değişimler ile evrimleşmişlerdir. Buna rağmen son analizler, sölekantların aslında atasal türlerinden daha farklı morfolojiler ile çeşitlendiklerini gösteriyor. Tıpkı hamamböceklerinin (Blattodea) 300 milyon yıldır minör değişiklikler ile evrimleştiğini düşünmemize rağmen, aslında ovipozitörlerini kaybederek türleştiklerini yeni öğrenmemiz gibi. Yaşayan fosillerin neden evrimi çürütmediğini incelediğimiz yazımıza buradan erişebilirsiniz.

a) Mawsonia [Nesli Tükendi] b) Latimeria chalumnae [Hayatta] c) Latimeria menadoensis [Hayatta] sölekant türleri.
a) Mawsonia [Nesli Tükendi] b) Latimeria chalumnae [Hayatta] c) Latimeria menadoensis [Hayatta] sölekant türleri.
Jurassic Dreams

Dolayısıyla unutmamak lazım ki her canlı gibi Triops'lar da evrimleşmiştir. Yeryüzünde hiçbir canlı evrimleşmeden nesillerini devam ettiremez. Zira "evrim" aslında değişimdir. Çevre koşulları hiçbir zaman sabit değildir. En az değişen coğrafyalar arasında belki izole mağaraları veya derin okyanus tabanlarını sayabiliriz. Fakat bu bölgelerde bile nesiller boyunca hiçbir değişikliğe uğramayan türler pratik olarak mümkün değildir. Ayrıca evrim, sürekli hücresel ve moleküler seviyede de baş gösterdiği için fosillerde her zaman bu incelenemez.

Öte yandan evrim teorisi canlıların morfolojik olarak evrimleşmek zorunda olduğunu söylemez. Hatta değişmeyen bir ortamda dengelenmiş (sabitleyici) seçilim, canlıyı olabildiğince değişmemiş halde tutmaya çalışacaktır. Çünkü değişim, masraflı bir süreçtir ve esasında çevre değişmiyorsa, en az değişen nesiller en avantajlıları olacaktır. Mevcut ortamların birçoğu, milyonlarca yıl öncekinden farklı olsa da, bazı yaşam alanları uzun yıllardır neredeyse hiç değişmemiştir. Fakat buradaki "neredeyse" kelimesi önemli. Çünkü morfolojik olarak atasal türe benzerlik göstermesi, o türün aslında "evrimleşmediği" anlamına gelmez. Unutmayın bireyler asla evrimleşmez, gelişir; popülasyonlar asla gelişmez, evrimleşir...

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 1
  • İğrenç! 1
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • Sözcü. İran'da 200 Milyon Yıldır Yaşayan Fosil. (14 Nisan 2019). Alındığı Tarih: 14 Nisan 2019. Alındığı Yer: Sözcü | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/10/2020 18:28:52 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7750

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Kitap
Yumurtalık
Diş Hekimi
Grip
Bilim İnsanları
Şehir Hastanesi
Sosyal Mesafelendirme
Akciğer
Entropi
Göğüs Hastalığı
Editör Seçkisi
Maske Takmak
Koku
Toplum
Psikoloji
Abiyogenez
Evrimsel Psikoloji
Hematoloji
Hız
Metabolizma
Neandertaller
Bağışıklık Sistemi
Salgın
Kanıt
Einstein
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Derin olan kuyu değil, kısa olan iptir.”
Çin Atasözü
Geri Bildirim Gönder