Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

İnsanlar Doğal Tuz Döngüsünü Küresel Ölçekte Bozuyor!

İnsanlar Doğal Tuz Döngüsünü Küresel Ölçekte Bozuyor! University of Maryland
5 dakika
417
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 3 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Maryland Üniversitesi'nde jeoloji profesörü Sujay Kaushal tarafından yürütülen yeni bir bilimsel incelemeye göre, gezegenin tuz talebinin çevreye ve insan sağlığına bir maliyeti var. Nature Reviews Earth & Environment dergisinde yayınlanan makale, insan faaliyetlerinin Dünya'nın havasını, toprağını ve tatlı suyunu daha tuzlu hale getirdiğini ve mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde bunun "varoluşsal bir tehdit" oluşturabileceğini ortaya koydu.

Jeolojik ve hidrolojik süreçler zamanla tuzların yeryüzüne çıkmasına neden olur, ancak madencilik ve arazi geliştirme çalışmaları bu tuz döngüsünü daha da hızlandırıyor. Tarım, inşaat, su arıtma, yol çalışmaları ve diğer endüstriyel faaliyetler biyolojik çeşitliliğe zarar veren ve aşırıya kaçtığı zaman içme suyunu güvensiz hale getiren tuzlanmayı yoğunlaştırabilir. Maryland Üniversitesi Yer Sistem Bilimi Disiplinler arası Merkezi'nde göreve alan Kaushal şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Gezegeni yaşayan bir organizma olarak düşündüğümüzde çok fazla tuz birikmesi hayati organların veya ekosistemlerin işleyişini etkileyebilir. Sudan tuzun uzaklaştırılması oldukça maliyetli ve fazla enerji gerektiren bir işlemdir. Bu işlemler sonucu elde ettiğiniz yan ürün okyanus suyundan daha tuzludur ve imha edilmesi o kadar da kolay değildir.

Kaushal ve diğer araştırmacılar, tuz döngüsünde meydana gelen bu bozulmaları "antropojenik tuz döngüsü" olarak tanımladılar ve ilk kez insanların küresel ölçekte tuz konsantrasyonunu ve döngüsünü etkilediğini ortaya koydular.

Doğal tuz döngüsü, tuzların Dünya yüzeyine yükselmesi, tuzların ayrışması ve okyanuslara taşınmasıyla oluşmaktadır. İnsanlar bu doğal süreçleri madencilik ve kaynak çıkarma yoluyla hızlandırır, bu da atmosfere daha fazla tuzlu toz gönderir.
Doğal tuz döngüsü, tuzların Dünya yüzeyine yükselmesi, tuzların ayrışması ve okyanuslara taşınmasıyla oluşmaktadır. İnsanlar bu doğal süreçleri madencilik ve kaynak çıkarma yoluyla hızlandırır, bu da atmosfere daha fazla tuzlu toz gönderir.
University of Maryland

Connecticut Üniversitesi ve Cary Ekosistem Araştırma Enstitüsü'nde görev yapan ekolog ve araştırmanın ortak yazarı Gene Likens şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Bundan yirmi yıl önce elimizdeki tek şey vaka çalışmalarıydı. Burada, New York'ta veya Baltimore'da içme suyu kaynaklarının yüzeyindeki suların tuzlu olduğunu söyleyebiliriz. Bununla birlikte Dünya'nın derinliklerinden atmosfere kadar uzanan bir döngünün insan faaliyetleri nedeniyle önemli ölçüde bozulduğunu görüyoruz.

Yapılan yeni çalışmada yeraltında ve yüzey sularında bulunan çeşitli tuz iyonları dikkate alındı. Tuzlar, pozitif yüklü katyonlar ve negatif yüklü anyonlardan oluşan bileşiklerdir. En bol bulunan iyonlardan bazıları kalsiyum, magnezyum, potasyum ve sülfattır. Kaushal iyonlar hakkında şunları ekliyor:

İnsanlara tuz dendiğinde genellikle akıllarına sodyum klorür geliyor. Ancak yıllardır yaptığımız çalışmalar kireçtaşı, alçı taşı ve kalsiyum sülfat da dahil olmak üzere diğer tuz türlerini de bozduğumuzu ortaya çıkarttı.

Söz konusu tuz iyonları daha fazla miktarda açığa çıkarsa çevre sorunlarına neden olabilir. Kaushal ve diğer araştırmacılar, insan kaynaklı tuzlanmanın Dünya çapında yaklaşık 2,5 milyar dönümlük toprağı (yaklaşık Amerika Birleşik Devletleri büyüklüğünde bir alanı) etkilediğini gösterdi. Son 50 yılda akarsu ve nehirlerde tuz iyonları da arttı. Bu durum tuz kullanımı ve üretimindeki küresel artışla aynı zamana denk geliyor.

Dahası, tuz havaya bile yayıldı. Bazı bölgelerde göller kuruyor ve atmosfere tuzlu toz bulutları yükseliyor. Karla karşılaşan bölgelerde ise yol tuzları aerosolleşerek sodyum ve klorür iyonlarını açığa çıkartıyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tuzlanma aynı zamanda basamaklar halinde de gerçekleşebilir. Örneğin karların erimesini hızlandırmak için kullanılan tuz, suyu temin etmek için kara bağımlı olan topluluklara zarar verebilir. Yapıları nedeniyle tuz iyonları toprak ve çökeltilerdeki kirletici maddeler ile bağ kurarak çevrede dolaşan, zararlı etkilere sahip "kimyasal kokteyller" oluşturabilir. Kaushal bu durumu şu şekilde açıklıyor:

Tuzların küçük bir iyon yarıçapı vardır ve bu sayede toprak parçacıkları arasına rahatlıkla sıkışabilirler. Aslında yol tuzları buz kristallerinin oluşumunu bu şekilde engelliyor.

Yol tuzlarının ABD'de çok büyük bir etkisi var ve her yıl 44 milyar poundluk buz çözücü madde kullanılıyor. Yol tuzları 2013 ile 2017 yılları arasında ABD tuz tüketiminin %44'ünü ve nehirlere dökülen toplam çözünmüş katının %13,9'unu oluşturuyor. Kaushal ve diğerlerine göre bu durum havzalarda önemli ölçüde tuz konsantrasyonuna neden olabilir.

ABD'de yol tuzları, kumdan daha popüler bir buz çözücü madde haline geldiği için kullanımları 1990'dan sonra hızla arttı. 2013 ile 2017 yılları arasında ABD'de tuz kullanımının yaklaşık %44'ünü yol tuzları oluşturdu.
ABD'de yol tuzları, kumdan daha popüler bir buz çözücü madde haline geldiği için kullanımları 1990'dan sonra hızla arttı. 2013 ile 2017 yılları arasında ABD'de tuz kullanımının yaklaşık %44'ünü yol tuzları oluşturdu.
University of Maryland

Önümüzdeki yıllarda ABD su kaynaklarının tuzla dolmasını önlemek için Kaushal, yol tuzlarının kullanımının sınırlanmasını ya da alternatif maddeler kullanılmasını teşvik eden politikalar önerdi. Bunun üzerine Washington DC ve diğer bazı ABD şehirleri yolların buzlanmasını önlemek amacıyla aynı etkiye sahip olan ve çok daha az tuz içeren pancar suyunu kullanmaya başladı.

Kaushal, kamu güvenliğinde önemli rol oynasa bile yol tuzlarının aynı zamanda tatlı su kaynaklarına olan olumsuz etkisinin kısa ve uzun vadeli risklerinin değerlendirilmesinin giderek daha da önemli olduğunu belirtti. Kaushal düşüncelerini şöyle açıkladı:

Yol tuzlarının kullanılmaması sonucu kısa vadede ciddi bir yaralanma tehlikesi var ve bu kesinlikle göz önünde bulundurulması gereken bir konu. Öte yandan içme suyumuza karışan tuzun uzun vadede sağlık sorunlarına yol açma tehlikesi de var. İki nokta arasındaki dengeyi korumak oldukça önemli.

Araştırmacılar ayrıca iklim değişikliğinin önüne geçmek için karbondioksit seviyelerine küresel bir sınır getirilmesi gibi "güvenli ve sürdürülebilir tuz kullanımı" için küresel bir sınırlandırma oluşturulması çağrısında bulundu. Kaushal, tuz seviyelerini düzenlemenin ve kontrol etmenin teoride mümkün olduğunu ancak bunun oldukça zorlu olduğunu belirtti. Kaushal son olarak şunları ekledi:

Bu oldukça karmaşık bir konu. Çünkü tuz, ABD'de içme suyunu kirleten birincil madde olarak görülmüyor. Dolayısıyla buna dikkat çekmek ve bu konuda düzenlemelerde bulunmak oldukça büyük bir girişim olacaktır. Peki tuz oranının çevreye zararlı olacak seviyeye kadar yükseleceğini düşünüyor muyum? Evet!
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
14
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler, akademik dergiler veya resmi bilim kurumları tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat
  • University of Maryland

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 1
  • Üzücü! 1
  • Korkutucu! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/03/2024 12:02:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/16112

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Entomoloji
Nadir
Hızlı
Sıcaklık
Newton
Şehir Hastanesi
Üreme
Kas
Bilinç
Kimya Tarihi
Astronot
Renk
Teşhis
Araştırma
Nörobilim
Diş Hastalıkları
Hayvan Davranışları
Meyve
Hücre
Cansız
Evrimsel Tarih
Çevre
Hindistan
Primatlar
Gaz
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
S. Aladağ, et al. İnsanlar Doğal Tuz Döngüsünü Küresel Ölçekte Bozuyor!. (26 Kasım 2023). Alındığı Tarih: 4 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/16112
Aladağ, S., Alparslan, E. (2023, November 26). İnsanlar Doğal Tuz Döngüsünü Küresel Ölçekte Bozuyor!. Evrim Ağacı. Retrieved March 04, 2024. from https://evrimagaci.org/s/16112
S. Aladağ, et al. “İnsanlar Doğal Tuz Döngüsünü Küresel Ölçekte Bozuyor!.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, 26 Nov. 2023, https://evrimagaci.org/s/16112.
Aladağ, Simay. Alparslan, Eda. “İnsanlar Doğal Tuz Döngüsünü Küresel Ölçekte Bozuyor!.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, November 26, 2023. https://evrimagaci.org/s/16112.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close