Gece Modu

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Aslında birçok memeli türü adet görür; ancak sadece insanlarda, en yakın kuzenlerimiz şempanzelerde ve daha uzak kuzenlerimiz yarasalar ile fil farelerinde "aleni/açık kanama" denen adet tipi görülür. Diğer memelilerde adet kanaması vajinal açıklıktan dışarıya akmaz. Kan, rahim içerisindeki duvar tarafından emilir.

Adet Nedir?

Menstrüasyon (adet), rahmin endometriyum tabakasının yırtılarak atılmasıdır. Üreme çağına erişmiş dişilerde belli sürelerde kendini tekrar eden bu süreç memeli hayvanların birçoğunda yaşanan bir olaydır. Adet sayesinde rahim duvarı yenilenir ve gebelik için sağlıklı ve yeni bir yapı inşa edilebilir. Ancak eski duvar, kanama ve akıntıyla birlikte dışarıya atılır. Ne var ki çok az sayıda hayvanda adet, rahim duvarının yırtılması ve vajinal açıklıktan kanın ve duvar parçalarının dışarı atılması şeklinde yaşanır. Bu tür adete "aleni adet" veya "açık adet" adı verilir. Birçok memeli hayvanda kan ve rahim duvarının parçaları, rahim dokuları tarafından emilir. Böylece dışarıya hiçbir kanama belirtisi yansımaz. Buna "gizli adet" veya "kapalı adet" adı verilir.

Rupi Kaur isimli sanatçının, kadınların adet sıkıntılarını gösteren sanat çalışması... Eserleri, Instagram tarafından 2 defa engellendi. Instagram'ın kararına, fotoğrafta yer alan kişi olan Kanadalı üniversite öğrenci Kaur tarafından itiraz edilmesi üzerine karar kaldırıldı; ancak sonradan görüntüler yine engellendi. Karar, tüm Dünya'da yankı buldu. Nihayetinde engel kararı tamamen kaldırıldı. Sanatçılar, adette utanılacak hiçbir şey olmadığını, bunun normalleştirilmesi gerektiğini düşündüklerini söyleyerek engele karşı çıktılar.
Rupi Kaur isimli sanatçının, kadınların adet sıkıntılarını gösteren sanat çalışması... Eserleri, Instagram tarafından 2 defa engellendi. Instagram'ın kararına, fotoğrafta yer alan kişi olan Kanadalı üniversite öğrenci Kaur tarafından itiraz edilmesi üzerine karar kaldırıldı; ancak sonradan görüntüler yine engellendi. Karar, tüm Dünya'da yankı buldu. Nihayetinde engel kararı tamamen kaldırıldı. Sanatçılar, adette utanılacak hiçbir şey olmadığını, bunun normalleştirilmesi gerektiğini düşündüklerini söyleyerek engele karşı çıktılar.
Rupi Kaur

İnsan-Harici Hayvanlarda Adet

Primatlar içerisinde bile sadece insanlarda ve şempanzelerde vajinal açıklık içerisindeki yırtılma sonucunda dışarıya doğru bir kanama/akıntı görülür. Orangutanlar ve gorillerde de kimi zaman aleni adete rastlanabilir. Bu durum, diğer maymunlar ile insan arasındaki yakın akrabalık ilişkisini doğrulayan milyonlarca örnekten birisidir). İnsanın daha uzak diğer maymun akrabalarına gidilecek olduğunda, giderek artan miktarda gizli adete rastlanır (rhesus maymunları istisnasıyla). 

Strepsirhin maymunlarda adet hiç görülmez; ancak onların en yakın akrabası olan Haplorhin maymunlarda adet görülür (ki insanlar ve tüm yakın akrabaları da bu gruptan olan maymunlardır). Yine, evrimin tam da öngördüğü gibi, Strepsirhin ile Haplorhin maymunlar arasında bir geçiş grubu olan tarsiyerlerde adetin erken bir versiyonuna rastlanır. Yani adet gibi bir konuda bile evrimin izlerini bariz bir şekilde görebilmekteyiz.

Primat-harici memelilerde (kediler, köpekler, atlar, filler, sıçanlar, domuzlar, vb.) gizli adet görülür. 

Bu canlı türlerinin adet döngüleri de farklı farklıdır. İnsanların dişileri her ay adet görürken, köpeklerde adet her 6 ayda bir defa, kedilerde ise yine insanlardaki gibi her ay yaşanır. Atlarda adet 3 haftada 1, sıçanlarda ise her 5 günde 1 yaşanır. Köpeklerde bazen dışarıya doğru kanama görülse de, bu aleni adet değildir; çünkü kanamanın nedeni rahim duvarının parçalanması değil, azgınlık döneminde olan köpeğin vajinal duvarındaki kılcal damarların çatlayarak kanamaya neden olmasıdır.

Memeli hayvanlardan çıkıp, yumurtlayan hayvanlara ulaştığımızda, adetin tamamen yok olduğu görülür. Sürüngenlerin çoğu, amfibilerin çoğu, balıkların çoğu ve kuşların hiçbiri adet görmez. Bunun sebebi, yumurtlayan hayvanların rahme ihtiyacı olmamasıdır. Bu hayvanlarda rahim evrimleşmemiştir.

Adetin evrimsel arka planıyla ilgili daha fazla bilgi almak için buradaki yazımızı, "kızlık zarı" olarak bilinen hymen'in evrimiyle ilgili bilgi almak içinse buradaki yazımızı okuyabilirsiniz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 8
  • 15
  • 3
  • 6
  • 0
  • 3
  • 1
  • 5
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Wikipedia. Menstruation (Mammal). (2019, Şubat 21). Alındığı Tarih: 21 Nisan 2019. Alındığı Yer: Wikipedia

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/09/2019 02:37:27 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5562

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim, gerçek olan tek büyüdür.”
Genndy Tartakovsky
Geri Bildirim Gönder