Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Guillain-Barré Sendromu

Guillain-Barré Sendromu
9 dakika
3,602
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Nadiren görülen bir rahatsızlık olan Guillain-Barré (gee-YAH-buh-RAY veya "ciya burey") sendromunda, bağışıklık sisteminiz, sinirlerinize saldırır. Ekstremitelerde halsizlik ve karıncalanma genellikle ilk ortaya çıkan belirtilerdir.

Bu hisler vücudunuzda hızla yayılabilir ve en sonunda tüm vücudunuzu felç edebilir. Guillain-Barré sendromu en ağır seyrinde tıbbi bir acil durumdur. Bu hastalığa yakalanan çoğu insan tedavi almak için hastaneye yatırılmalıdır.

Bu Reklamı Kapat

Guillain-Barré sendromunun kesin olarak nedeni bilinmemektedir. Ancak hastaların üçte ikisi, önceki altı hafta içinde bazı enfeksiyon semptomları yaşadıklarını bildirmektedir. Bunlar solunum yolu enfeksiyonu, gastrointestinal enfeksiyon ya da Zika virüsünü içerir.

Guillain-Barré sendromu için bilinen bir tedavi yöntemi yoktur, ancak çeşitli tedaviler semptomları hafifletebilir ve hastalığın süresini azaltabilir. Çoğu insan Guillain-Barré sendromunu atlatmasına rağmen, ölüm oranı %4 ila %7 arasındadır. Hastaların %60-80'i altı ayda yürüyebilir. Hastalar halsizlik, uyuşukluk veya yorgunluk gibi kalıcı etkiler ile karşılaşabilirler.

Bu Reklamı Kapat

Bir zamanlar tek bir rahatsızlık olarak kabul edilen Guillain-Barré sendromunun günümüzde çeşitli şekillerde ortaya çıktığı bilinmektedir. Ana türleri şunlardır:

  • Akut İnflamatuvar Demiyelinizan Poliradikülonöropati (AIDP): Kuzey Amerika ve Avrupa'da en sık görülen şeklidir. AIDP'nin en yaygın belirtisi, vücudunuzun alt kısmında başlayarak yukarı doğru yayılan kas güçsüzlüğüdür.
  • Miller Fisher sendromu (MFS): Felç gözlerde başlar. MFS ayrıca dengesiz yürüyüş ile ilişkilidir. MFS ABD'de çok yaygın olmamakla beraber, Asya'da yaygın görülür.
  • Akut motor aksonal nöropati (AMAN) ve akut motor-duyusal aksonal nöropati (AMSAN): ABD'de daha az yaygındır, ancak AMAN ve AMSAN Çin, Japonya ve Meksika'da daha sık görülür.

Belirti ve Semptomlar

Guillain-Barré sendromu genellikle ayaklarınızdan ve bacaklarınızdan üst bedeninize ve kollarınıza doğru yayılan karıncalanma ve halsizlik ile başlar. Bu rahatsızlığa sahip olan kişilerin yaklaşık %10'unda semptomlar kollarda veya yüzde görülmeye başlanır. Guillain-Barré sendromu ilerledikçe, ortaya çıkan kas güçsüzlüğü felce dönüşebilir.

Guillain-Barré sendromunun belirtileri ve semptomları aşağıdakileri içerebilir:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  • El ve ayak parmaklarınızda, el ve ayak bileklerinizde karıncalanma ve uyuşma hissi
  • Bacaklarınızdan üst vücudunuza doğru yayılan halsizlik
  • Sallanarak yürüme, yürümede ya da merdiven çıkmada güçsüzlük
  • Konuşma, çiğneme veya yutma dahil olmak üzere yüz hareketlerinde zorlanma
  • Çift görme ya da gözleri hareket ettirememe
  • Ağrıyan, sızlayan veya kramp gibi hissedebilen ve geceleri daha çok kötüleşebilen şiddetli ağrı
  • Mesane kontrolünde veya bağırsak fonksiyonunda sorunlar
  • Hızlı kalp atışı
  • Düşük veya yüksek tansiyon
  • Nefes almada zorlanma

Guillain-Barré sendromuna yakalanan insanlar genellikle semptomların kendilerini göstermesinden sonraki iki hafta içinde en belirgin halsizliklerini yaşarlar.

Doktora Ne Zaman Görünmelisiniz?

Ayak veya el parmaklarınızda yayılmayan veya kötüleşmeyen hafif bir karıncalanma hissi varsa doktorunuzu arayın. Aşağıdaki ciddi belirtilerden veya semptomlardan herhangi birine sahipseniz acil tıbbi yardım isteyin:

  • Ayaklarınızda veya ayak parmaklarınızda başlayan ve aynı zamanda vücudunuzda yukarı doğru çıkan karıncalanma
  • Hızla yayılan karıncalanma veya halsizlik
  • Düz bir şekilde yatarken nefes darlığı veya solunum güçlüğü
  • Tükürüğün genze kaçması

Guillain-Barré sendromu, hızlı bir şekilde ağırlaşabileceği için acilen hastaneye yatmayı gerektiren ciddi bir durumdur. Uygun tedavi ne kadar erken başlarsa, tedaviden iyi bir sonuç alma olasılığı o kadar artar.

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Guillain-Barré sendromunun kesin olarak nedeni bilinmemektedir. Hastalık genellikle solunum yolu veya sindirim sistemi enfeksiyonundan günler veya haftalar geçtikten sonra ortaya çıkar. Nadiren de olsa, yakın bir zamanda geçirilmiş bir ameliyat veya aşılama Guillain-Barré sendromunu tetikleyebilir. Son zamanlarda, Zika virüsü enfeksiyonundan sonra ortaya çıkan vakalar bildirilmiştir. Guillain-Barré sendromu, COVID-19 enfeksiyonundan sonra da ortaya çıkabilir.

Genelde sadece istilacı organizmalara saldıran bağışıklık sisteminiz, Guillain-Barre sendromunda sinirlere saldırmaya başlar. ABD'de Guillain-Barré sendromunun en yaygın şekli olan AIDP'de, sinirleri çevreleyen miyelin kılıfı hasar görür. Hasar, sinirlerin beyne sinyal iletmesini önleyerek halsizliğe, uyuşukluğa veya felce neden olur.

Bu Reklamı Kapat

Risk Faktörleri

Guillain-Barré sendromu tüm yaş gruplarını etkileyebilir. Ancak yaşla birlikte hastalığa yakalanma riskiniz de artar. Ayrıca erkeklerde kadınlardan daha yaygındır.

Guillain-Barré sendromu aşağıdaki nedenlerden ötürü tetiklenebilir:

  • En yaygın olarak, az pişmiş kümes hayvanlarında sıklıkla bulunan bir bakteri türü olan campylobacter enfeksiyonu
  • İnfluenza virüsü
  • Cytomegalovirus (CMV)
  • Epstein-Barr virüsü
  • Zika virüsü
  • Hepatit A, B, C ve E
  • AIDS'e yol açan virüs, HIV
  • Mycoplasma pnömonisi
  • Ameliyat
  • Travma
  • Hodgkin lenfoma
  • Grip aşıları veya çocukluk dönemi aşıları (nadiren)
  • COVID-19 enfeksiyonu

Komplikasyonlar

Guillain-Barré sendromu sinirlerinizi etkiler. Sinirler, hareketlerinizi ve vücut fonksiyonlarınızı kontrol ettiğinden dolayı Guillain-Barre sendromlu kişiler aşağıdaki belirtileri yaşayabilir:

  • Solunum güçlüğü: Halsizlik veya felç, nefesinizi kontrol eden kaslara yayılabilir, solunum güçlüğü potansiyel olarak ölümcül bir komplikasyondur. Guillain-Barré sendromlu kişilerin %22'sinden fazlası, tedavi için hastaneye yatırıldıkları ilk hafta içinde nefes almak için geçici olarak bir makinenin yardımına ihtiyaç duyarlar.
  • Kalıcı uyuşma veya diğer hisler: Guillain-Barré sendromlu çoğu kişi tamamen iyileşir veya önemsiz derecede kalıcı halsizlik, uyuşma veya karıncalanma ile karşılaşabilir.
  • Kalp ve kan basıncı sorunları: Kan basıncı dalgalanmaları ve düzensiz kalp ritimleri (kardiyak aritmiler) Guillain-Barre sendromunun yaygın yan etkileridir.
  • Ağrı: Guillain-Barre sendromlu kişilerin üçte biri, ilaçla hafifletilebilen şiddetli sinir sıkışması yaşar.
  • Bağırsak ve mesane fonksiyon problemleri: Hassas bağırsak fonksiyonu ve idrar retansiyonu Guillain-Barré sendromundan kaynaklanabilir.
  • Pıhtı: Guillain-Barré sendromu nedeniyle hareketsiz kalan hastalar kan pıhtılaşması geliştirme riski altındadır. Tek başına yürüyebilme kapasitelerini kazanana kadar hastalara kan sulandırıcı almaları ve destek çorapları giymeleri tavsiye edilir.
  • Bası yaraları: Hareketsiz olmak da sizi yatak yaraları (bası yaraları) geliştirme riskine sokar. Sık sık pozisyon değiştirmek bu sorunun önlenmesine yardımcı olabilir.
  • Relaps (Hastalığın tekrarlaması): Guillain-Barré sendromlu kişilerin %2 ila %5'i relaps yaşarlar.

Guillain-Barré sendromunun şiddetli, erken semptomları ciddi ve uzun vadeli komplikasyon riskini önemli ölçüde artırır. Nadiren de olsa, solunum sıkıntısı sendromu ve kalp krizi gibi komplikasyonlardan ölüm meydana gelebilir.

Bu Reklamı Kapat

Teşhis Yöntemleri

Guillain-Barré sendromunu en erken evrelerinde teşhis etmek zor olabilir. Belirtileri ve semptomları diğer nörolojik bozuklukların semptomlarına benzer niteliktedir ve kişiden kişiye göre değişebilir.

Doktorunuz muhtemelen hastalık geçmişinize bakarak ve kapsamlı bir fizik muayene yaparak işe koyulacaktır.

Ardından doktorunuz aşağıdakileri tavsiye edebilir:

  • Belden sıvı alma (lomber ponksiyon): Sırtınızın altındaki omurga kanalından az miktarda sıvı çekilir. Sıvı, Guillain-Barré sendromlu hastalarda yaygın olarak görülen bir değişiklik türü için test edilir.
  • Elektromiyografi: İnce iğne elektrotları, doktorunuzun incelemek istediği kaslara yerleştirilir. Elektrotlar kaslardaki sinir aktivitesini ölçer.
  • Sinir iletim çalışmaları: Elektrotlar sinirlerinizin üstündeki deriye bantlanır. Sinir sinyallerinin hızını ölçmek için sinire küçük bir şok verilir.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Guillain-Barré sendromunun ilacı bulunmamaktadır. Ancak iki tür tedavi iyileşmeyi hızlandırabilir ve hastalığın şiddetini azaltabilir:

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Fizik İlkeleri Problem Çözümleri
  • Boyut: 19,5 X 27,5
  • Sayfa Sayısı: 232
  • Basım: 6
  • ISBN No: 9789757477815
Devamını Göster
₺110.00
Fizik İlkeleri Problem Çözümleri

  • Plazma değişimi (Plazmaferez): Kanınızın bir kısmından sıvı bölümü (plazması) çıkarılır ve kan hücrelerinizden ayrılır. Ardından kan hücreleri vücudunuza geri yerleştirildiğinde çıkarılanları telafi etmek için daha fazla plazma üretirler. Plazmaferez, bağışıklık sisteminin periferik sinirlere saldırmasını sağlayan bazı antikorların plazmasını ortadan kaldırma yoluyla işe yarayabilir.
  • İmmünglobulin tedavisi: Kan donörlerinin sağlıklı antikorlarını içeren immünglobulin bir damardan (intravenöz olarak) verilir. Yüksek dozda alınan immünglobulin, Guillain-Barre sendromunun gelişmesine katkıda bulunabilecek zararlı antikorları engelleyebilir.

Bu tedavi yöntemleri eşit derecede etkilidir. Onları birlikte kullanmak ya da art arda uygulamak, her iki yöntemi de tek başına kullanmaktan daha etkili değildir.

Şiddetli hale gelebilecek ağrıyı hafifletmek için ve hareketsiz kaldığınızdan dolayı gelişebilecek kan pıhtılarını önlemek için size muhtemelen ilaç verilecektir.

Guillain-Barré sendromlu kişiler iyileşme öncesinde ve sırasında fiziki yardım ve tedaviye ihtiyaç duyarlar. Bakımınız aşağıdakileri içerebilir:

  • İyileşme sürecine geçmeden önce bakıcıların kaslarınızı esnek ve güçlü tutmak için kollarınızı ve bacaklarınızı hareket ettirmesi.
  • İyileşme esnasında yorgunluk ile başa çıkmak ve size gücünüzü ve düzgün hareket etme yeteneğinizi yeniden kazandırmak için fizik tedavi.
  • Size hareketlerinizi ve kişisel bakım becerilerinizi geri kazandırmak için tekerlekli sandalye veya diş telleri gibi adaptif cihazlarla eğitim.

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Bazı hastaların iyileşmesi aylar hatta yıllar alabilse de Guillain-Barré sendromlu çoğu kişi aşağıdaki genel zaman çizelgesi doğrultusunda hastalığı atlatır:

  • İlk belirti ve semptomların ortaya çıkışından sonra, hastanın durumu yaklaşık iki hafta boyunca giderek kötüleşme eğilimindedir.
  • Semptomlar dört hafta içinde yatay bir seyir izler.
  • Ardından iyileşme başlar, genellikle 6 ila 12 ay sürer, ancak bazı hastaların iyileşmesi üç yıl kadar sürebilir.

Guillain-Barré sendromunu atlatan yetişkinler arasında:

  • Yaklaşık %80'i tanıdan altı ay sonra yardım almadan yürüyebilir.
  • Tanıdan bir yıl sonra motor becerilerinin yaklaşık %60'ı tamamen düzelir.
  • Yaklaşık %5 ila %10'u gecikmeli ve tamamlanmayan bir iyileşme sürecinden geçerler.

Guillain-Barré sendromuna nadiren yakalanan çocuklar, yetişkinlere nazaran tamamen iyileşme gösterirler.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Farklı raporlara göre, Guillain-Barré sendromunun görülme sıklığı 100.000 kişide 0,6 ila 4 arasında değişmektedir.

Önlem Yöntemleri

Günümüzde Guillain-Barré sendromunu önlemenin herhangi bir yolu bilinmemektedir. 

Etimoloji

Sendromun adı, onu keşfeden Fransız nörologlar Georges Guillain ve Jean Alexandre Barré'nin isimlerinden gelmektedir. Kimi zaman araştırmaya katılan üçüncü nörolog André Strohl'un da adı eklenerek Guillain-Barré-Strohl Sendromu olarak da bilinir.

Diğer Başlıklar

Bu Sendromla Başa Çıkma ve Destek

Bir kişiye Guillain-Barré sendromu teşhisi konulması duygusal olarak zorlayıcı olabilir. Çoğu insan tamamen iyileşme gösterse de bu süreç genellikle zahmetlidir, hastaneye yatış ve aylarca rehabilitasyon gerektirir. Kısıtlı hareket kapasitesine ve yorgunluğa kendinizi alıştırmalısınız.

Bu Reklamı Kapat

Guillain-Barré sendromunun iyileşme sürecinin stresiyle baş etmek için aşağıdaki önerileri göz önünde bulundurun:

  • Arkadaşlar ve aileden oluşan güçlü bir destek ağı oluşturun ve bunun devamlılığını sağlayın.
  • Kendiniz ya da aile üyeleri için bir destek grubuna başvurun.
  • Duygularınızı ve endişelerinizi bir danışmanla konuşun.

Randevu İçin Hazırlanma

Beyin ve sinir sistemi bozukluklarında uzmanlaşmış bir doktora (nöroloğa) yönlendirilebilirsiniz.

Ne Yapabilirsiniz?

  • Randevuyu planlamanızın nedeni ile ilgisiz görünebilecek herhangi bir şey de dahil olmak üzere belirtilerinizi yazın.
  • Tüm ilaçlarınızın, vitaminlerinizin ve takviyelerinizin bir listesini yapın.
  • Sağlık durumunuzla alakalı diğer bilgiler de dahil olmak üzere önemli tıbbi bilgilerinizi yazın.
  • Hayatınızdaki son değişiklikleri veya strese neden olan diğer durumlar da dahil olmak üzere önemli kişisel bilgilerinizi yazın.
  • Doktorunuza sormanız gereken soruları yazın.
  • Doktorun ne dediğini hatırlamanıza yardımcı olmak için bir akrabanızdan veya arkadaşınızdan size eşlik etmesini isteyin.

Doktorunuza Sormanız Gereken Sorular

  • Gösterdiğim semptomların en olası nedeni nedir?
  • Ne tür testlere ihtiyacım var?
  • Ne tür tedavilere ihtiyacım var?
  • Semptomlarımın tedavi ile ne kadar sürede gelişme kaydetmesini bekliyorsunuz?
  • Ne kadar sürede tamamıyla iyileşeceğimi düşünüyorsunuz?
  • İyileşme ne kadar zaman alır?
  • Uzun süreli komplikasyon riski altında mıyım?

Doktorunuza sormak için hazırladığınız sorulara ek olarak, randevunuz sırasında başka sorular sormaktan çekinmeyin.

Doktorunuzdan Ne Beklemelisiniz?

Doktorunuzun size birtakım sorular sorması muhtemeldir. Onları cevaplamaya hazır olmak, üzerinde daha fazla durmak istediğiniz noktaları gözden geçirmek için zaman kazandırabilir. Size sorulabilecek olan sorular:

  • Semptomlarınız nelerdir ve bu semptomlar vücudunuzun hangi kısımlarını etkiliyor?
  • İlk ne zaman bu semptomları yaşamaya başladınız? Semptomlar aniden mi yoksa kademeli olarak mı başladı?
  • Semptomlarınız vücudunuza yayılıyor veya kötüleşiyor gibi görünüyor mu?
  • Halsizlik yaşıyorsanız, vücudunuzun bir tarafını mı yoksa iki tarafını mı etkiliyor?
  • Bağırsak ya da mesane kontrolü ile ilgili sorunlar yaşadınız mı?
  • Görme, nefes alma, çiğneme veya yutma ile ilgili herhangi bir sorun yaşadınız mı?
  • Son zamanlarda bulaşıcı bir hastalık geçirdiniz mi?
  • Son zamanlarda ormanlık bir alanda zaman geçirdiniz mi ya da yurtdışına çıktınız mı?
  • Son zamanlarda aşılama da dahil olmak üzere herhangi bir tıbbi işlemden geçtiniz mi?
Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Mayo Clinic | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/09/2022 14:55:19 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10009

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Makine
Doğa
Etimoloji
Kilometre
Evrimsel Tarih
Bağışıklık Sistemi
Editör Seçkisi
Köpekler
Işık Hızı
Öğrenme Teorileri
Felsefe
Nöron Hücresi
Tıp
Balıklar
Vaka
Kuşlar
Yapay Zeka
Savunma
Beslenme
Göğüs Hastalığı
Karbonhidrat
Viral
Diş Sorunları
Oyun Teorisi
Diş Gelişimi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.