Gözleri Tam Olarak Oluşan Kör Köstebek Faresi Neden Kör?

Spalax cinsi kör köstebek fareleri oldukça ilginçtir. İsimlerinden de anlaşılacağı üzere, kördürler. Bu fareler, Avrasya'da yaşayan toprak kazıcı memelilerdir.

Yakın zamanda meydana gelen evrimsel değişimlerin en ilginç örneklerinden biri olarak bu farelerin gözleri tam olarak oluşmaktadır; ancak gözlerinin üstü kalın bir deri katmanı ile kaplıdır. Bu da görüşlerinin pratik olarak sıfır olmasına neden olur. Yani bu köstebeklerde tam olarak gelişen bir göz, hiçbir işe yaramadan vücutta varlığını korumaktadır.

Evrimsel süreçte toprak altı ortamına adapte olarak gözlerinin evrimsel önemi yitirilen bu canlıların bazı soylarında bulunan gözler, deri altında olmalarına rağmen halen ışığı ve karanlığı ayırt etmelerine yarar; ancak bir görüntü görmelerine yetmez. Çoğu soy hattında ise gözler ışığı bile algılayamaz. Yani kör köstebek farelerinin popülasyonları, günümüzde sürmekte olan evrimin en net örneklerinden birisidir. Körelme süreci tamamlanmamıştır; hatta daha yeni başlamıştır ve bunu tür içi popülasyondaki genetik ve fiziksel dağılımda net olarak görebiliriz (tıpkı insanlardaki 20 yaş dişleri gibi).

Dolayısıyla gözleri, evrimsel süreçte kademeli olarak yitirilmektedir. Muhtemelen evrimsel sürecin ilerleyen basamaklarında, evrimsel ekonomi dahilinde, bu teorik olarak fonksiyonel ama pratik olarak işlevsiz olan gözler daha da küçülecek ve nihayetinde yok olacaktır. Bunu doğrulayan bir şekilde, zaten daha şimdiden atalarına ve yakın kuzenlerine göre oldukça küçük gözlere sahip oldukları bilinmektedir. 

Aynı coğrafyada yaşayan kör farelerde bile ciddi miktarda fiziksel farklılıkların evrimleştiği tespit edilmiştir. Bu açıdan kör fareler, "yaşam stiline bağlı ayrışma tipi türleşme" olarak tabir edilen bir evrimsel sürecin güzel örnekleridirler. 

Bunun haricinde kör köstebek farelerini ilginç kılan bir diğer özellik de, kansere karşı son derece yüksek bir dirence sahip olmalarıdır. Yaşadıkları düşük oksijenli alanlarda (toprak altlarında), bir memeli olarak birçok hücreleri apoptosise uğrayarak ölür. Bu yüksek miktardaki hücre ölümlerine karşı, evrimsel süreçte yüksek bir hücre direnci ortaya çıkmıştır. Özellikle tümör baskılayıcı protein olarak bilinen p53'ün evrimi açısından kör köstebek fareleri oldukça yaygın olarak çalışılmakta olan türlerdir.