Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Galaksimizde Keşfedilen En Eski Gezegen Enkazı, Erken Dönem Gezegen Oluşumunun Sırlarını Aydınlatıyor!

Galaksimizde Keşfedilen En Eski Gezegen Enkazı, Erken Dönem Gezegen Oluşumunun Sırlarını Aydınlatıyor!
3 dakika
1,472
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 1 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Warwick Üniversitesi liderliğindeki gökbilimciler, galaksimizde yörüngedeki küçük gezegenimsi yapılardan (İng: "planetesimal") enkaz toplayan en yaşlı yıldızı tespit etti. Bu durum, yıldızı, Samanyolu'nda keşfedilen en yaşlı kayalık ve buzlu gezegen sistemlerinden biri haline getirdi.

Bulgular, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society'de yayımlandı. Gökbilimciler, Dünya'dan 90 ışıkyılı uzaklıkta bulunan beyaz cücenin ve onun yörüngesindeki gezegenler sisteminin kalıntılarının yaşının 10 milyar yılın üzerinde olduğunu buldular.

Güneş'imiz de dâhil olmak üzere, Güneş büyüklüğündeki tüm yıldızların kaderi beyaz cüce olmaktır. Beyaz cüceler, tüm yakıtını yakıp dış katmanlarından sıyrıldıktan sonra küçülme ve soğuma sürecinden geçen yıldızlardır. Bu süreç esnasında, yörüngedeki gezegenler zarar görür ve bazı durumlarda enkazları, beyaz cücenin yüzeyine kaynayıp yok olurlar.

Tüm Reklamları Kapat

Bu çalışma için Warwick Üniversitesi liderliğindeki gökbilimciler ekibi, Avrupa Uzay Ajansı'nın uzay gözlemevi GAIA tarafından tespit edilen iki farklı beyaz cüceyi modelledi. Her iki yıldız da gezegensel enkazlarla çevriliydi. Biri alışılmadık derecede mavi, diğeri ise yerel galaktik bölgede bugüne kadar bulunan en soluk ve kırmızı yıldızdı. Ekip, her ikisini de daha fazla analize tabi tuttu.

Gökbilimciler; ne kadar süredir soğuduğunu bulmak için GAIA, Karanlık Enerji Araştırması ve Avrupa Güney Gözlemevi'ndeki X-Shooter cihazından elde edilen spektroskopik ve fotometrik verileri kullandı. Kırmızı WDJ2147-4035 yıldızının yaklaşık 10,7 milyar yaşında olduğunu ve bu sürenin 10,2 milyar yılının beyaz cüce olarak soğumasıyla geçtiğini keşfettiler.

Spektroskopi, farklı dalga boylarında yıldızdan gelen ışığı analiz eder. Bu dalga boyları, yıldızın atmosferindeki elementlerin ışığı ne zaman farklı renklerde emdiğini tespit edebilir ve bu elementlerin hangileri olduğunu ve ne kadarının mevcut olduğunu tespit etmeye de yardımcı olabilir. WDJ2147-4035 spektrumunu analiz eden ekip; yıldıza yapışan sodyum, lityum, potasyum ve geçici olarak tespit edilen karbon metallerinin varlığını tespit etti. Bu durum, yıldızı şimdiye kadar keşfedilen en eski metalle kirlenmiş beyaz cüce yaptı.

İkinci "mavi" yıldız WDJ1922 + 0233, WDJ2147-4035'ten biraz daha genç olmakla beraber Dünya'nın kıtasal kabuğuna benzer bir bileşime sahip gezegensel enkazlarla kirlenmişti. Bilim ekibi, soğuk yüzey sıcaklığına rağmen WDJ1922 + 0233'ün mavi renginin alışılmadık bir şekilde karışık olan helyum-hidrojen atmosferinden kaynaklandığı sonucuna vardı.

Tüm Reklamları Kapat

Kızıl yıldız WDJ2147-4035'in neredeyse saf helyum ve yüksek yerçekimi atmosferinde bulunan enkaz, yıldızın beyaz cüceye evriminden sağ çıkan eski bir gezegensel sistemden gelmektedir. Dolayısıyla gökbilimciler, bunun Samanyolu'nda keşfedilen beyaz cüce etrafındaki en eski gezegenler sistemi olduğu sonucuna varmışlardır. Warwick Üniversitesi Fizik Bölümü'nde doktora öğrencisi olan başyazar Abbigail Elms şöyle açıklıyor:

Bu metalle kirlenmiş yıldızlar, Dünya'nın eşsiz olmadığını ve Dünya'ya benzer gezegensel cisimlere sahip başka gezegen sistemleri olduğunu gösteriyor. Tüm yıldızların %97'si beyaz cüce olacak ve Evren'in her yerinde o kadar yaygınlar ki özellikle soğuk olanlarla beraber bu yıldızları anlamak çok önemli. Galaksimizdeki en eski yıldızlardan oluşan soğuk beyaz cüceler, Samanyolu'nun en eski yıldızlarının etrafındaki gezegen sistemlerinin oluşumu ve evrimi hakkında bilgi sağlar. Samanyolu'nda bir zamanlar Dünya gibi olan gezegenler tarafından kirletilen en eski yıldızların kalıntılarını buluyoruz. Bunun on milyar yıllık bir ölçekte gerçekleştiğini ve bu gezegenlerin Dünya oluşmadan çok önce öldüğünü düşünmek hayret verici.

Gökbilimciler ayrıca, bu metallerin yıldızın çekirdeğine ne kadar hızlı battığını tespit edebilmek için yıldızın spektrumlarını kullanabilirler. Böylece geçmişe dönüp her bir metalin asıl gezegensel cisimde ne kadar bol olduğunu belirleyebilirler. Metallerin miktarlarını Güneş Sistemi'mizdeki astronomik cisimlerle ve gezegensel materyallerle karşılaştırarak yıldız ölüp beyaz cüceye evrimleşmeden önce bu gezegenlerin nasıl olduğunu tahmin edebiliriz. Ancak WDJ2147-4035 durumunda bunu yapmak meşakkatli bir iş olabilir. Abbigail şöyle açıklıyor:

Biriken gezegensel enkaz lityum ve potasyum açısından fazla zengin olduğundan ve bizim Güneş Sistemi'mize hiç benzemediğinden, kızıl yıldız WDJ2147-4035 gizemini korumakta. Bu oldukça ilginç bir beyaz cüce. Ultra soğuk yüzey sıcaklığı, onu kirleten metaller, yaşlılığı ve manyetik olması onu son derece nadir yapıyor.

Warwick Üniversitesi Fizik Bölümünden Profesör Pier-Emmanuel Tremblay şunları söylüyor:

Metaller, evrimleşmiş yıldızlar ve devasa yıldız patlamaları sırasında oluştuğu için, bu yaşlı yıldızlar 10 milyar yıldan daha uzun bir süre önce oluştuğunda Evren bugünkü kadar metal bakımından zengin değildi. Gözlemlenen iki beyaz cüce, Güneş Sistemi'nin oluştuğu koşullardan farklı, metal bakımından fakir ve gaz bakımından zengin bir ortamda gezegen oluşumuna heyecan verici bir pencere açıyor.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
41
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler, akademik dergiler veya resmi bilim kurumları tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 7
  • Tebrikler! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 3
  • Bilim Budur! 2
  • Umut Verici! 2
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/07/2024 13:00:32 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13522

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Element
Venüs
Haber
Köpekgil
Doğru
Elementler
Evrim Ağacı
Elektrik
Diş Gelişimi
Nöronlar
Beyin
Abd
Yörünge
Kertenkele
Su
Gazetecilik
Müzik
Elektromanyetik
Evrimsel Süreç
Evrim Teorisi
Dünya Dışı Yaşam
Hücre
Aşı
Beslenme Davranışı
Kalıtım
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
S. Küçükkıvanç, et al. Galaksimizde Keşfedilen En Eski Gezegen Enkazı, Erken Dönem Gezegen Oluşumunun Sırlarını Aydınlatıyor!. (29 Ocak 2023). Alındığı Tarih: 22 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13522
Küçükkıvanç, S., Bakırcı, Ç. M. (2023, January 29). Galaksimizde Keşfedilen En Eski Gezegen Enkazı, Erken Dönem Gezegen Oluşumunun Sırlarını Aydınlatıyor!. Evrim Ağacı. Retrieved July 22, 2024. from https://evrimagaci.org/s/13522
S. Küçükkıvanç, et al. “Galaksimizde Keşfedilen En Eski Gezegen Enkazı, Erken Dönem Gezegen Oluşumunun Sırlarını Aydınlatıyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 29 Jan. 2023, https://evrimagaci.org/s/13522.
Küçükkıvanç, Sena. Bakırcı, Çağrı Mert. “Galaksimizde Keşfedilen En Eski Gezegen Enkazı, Erken Dönem Gezegen Oluşumunun Sırlarını Aydınlatıyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 29, 2023. https://evrimagaci.org/s/13522.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close