Gece Modu

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Brian Koberlein isimli kaynaktan alınmıştır; ancak anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş, içeriği zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

20 Eylül 2013 tarihinde verdiği bir konuşmada Rochester Teknoloji Üniversitesi'nden astrofizikçi Brian Koberlein, Fermi Gama Işını Teleskobu'nun (FGST) detaylarından bahsetti. Bu teleskop, bizlerin evrenin en "öfkeli" ve "yıkıcı" patlamalarından olan gama ışını patlamalarını nasıl daha iyi anlamamızı sağladığını anlattı. Fermi teleskobunun görevlerinin bir kısmı gama ışını patlamalarını gözlemek; ancak daha geniş kapsamlı bir görevi daha var: evrenimiz içerisinde yer alan gama ışını kaynaklarının yerlerini tespit etmek. Ve çoktan, son derece ilginç bir şeyi tespit etti.

Fotoğrafta gördüğünüz görüntü, Samanyolu Galaksisi'nin düzlemini gösteriyor. Mavi renkteki olan tüm ışımalar, X-ışınları. Mor olanlarsa gama ışınları. X-ışınının olduğu bölgeler zaten ROSAT uydusu sayesinde gözlenebiliyor. Ancak gama ışınlarını ilk kez FGST sayesinde görebildik. Ne X-ışını kaynakları, ne de gama ışını kaynakları pek parlak değil. Daha ziyade bu ışınlar, ışınların üretildiği daha yoğun bir bölgeden yayılmakta...

Peki fotoğrafta gördüğünüz baloncuklarla ilgili, ilgi çekici olan nedir? Fark ettiniz mi bilmiyoruz, onlar devasa baloncuklar. Balon"cuk" demek bile absürt! Boyutlarını anlamak için: yataydaki o toz yığını, içerisindeki milyarlarca yıldızla birlikte bütün Samanyolu Galaksisi! Bu baloncuklar, galaktik merkezden her yöne doğru 25.000 ışık yılı (237.000.000.000.000.000 kilometre) uzağa kadar yayılıyor. O kadar geniş ki, şu anda göğe bakıp bunları görebilecek olsanız, göğün yarısını bu ışınlar kaplardı! Bu baloncuklar, Compton Saçılımı denen fiziksel bir olay sonucu oluşuyor. Işık hızına yakın hızlarda hareket eden elektronlar, düşük enerjili (radyo ve kızılötesi) fotonlarla çarpışıyorlar. Bu çarpışma sonucu fotonlar muazzam bir enerji kazanıyorlar ve gama ışınlarına dönüşüyorlar.

Baloncukların bu devasa boyutları, çok büyük bir sürecin ürünü olduklarını gösteriyor. Ayrıca görüldüğü üzere, çok net bir şekilde tanımlanmış sınırları bulunuyor. Bu ışınların, neredeyse ışık hızında saçılan elektronlardan kaynaklandığı düşünülürse, bu baloncukların muhtemel sebebi, galaksimizin merkezinde yer alan süperkütleli karadelikten yayılan jet saçılımları. Gözlemlere göre şu anda bu karadelik jet saçılımları yapmıyor; ancak bu, eskiden yapmadığı anlamına da gelmiyor. Bu baloncuklar, galaksimizin çok eski zamanlarından kalma izler olabilir.

2012 yılında yapılan gözlemler çok daha ilginç sonuçları doğurdu. Journal for Cosmology and Astroparticle Physics dergisinde yayımlanan bir makale, gama ışınlarını galaksimizdeki karanlık maddenin bozunumu sonucu oluştuğunu ileri sürüyor. Araştırmacılar, gama ışınlarının galaktik düzlem etrafındaki enerji dağılımlarını incelediler ve bu ışınların 130 GeV (gigaelektron volt) enerjiye sahip olduğunu gösterdiler. Bu kadar devasa bir enerji, karanlık maddenin bir izi olabilir. Ancak ne yazık ki araştırma sadece ufak bir veri setine bakabildi ve sadece 50 gama ışını fotonundan oluşan setleri inceledi. Makale yazarları, vardıkları sonucun oldukça tahmini olduğunu vurguluyorlar.

Gama ışını astrofiziği, fiziğin kısmen yeni bir alanı. Ancak daha emekleme evresinde bile birçok gizem perdesini aramamızı ve yepyenilerini keşfetmemizi sağladı.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/12/2019 15:01:36 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2829

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Tek kitaplı insandan korkarım.”
Thomas Aquinas
Geri Bildirim Gönder