Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

UCSF San Francisco’dan hücrelerin biyolojik streslere nasıl cevap verdiğini araştıran araştırmacıların geliştirdiği ilaç tarzı küçük bir molekül enjekte edilen farelerde hafızanın arttığı görüldü.  

Araştırmanın başında bulunan, UCSF’de biyokimya profesörü olan Peter Walter’a göre, aynı biyokimyasal yol kullanılarak belki de bir gün insanlarda de hedeflenen hafıza gelişimi gerçekleşebilir.

Molekülün keşfi ve fareler üzerinde yapılan sonraki hafıza deneylerinin sonuçları eLife isimli çevrimiçi bilim dergisinde, 28 Mayıs 2013 tarihinde yayınlandı. 

Bir hafıza testinde, keşfedilen kimyasalın enjekte edildiği farelerin, sahte bir kimyasalın enjekte edildiği farelere göre batmış bir platformun yerini 3 kat daha hızlı bir şekilde bulabildiği görüldü.   

Ayrıca, bu kimyasalın enjekte edildiği fareler, farenin yem olmaktan kaçmasını sağlayan tepkiler gibi koşullandırılmış korku ile ilintili uyaranları, normal farelere göre daha iyi hatırlıyor. 

“Özellikle, her ne kadar araştırma hafızanın gücünü artırmak için en iyi biyokimyasal mekanizmaya sahip olmanın önemini gösterse de, evrimin bu canlılara bunu sağlamadığı görülüyor. Görüyoruz ki evrimsel süreç hafızayı en iyi noktaya getirmedi; eğer getirseydi yaptığımız bu çalışmayla evrimin hafızayla ilgili çizdiği sınırın üzerine çıkamayacak olduğumuzu düşünüyorum.” diyor Walter. 

Hafızayı geliştiren bu kimyasal, UCSF'te bulunan Küçük Molekül Keşif Merkezi'nde görüntülenen 100.000 farklı kimyasal arasından seçildi. Bu kimyasallar, hücre içerisindeki proteinlerin işlevlerini yapmak amacıyla katlanmaları için gereken hıza hücreler yetişemediği zamanlarda koruyucu bir kimyasal yolak bulabilmek amacıyla araştırılıyor. 

Fakat UCSF’de doktora sonrası görevlisi olan Carmela Sidrauski, bu kimyasalın hücre içerisindeki faaliyetinin ötesinde görev alarak, katlanmamış proteinlerin tepkisini aktive eden, daha genel anlamıyla entegre stres tepkisi olarak bilinen bir tepkiyi etkilediğini keşfetti. Bu tepki, bir çok biyokimyasal yolun tek bir moleküler dayanak noktasında birleştiği, elF2 alfa denen bir protein. 

Bilim insanları maya mantarından insana kadar her türlü karmaşıklığa sahip canlıda elF2 alfayı kapatacak farklı enzimleri tetikleyen farklı hücresel stres türleri olduğunu zaten biliyorlardı. Bunlar, temel olarak, katlanmamış proteinler, DNA'ya hasar veren mor ötesi ışınlar, protein üretmek için yeterince amino asidin bulunmaması, viral enfeksiyonlar, demir eksikliği ve benzerleridir.

“Bu arada, elF2 alfa’nın inaktivasyonu, hafıza güçlendirmeyi frenliyor.” diyor Walter, belki de bu, hücrelerin ve ya organizmaların başka şekillerde adapte olmalarının evrimsel bir sonucudur.  

“Alfa elF2’nin kapatılması, hafıza değişimi için gerekli olan çoğu proteinin üretimini engelleyebilir.” diyor Walter, ve ekliyor  “Fakat elF2 alfa’nın inaktivasyonu hücrelere stresle baş etmelerine yardımcı olacak olan proteinlerin üretimini de hızlandırıyor.”

Araştırmanın diğer yazarlarından biri olan McGill Üniversitesi’nden Nahum Sonenberg de fareler üzerinde yaptığı deneylerde hafıza ve elF2 alfa arasında ilişki kurdu ve ayrıca araştırma grubu bu çalışma ile ilgili deneyler yaptı. 

UCSF araştırmacıları tarafından aydınlatılan kimyasala, entegre stres yanıtı inhibitörü anlamına gelen ISRIB (Integrated Stress Response Inhibitor: Entegre Stres Tepkisi Engelleyicisi) adı verildi.  Araştırmacılar, ISRIB’nin elF2 alfanın inaktivasyonuna karşı bir etkisi olduğunu keşfetti.

“ISRIB, kan-beyin duvarını rahat geçmesi, fareler için herhangi bir toksik etki göstermemesi gibi iyi farmakokinetik özellikleri (bir ilacın nasıl emildiği, dağıtıldığı ve yok edildiği) olmasından ötürü fareler üzerinde yapılacak deneylerde çok kullanışlıdır. Ve ISRIB’nin bu özellikleri, insanlardaki hafıza gelişimi için üretilecek ilaçlar için iyi bir başlangıç noktası oluyor.” diyor Walter. 

Walter, yaşlanma ve hafıza konusunda fareler üzerinde, ISRIB ve benzeri moleküller kullanarak, deney yapmak için iş birliği yapacak bilim insanları arıyor.

“Ayrıca, ISRIB gibi kimyasallar, kanserle savaşmamızda da bize yardımcı olabilir.” diye belirtiyor Walter, katlanmamış protein tepkisi üzerine çalışarak tümör büyümesine engel olmasını sağlama yolunu araştırıyor.

Walter, “Daha basit düzeyde ise, ben ve diğer bilim insanları, şuanda, ISRIB’yi katlanmamış protein tepkisi ve entegre stres tepkisinin hasta ve normal fizyolojideki tepkisini daha fazla anlamak için kullanabiliriz.” diyor.

 

Çevirenler: Meriç Öztürk ve ÇMB

Kaynak: ScienceDaily

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/08/2019 09:13:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1263

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Demokrasinin ölümü muhtemelen bir çalılıktan suikast ile olmayacaktır. Vurdumduymazlık, umursamazlık ve değerbilmezlik yoluyla, yavaş bir tükeniş olacaktır.”
Robert Hutchins
Geri Bildirim Gönder