Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Farelerde Hafızayı Geliştiren Kimyasal Keşfedildi

Farelerde Hafızayı Geliştiren Kimyasal Keşfedildi
Reklamı Kapat

Bu yazı, ScienceDaily isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

UCSF San Francisco’dan hücrelerin biyolojik streslere nasıl cevap verdiğini araştıran araştırmacıların geliştirdiği ilaç tarzı küçük bir molekül enjekte edilen farelerde hafızanın arttığı görüldü. 

Araştırmanın başında bulunan, UCSF’de biyokimya profesörü olan Peter Walter’a göre, aynı biyokimyasal yol kullanılarak belki de bir gün insanlarda de hedeflenen hafıza gelişimi gerçekleşebilir.

Molekülün keşfi ve fareler üzerinde yapılan sonraki hafıza deneylerinin sonuçları eLife isimli çevrimiçi bilim dergisinde, 28 Mayıs 2013 tarihinde yayınlandı. 

Bir hafıza testinde, keşfedilen kimyasalın enjekte edildiği farelerin, sahte bir kimyasalın enjekte edildiği farelere göre batmış bir platformun yerini 3 kat daha hızlı bir şekilde bulabildiği görüldü.  

Ayrıca, bu kimyasalın enjekte edildiği fareler, farenin yem olmaktan kaçmasını sağlayan tepkiler gibi koşullandırılmış korku ile ilintili uyaranları, normal farelere göre daha iyi hatırlıyor. 

“Özellikle, her ne kadar araştırma hafızanın gücünü artırmak için en iyi biyokimyasal mekanizmaya sahip olmanın önemini gösterse de, evrimin bu canlılara bunu sağlamadığı görülüyor. Görüyoruz ki evrimsel süreç hafızayı en iyi noktaya getirmedi; eğer getirseydi yaptığımız bu çalışmayla evrimin hafızayla ilgili çizdiği sınırın üzerine çıkamayacak olduğumuzu düşünüyorum.” diyor Walter. 

Hafızayı geliştiren bu kimyasal, UCSF'te bulunan Küçük Molekül Keşif Merkezi'nde görüntülenen 100.000 farklı kimyasal arasından seçildi. Bu kimyasallar, hücre içerisindeki proteinlerin işlevlerini yapmak amacıyla katlanmaları için gereken hıza hücreler yetişemediği zamanlarda koruyucu bir kimyasal yolak bulabilmek amacıyla araştırılıyor. 

Fakat UCSF’de doktora sonrası görevlisi olan Carmela Sidrauski, bu kimyasalın hücre içerisindeki faaliyetinin ötesinde görev alarak, katlanmamış proteinlerin tepkisini aktive eden, daha genel anlamıyla entegre stres tepkisi olarak bilinen bir tepkiyi etkilediğini keşfetti. Bu tepki, bir çok biyokimyasal yolun tek bir moleküler dayanak noktasında birleştiği, elF2 alfa denen bir protein. 

Bilim insanları maya mantarından insana kadar her türlü karmaşıklığa sahip canlıda elF2 alfayı kapatacak farklı enzimleri tetikleyen farklı hücresel stres türleri olduğunu zaten biliyorlardı. Bunlar, temel olarak, katlanmamış proteinler, DNA'ya hasar veren mor ötesi ışınlar, protein üretmek için yeterince amino asidin bulunmaması, viral enfeksiyonlar, demir eksikliği ve benzerleridir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

“Bu arada, elF2 alfa’nın inaktivasyonu, hafıza güçlendirmeyi frenliyor.” diyor Walter, belki de bu, hücrelerin ve ya organizmaların başka şekillerde adapte olmalarının evrimsel bir sonucudur. 

Alfa elF2’nin kapatılması, hafıza değişimi için gerekli olan çoğu proteinin üretimini engelleyebilir.” diyor Walter, ve ekliyor “Fakat elF2 alfa’nın inaktivasyonu hücrelere stresle baş etmelerine yardımcı olacak olan proteinlerin üretimini de hızlandırıyor.

Araştırmanın diğer yazarlarından biri olan McGill Üniversitesinden Nahum Sonenberg de fareler üzerinde yaptığı deneylerde hafıza ve elF2 alfa arasında ilişki kurdu ve ayrıca araştırma grubu bu çalışma ile ilgili deneyler yaptı. 

UCSF araştırmacıları tarafından aydınlatılan kimyasala, entegre stres yanıtı inhibitörü anlamına gelen ISRIB (Integrated Stress Response Inhibitor: Entegre Stres Tepkisi Engelleyicisi) adı verildi. Araştırmacılar, ISRIB’nin elF2 alfanın inaktivasyonuna karşı bir etkisi olduğunu keşfetti.

“ISRIB, kan-beyin duvarını rahat geçmesi, fareler için herhangi bir toksik etki göstermemesi gibi iyi farmakokinetik özellikleri (bir ilacın nasıl emildiği, dağıtıldığı ve yok edildiği) olmasından ötürü fareler üzerinde yapılacak deneylerde çok kullanışlıdır. Ve ISRIB’nin bu özellikleri, insanlardaki hafıza gelişimi için üretilecek ilaçlar için iyi bir başlangıç noktası oluyor.” diyor Walter. 

Walter, yaşlanma ve hafıza konusunda fareler üzerinde, ISRIB ve benzeri moleküller kullanarak, deney yapmak için iş birliği yapacak bilim insanları arıyor.

“Ayrıca, ISRIB gibi kimyasallar, kanserle savaşmamızda da bize yardımcı olabilir.” diye belirtiyor Walter, katlanmamış protein tepkisi üzerine çalışarak tümör büyümesine engel olmasını sağlama yolunu araştırıyor.

Walter, “Daha basit düzeyde ise, ben ve diğer bilim insanları, şuanda, ISRIB’yi katlanmamış protein tepkisi ve entegre stres tepkisinin hasta ve normal fizyolojideki tepkisini daha fazla anlamak için kullanabiliriz.” diyor.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: ScienceDaily | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/09/2020 18:10:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1263

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Kan
Diş Hekimliği
Sars Mers
Zaman
Kas
Epidemik
Astronot
Astrofotoğrafçılık
Uzaylı
Pandemik
Zeka
Hominidae
Canlı Cansız
Tarih
Renk
Viral
Haber
Süpernova
Carl Sagan
Işık
Ses
İnsan Evrimi
Atmosfer
Transkripsiyon
Kimya
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer beyinlerimiz, onu kolaylıkla anlayabileceğimiz kadar basit yapıda olsaydı, bu defa da biz beynimizi anlayamayacak kadar basit olurduk.”
Ian Stewart
Geri Bildirim Gönder