Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Evrim, Bir Popülasyon İçerisinde Kalıtılan Karakterlerin Nesiller İçerisindeki Değişimidir!

Evrim, Bir Popülasyon İçerisinde Kalıtılan Karakterlerin Nesiller İçerisindeki Değişimidir! Phys.org
6 dakika
2,498
Evrim Ağacı Akademi: Evrimi Anlamak Yazı Dizisi

Bu yazı, Evrimi Anlamak yazı dizisinin 4. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan ""Tesadüf" Geliyor, Kaçın! Bilimde "Şans" ve "Tesadüf" Kavramlarına Yer Yok mu?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim popülasyon içerisindeki kalıtımsal özelliklerin başarılı nesillere bağlı değişimini açıklar. Ekoloji bilimini tamamen anlamak için öncelikle evrimsel kavramlar anlaşılmalıdır. Genetik bilimci Theodosius Dobzhansky’nin (1964) ünlü bir sözü vardır: 

Evrimin ışığı olmaksızın, biyolojide hiçbir şeyin anlamı yoktur.

Ekoloji branşı da bu yaygın olarak kabul gören ilkeye istisna değildir. Evrim teorisini bilmeden ekoloji çalışmak kuralları öğrenmeden spor müsabakası izlemeye benzer; oyuncular koşar, sayılar yapılır, düdükler çalınır fakat bunlara sebep olan asıl şey gizli kalır. Kuralların öğrenilmesiyle birlikteyse oyunun en küçük karışıklıkları bile beğenilir, hatta sevilir. Bu ekolojide de böyledir: Evrim, organizmaların çevreleri ile girdikleri etkileşimleri daha iyi anlayabilmemiz için bize nizam sağlar. Bu bölümde evrimi modern biyoloji tarafından anlaşıldığı ve ekoloji için de geçerli olduğu şekliyle tanımlayacağız.

Tüm Reklamları Kapat

Evrim popülasyon içerisindeki kalıtımsal özelliklerin başarılı nesillere bağlı değişimi olarak açıklanır. Canlı organizmalar çoğaldıkları zaman yavrularına birtakım özellikler geçirirler. Bu özellikler kelebeğin kanatları ve timsahın pullarının sayısı gibi somut ve bariz olabilirler ama organizmanın DNA’sını oluşturan nükleotit baz dizileri gibi görece anonim karakteristikleri de içerirler. Aslında evrimsel kalıtımdan bahsettiğimiz zaman asıl kastettiğimiz sonuncusudur: genetik dizilerin bir nesilden diğerine geçişi. Evrimin olayı, belirli genetik dizilerin popülasyon içerisinde değiştiği (örneğin mutasyon aracılığıyla) ve bu değişimlerin başarılı nesiller boyu kalıtımıdır.

Evrim Ne Değildir?

“Evrim” terimi çoğu zaman kazara olsa da bazı zamanlar bilerek yanlış kullanılıyor, bu yüzden evrimin ne olmadığını açıklamak da gerekli.

Tüm Reklamları Kapat

Her şeyden önemlisi evrim, nihai ya da yakın bir amaca doğru ilerlemez (Gould 1989). Evrim “bir yere gitmez”; sadece kalıtımsal özelliklerde zamanla görülen değişimi açıklar. Arada sırada ya da kaçınılmaz bir şekilde bu değişimler biyolojik karmaşıklığın artışıyla sonuçlansa da bunu “ilerleme” olarak yorumlamak, mekanizmayı yanlış anlamaktır. Örneğin tek hücreli organizmaların eninde sonunda çok hücreli organizmalara evrimleşmesi sözde “gelişmiş” canlılara doğru bir ilerleme olarak görünebilir. Fakat Gould (1996) ve diğerlerinin de belirttiği gibi karmaşıklıkta sol el duvarı vardır; tanımlamak gerekirse, mümkün olan en basit canlı ya daha karmaşık bir hale gelebilir ya da aynı kalabilir. Bu bağlamda evrim bir çeşit “sarhoş yürüyüşüdür” (Görsel 1), ve burada bazı soylar kaçınılmaz olarak şekil ve işlev bakımından henüz keşfedilmemiş yeniliklere erişirler. Aynı şekilde “tersine evrim” ya da “gerileyici evrim” gibi terimler anlamsızdır; benzer özellikler ve gen dizileri biyolojik tarihin farklı zamanlarında tekrarlanabilir fakat bu hala tam olarak evrimdir, yani zamanla olan değişim.

: Evrimdeki karmaşıklık artışı modelini açıklamak için mecazen kullanılan “sarhoş yürüyüşü”. Gecenin sonunda barı terk eden sarhoş bir adam (kilitli) kapıyı arkasına alarak yürümeye başlar ve sağa ya da sola sendeleme ihtimali birbirine eşittir. Kapıdan içeri geri dönemeyeceği için bilinçli bir karar vermemesine rağmen eninde sonunda oluğa düşmesi kaçınılmazdır. Evrimsel değişim de bunun gibi belli bir amaca ya da nihai istikamete doğru ilerlemez. Kaynak: 2010 Nature Education Her hakkı saklıdır.
: Evrimdeki karmaşıklık artışı modelini açıklamak için mecazen kullanılan “sarhoş yürüyüşü”. Gecenin sonunda barı terk eden sarhoş bir adam (kilitli) kapıyı arkasına alarak yürümeye başlar ve sağa ya da sola sendeleme ihtimali birbirine eşittir. Kapıdan içeri geri dönemeyeceği için bilinçli bir karar vermemesine rağmen eninde sonunda oluğa düşmesi kaçınılmazdır. Evrimsel değişim de bunun gibi belli bir amaca ya da nihai istikamete doğru ilerlemez. Kaynak: 2010 Nature Education Her hakkı saklıdır.

İkinci önemli bir nokta ise evrim ve doğal seçilimin aynı şey olmamasıdır. Doğal seçilim evrimsel değişimi etkileyen ve yönlendiren kuvvetlerden biridir ama diğer mekanizmalar da eşit derecede önemlidir. Popülasyon içerisindeki bireylerde görülen özellik değişiklikleri her zaman seçilim süreçlerinin sonucu değildir. Sözgelimi zararlı bir özelliğin (örneğin bir genetik hastalığın) popülasyonda ortaya çıkışı ve birikimi, Doğrudan söz konusu özelliğin seçilimine atfedilmemelidir. Benzer bir şekilde, seçilim altındaki özelliklere herhangi bir etkisi olmayan aleller onları taşıyan organizmaların uyum başarılarını değiştirmeden mutasyona uğrayabilirler. Moleküler evrimin nötral teorisinin destekçileri, türler arasındaki genetik farklılıklarının hepsi olmasa da çoğunun seçilimsel olarak nötr olduğunu savunurlar. Sıradakiyse evrimsel değişimi etkileyebilen ya da yönlendirebilen, doğal seçilim dâhil, birtakım kuvvetlere genel bir bakış.

Mikroevrim ve Makroevrim

Evrimsel değişim iki genel sınıfa ayrılabilir: mikroevrim (tür seviyesinin altındaki küçük ölçekli değişim) ve makroevrim (tür seviyesinin üzerindeki büyük ölçekli değişim).

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Popülasyon ekologları, koruma biyologları ve davranışsal ekologlar çoğunlukla direkt mikroevrimsel süreçlerle ilgilenirler. Bu süreçler genellikle organizmaların yer değiştirmeleri ve değişen çevresel koşullar gibi ekolojik süreçlerin yanı sıra diğer türlerin bireyleriyle (av-avcı ilişkisi, konakçı-parazit, rekabet gibi) ya da aynı türün bireyleri arasındaki (cinsel seçilim, rekabet gibi) etkileşimlerden dolayı popülasyon içindeki bireylerin belirli özelliklerinin frekans ve değerlerindeki değişimleri içerir. Mikroevrimsel süreçler, zorunlu olmasa da, zamanla yeni türlerin oluşumuna yol açabilir ama buna karşılık sürekli değişen seçilim baskılarına göre popülasyonlardaki özelliklerin sıklıklarında dalgalanmalar yaratır (Thompson 1998). Bazı mikroevrimsel süreçler sadece birkaç nesilde bile gerçekleşebildiği için mikroevrim doğada ya da laboratuvarda sıkça gözlemlenebilir.

Mikroevrimi iş başındayken en iyi gösteren şey böceklerin pestisitlere karşı hızlıca direnç kazanma yatkınlığıdır (Gassmann ve ark. 2009). Örneğin yazın Güney Fransa’da Culex sivrisineklerini kontrol altına almak için Akdeniz kıyısından iç kesimlere doğru 20 km boyunca pestisit uygulanmaktadır. Belirli sivrisinek genleri pestisitler için direnç sağlarken pestisitlerin yokluğunda ise çok masraflı olmaktadır (Görsel 2); bu yüzden pestisit direnci sağlayan genin frekansı yaz aylarında ilaçlama yapılan bölgelerde artarken ilaçlama yapılmayan bölgelerde artmamaktadır (Lenormand ve ark. 1999).

Fransa kıyılarındaki Culex sivrisineği popülasyonlarında pestisit direnci kazandıran Ace.1 alelinin yazın (üstte) ve kışınki (altta) frekansları Pestisitler yaz aylarında kıyıdan 0 ila 20 km arasına uygulanmaktadır. Ace.1 geninin kıyı frekansları yaz aylarında artar fakat kış aylarında tekrar azalır
Fransa kıyılarındaki Culex sivrisineği popülasyonlarında pestisit direnci kazandıran Ace.1 alelinin yazın (üstte) ve kışınki (altta) frekansları Pestisitler yaz aylarında kıyıdan 0 ila 20 km arasına uygulanmaktadır. Ace.1 geninin kıyı frekansları yaz aylarında artar fakat kış aylarında tekrar azalır
2010 Nature Education Her hakkı saklıdır.

Genellikle makroevrimsel değişimler büyük zaman aralıklarından dolayı direkt olarak gözlemlenemese de birçok makroevrimsel değişim örneği laboratuvarda gözlemlenmiştir (Rice & Hostert 1993). Bunun yerine makroevrim çalışmaları, filogenetik yapıyı yeniden inşa etme ve fosil bulgularına dayalı çıkarımlara ve mikroevrimsel modellere dayalı tahminlere dayanır. Makroevrimsel çalışmaların genel odağı türleşmedir, yani daha önce kendi aralarında çiftleşebilen bir grup organizmanın başarılı bir şekilde çiftleşemeyip (ya da çiftleşmek istemeyip) üreyebilen yavru oluşturamama sürecidir.

Ekologlar günümüz ekoloji sorunlarıyla ilgili sonuçlara varmada bir araç olarak makroevrime ilgi gösterebilirler. Örneğin günümüzdeki iklim değişikliğinin etkilerini modellemekle uğraşan bilim insanları, tarih öncesi iklimsel veriler ile fosillerden elde edilen türleşme ve soy tükenmesi örüntülerini ilişkilendirerek modern hayvan ve bitki türlerinin iklim değişikliği ile günümüzde nasıl başa çıktığını ve gelecekte nasıl başa çıkacaklarını anlayabilirler. Örneğin birçok deniz omurgasızı (mercan, salyangoz ve istiridyeler gibi) kabuklarını okyanus suyundan elde ettikleri kalsiyum karbonattan oluştururlar. Atmosferdeki antropojenik (insan kökenli) CO2 biriktikçe önemli bir kısmı okyanuslara karışır ve bu süreçte serbest hidrojen iyonları salarak okyanus pH’ını düşürür. Bunlara ek olarak bu okyanus asitlenmesi, kabuk yapıcı deniz omurgasızlarının kalsiyum karbonattan kabukları için ihtiyaç duydukları sudaki karbonat miktarını azaltarak kabuk yapımını ve bakımını zorlaştırır.

Zachos ve ark. (2005), yüzlerce milyon yıl önceki okyanus pH verileri ile foraminiferlere (kabuk yapan deniz omurgasızı) ait fosil kayıtlarını birleştirerek okyanus asitlenmesinin geçmişteki deniz omurgasızları faunasında yaşanan çeşitlenme ve soy tükenmesi olayları üzerindeki etkilerini gösterdiler. Bu verileri kullanarak okyanus asitlenmesinin günümüz örüntülerini modelleyebilir ve bu asitlenmenin günümüz ve gelecekteki deniz hayvanları üzerindeki etkilerini tahmin etmeye çalışabiliriz (örneğin Orr ve ark. 2005).

Sonuç

Evrim, organizmalardaki kalıtımsal özelliklerin nesilden nesle uğradıkları değişimleri açıklar. Evrimsel değişim bir hedefe doğru ilerlemez ya da sadece doğal seçilim tarafından yönlendirilmez. Her biyoloji branşı gibi ekoloji de evrim ile derinden bağlıdır ve evrimle daha anlaşılır kılınır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Evrimi Anlamak Yazı Dizisi

Bu yazı, Evrimi Anlamak yazı dizisinin 4. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan ""Tesadüf" Geliyor, Kaçın! Bilimde "Şans" ve "Tesadüf" Kavramlarına Yer Yok mu?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
5
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Bilim Budur! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Nature | Arşiv Bağlantısı
  • T. Dobzhansky. (2019). Biology, Molecular And Organic. American Zoologist, sf: 443-452. | Arşiv Bağlantısı
  • G. Hewitt. (2000). The Genetic Legacy Of The Quaternary Ice Ages. Nature, sf: 907–913. | Arşiv Bağlantısı
  • A. J. Gassmann. (2009). Evolutionary Analysis Of Herbivorous Insects In Natural And Agricultural Environments. Pest Management Science, sf: 1174–81. | Arşiv Bağlantısı
  • S. J. Gould. (1990). Wonderful Life: The Burgess Shale And The Nature Of History. ISBN: 978-0393307009. Yayınevi: W. W. Norton & Company.
  • S. J. Gould. (2011). Full House: The Spread Of Excellence From Plato To Darwin. ISBN: 0674061616. Yayınevi: Belknap Press.
  • T. Lenormand. (1999). Tracking The Evolution Of Insecticide Resistance In The Mosquito Culez Pipiens. Nature, sf: 861–864. | Arşiv Bağlantısı
  • J. C. Orr. (2005). Anthropogenic Ocean Acidification Over The Twenty-First Century And Its Impact On Calcifying Organisms. Nature, sf: 681–686. | Arşiv Bağlantısı
  • W. R. Rice, et al. (1993). Laboratory Experiments On Speciation: What Have We Learned In 40 Years?. Evolution, sf: 1637-1653. | Arşiv Bağlantısı
  • J. C. Zachos, et al. (2005). Rapid Acidification Of The Ocean During The Paleocene-Eocene Thermal Maximum. Science, sf: 1611–1615. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/02/2023 12:37:51 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/440

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Meyve
Sürüngen
Sinirbilim
Kanat
Veri Bilimi
Avcı
Doğa
Hızlı
Sinek
Biyocoğrafya
Radyo
Nüfus
Eşcinsellik
Anne
Besin
Sıcak
Habercilik
Beslenme Bilimi
Sahte
Neandertal
Hava
Türlerin Kökeni
Kalp
Psikiyatri
Öğrenme
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. A. Forbes, et al. Evrim, Bir Popülasyon İçerisinde Kalıtılan Karakterlerin Nesiller İçerisindeki Değişimidir!. (23 Ekim 2016). Alındığı Tarih: 6 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/440
Forbes, A. A., Çelikgil, A., Ölez, Ş. (2016, October 23). Evrim, Bir Popülasyon İçerisinde Kalıtılan Karakterlerin Nesiller İçerisindeki Değişimidir!. Evrim Ağacı. Retrieved February 06, 2023. from https://evrimagaci.org/s/440
A. A. Forbes, et al. “Evrim, Bir Popülasyon İçerisinde Kalıtılan Karakterlerin Nesiller İçerisindeki Değişimidir!.” Edited by Şule Ölez. Translated by Atilla Çelikgil, Evrim Ağacı, 23 Oct. 2016, https://evrimagaci.org/s/440.
Forbes, Andrew A.. Çelikgil, Atilla. Ölez, Şule. “Evrim, Bir Popülasyon İçerisinde Kalıtılan Karakterlerin Nesiller İçerisindeki Değişimidir!.” Edited by Şule Ölez. Translated by Atilla Çelikgil. Evrim Ağacı, October 23, 2016. https://evrimagaci.org/s/440.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.