Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Evrenin Nasıl Biçimlendiğini Açıklayan "Zarif" Çözüm: Kozmolojinin Temel Sütunlarından Biri, Doğrudan ve Gözleme Dayalı Olarak Test Edildi!

Evrenin Nasıl Biçimlendiğini Açıklayan "Zarif" Çözüm: Kozmolojinin Temel Sütunlarından Biri, Doğrudan ve Gözleme Dayalı Olarak Test Edildi!
Samanyolu
Pixabay
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Science Daily isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Evrende milyarlarca galaksi var ama bunların uzaydaki dağılımları, eşit olmaktan çok uzak. Peki günümüzde evrende neden çok sayıda yapı görüyoruz ve bunlar nasıl oluşup gelişti?

Carnegie'nin Şili'deki Las Campanas Gözlemevinde, Magellan Baade Teleskobu kullanılarak yapılan, on binlerce galaksinin on yıllık incelemesi, bu temel gizemi çözmek için yeni bir yaklaşım sağladı. Carnegie'den Daniel Kelson öncülüğünde alınan sonuçlar, Kraliyet Astronomi Derneği Aylık Bildirimleri dergisinde (Monthly Notices of the Royal Astronomical Society) yayınlandı. Kelson, şöyle dedi:

Tanımlanamayan bir şeyi nasıl tanımlarsınız? Soruna, tamamen yeni bir yaklaşımla bakarak...

Makalenin yazarlarından biri olan Andrew Benson da şunu ekledi:

Yöntemimiz, evrenin en erken zamanlarından itibaren kütle çekiminin yapıların büyümesini nasıl yönlendirdiği konusunda yeni (ve sezgisel) fikirler sunuyor. Bu, kozmolojinin temel sütunlarından birinin doğrudan yapılmış ve gözleme dayalı bir testi.

Carnegie-Spitzer-IMACS Kızıla Kayma (Doppler etkisiyle gök cisminin yaydığı radyasyon dalga boyunda artma) Araştırması, modern galaksilerin görünümlerinin belirlendiği son 9 milyar yılda, galaksi gelişiminin etrafındaki ortamla arasındaki ilişkiyi incelemek için tasarlandı.

Galaksiler
Galaksiler
Pixabay

İlk galaksiler, evreni sıcak ve yüksek enerjili parçacıkların belirsiz bir çorbası olarak başlatan Big Bang'den birkaç yüz milyon yıl sonra oluştu. Bu maddeler büyük patlamanın ardından dışa doğru genişledikçe soğudu, parçacıklar ise birleşerek nötr hidrojen gazını oluşturdu. Bazı parçalar diğerlerinden daha yoğundu ve nihayetinde bunların kütle çekimleri evrenin dışa doğru olan gidişatını yendi; maddeler içe doğru çökerek kozmostaki ilk yapı kümelerini oluşturdu.

Büyük ve küçük yapıların yalnızca bazı yerlerde oluşmasına izin veren yoğunluk farklılıkları, eskiden beri süregelen bir merak konusu oldu. Ancak şimdiye kadar, astronomların son 13 milyar yıl içinde yapıların evrende nasıl geliştiğini modelleme becerileri, matematiksel sınırlamalarla karşılaştı. Benson şöyle diyor:

Evrendeki tüm parçacıklar arasında meydana gelen kütle çekim etkileşimleri, basit matematikle açıklanamayacak kadar karışık.

Yani, astronomlar ya modellerinin doğruluğunu riske atan matematiksel tahminlerde bulundu ya da (aşırı karmaşık kabul edildiği için her parçacık arasındaki tüm etkileşimleri göz önüne alamayan) galaksiler arası tüm etkileşimleri sayısal olarak modelleyen büyük bilgisayar simülasyonları kullandı. Kelson şöyle açıkladı:

İncelememizin önemli bir amacı, çeşitli uzak galaksilerde bulunan yıldızların kütlesini hesaplamak, daha sonra da bu bilgiyi evrendeki yapıların nasıl oluştuğu anlayışına yeni bir yaklaşım geliştirmek için kullanmak.
Samanyolu
Samanyolu
Pixabay

Carnegie'den Louis Abramson, Shannon Patel, Stephen Shectman, Alan Dressler, Patrick McCarthy, John S. Mulchaey ve Uber Technologies'den Rik Williams'ın da dahil olduğu araştırma ekibi, tekil proto-yapıların gelişiminin hesaplanabileceği ve ardından tüm uzayda ortalamalarının bulunabileceğini ilk kez gösterdi.

Bu inceleme, daha yoğun yapıların daha hızlı, daha az yoğun olanların ise daha yavaş geliştiğini gösterdi.

Akabinde, olayları geçmişe doğru inceleyerek yoğunluktaki dalgalanmaların -zamanla günümüzde gördüğümüz galaksilerin dağılımlarını belirleyen büyük yapılara dönüşecek olan- orijinal dağılımlarını ve büyüme oranlarını belirleyebildiler.

Aslında, ekibin çalışmaları, yoğunluktaki dalgalanmaların gerçek evrende neden ve nasıl bu şekilde geliştiğine dair basit ama doğru bir açıklama sundu ve aynı zamanda evrenin başlangıcı konusundaki anlayışımızı destekleyen hesaplama tabanlı çalışmalara katkı sağladı. Kelson şöyle diyor:

O kadar basit ki, gerçek bir zarafeti var.

Araştırmanın bulguları, Las Campanas'ta yapılan çok sayıda gözlem gecesinin tahsisi olmadan elde edilemezdi. Rasathanelerin müdürü olan John Mulchaey şunu söyledi:

Birçok kurum, bu kapsamda bir projeyi tek başına üstlenebilecek kapasiteye sahip olamazdı. Ama Magellan Teleskopları'mız sayesinde bu araştırmayı yürütebildik ve klasik bir soruyu yanıtlamak adına bu yeni yaklaşımı yaratabildik.

Kelson ise, son olarak şunları diyor:

Bu projenin, Carnegie gibi bir kurumun kaynaklarına ihtiyaç duyduğuna şüphe olmasa da Ulusal Optik-Kızılötesi Astronomi Araştırma Laboratuvarının bünyesinde olan Kitt Peak ve Cerro Tololo'da elde ettiğimiz çok sayıda ekstra kızılötesi görüntü olmadan da bunları başaramazdık.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 8
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Bilim Budur! 3
  • Muhteşem! 2
  • Umut Verici! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Daily | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/10/2020 04:42:50 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8688

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Beslenme Bilimi
Mers
Yiyecek
Yumurtalık
Arı
Kuantum Fiziği
Hastalık
Diş Hekimi
Seçilim
Kuyruk
Yüz
Epigenetik
Kanser Tedavisi
Kuşlar
Obstetrik
Önlem
Factchecking
Viral Enfeksiyon
Yeni Koronavirüs
Tehlike
Dağılım
Kanıt
İspat Yükü
Şempanzeler
Besin Değeri
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İki olasılık vardır: Sonuç hipotezinizi doğrularsa, bir ölçüm yapmışsınızdır. Yanlışlarsa, bir keşif yapmışsınızdır.”
Enrico Fermi
Geri Bildirim Gönder