Gece Modu

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Tanım ve Genel Bilgiler

Orta ve büyük boyutlu maymunlardır. Çoğunun kuyruğu vardır; ancak uzuv özelliği yoktur, yani prehensil değildir. Bazı Eski Dünya maymununun köpekler gibi İngilizce snout adı verilen burunları vardır. Bazıları düz burunlu, çoğu ise renkli postludur. Gebelik süreleri 5 ila 7 ay sürer. Bilinen en küçük Eski Dünya maymunu Orta Afrika'da yaşayan talapoin adı verilen Miopithecus cinsi maymunlardır. Boyutları 34-37 cm civarındadır. Ağırlıkları ise 1 kg civarındadır. Bilinen en büyük Eski Dünya maymunu ise 70 cm boyunda, 50 kg ağırlığında mandril isimli Mandrillus cinsi maymunlardır. Örneğin Lion King filmindeki Rafiki bir mandril türüdür.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Tam olarak 24 cins ve 138 tür ile bilinen en büyük primat ailesidir. Bu ailenin bir üst taksonu Cercopithecoidea üst ailesinde (superfamily) Alophe metios isimli 22 milyon yıl önceye ait Kenya'da bulunan bir başka tür de dahil olur. Bu türün çene ve diş morfolojisindeki bazı farklar nedeniyle taksonomik olarak Eski Dünya maymunlarından biraz uzaklaşıp, insansılar veya insaymunlar diye bilinen Hominoidea üst ailesine yakınlaşır. Bu da Cercopithecidae ailesinin üstüne Cercopithecoidea üst ailesinin açılmasına neden olur.

Eski Dünya Maymunları arasında babunlar (Papio spp.), makaklar, mandriller, vervetler, kolobus maymunları, lutunglar, surililer, langurlar, doklar, proboskisler, domuz-kuyruklu maymunlar bulunur. Filogenetik olarak insan türüne, Yeni Dünya maymunlarından daha yakındırlar. Yeni Dünya maymunlarından yaklaşık olarak 55 milyon yıl önce ayrıldıkları hesaplanmıştır.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Adlarından da anlaşılacağı gibi sadece Afrika ve Asya'ya yaşarlar. Savan iklimlerde, tropikal ormanlarda, dağlık alanlarda ve çalılarda yaşayabilen türleri vardır. Eskiden Avrupa'da dağılım gösterdikleri bilinse de günümüzde yayılımları yoktur. Sadece Cebelitarık'ta dağılım kaydı olan barbar makakları (Macaca sylvanus) vardır. Ancak o bölgeye insanlar tarafından getirilip, getirilmedikleri bilinmiyor.

Davranış ve Etoloji

Kolobus maymunları gibi bazıları ağaçsıl (arboreal), babunlar gibi diğerleri karasaldır. Oldukça kompleks sosyal ilişkileri bulunur. Matrilineal grup tipi görülür. Yani dişiler doğduktan sonra hayat boyu anneleri ile yaşarken, erkekler erişkinliğe ulaşınca yeni gruplar aramak için gruptan ayrılır.

Diyet ve Metabolizma

Ağırlıklı olarak otçul beslenseler de neredeyse hepsi hepçildir. Başlıca besin kaynakları meyve ve diğer bitkiler olsa da, açlık durumunda çiçekler, yapraklar, böcekler, omurgasızlar ve küçük memelileri yiyebilirler. Hatta insan çöpleri ile de beslenirler.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/03/2020 12:46:49 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8181

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Benim için hayat sürekli bir öğrenme süreci, öğrenmekse derin bir tutkudur. Bilgiçlik taslamak ya da kuru kuru bilmek için değil, sahiden bilme, anlama isteği ile her yaşta yeni bir şeyler öğrenmenin sevinci yaşamım boyunca hiç terk etmedi beni.”
Murathan Mungan
Geri Bildirim Gönder