Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Babunlar (Papio)

Babunlar (Papio)
Babun ve sırtındaki yavrusu.
Süha Derbent
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Babunlar
  • Bilimsel Adı Papio
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Babunlar
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Baboons
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Gözlem Bilgileri

Süha Derbent'in Yaşam Ağacı projesine katkı sağladığı nefes kesici babun (Papio sp.) gözlemlerinden birkaç tanesine tanıklık ediyorsunuz! Afrika kıtasında gözlemlendiler. Özellikle bu bireyin yavrusu ile davranışları dikkat çekmekte.

Tanım ve Genel Bilgiler

Babunlar non-hominoid denilen insansılar dışındaki en iri primatlardır. Sınıflandırıldığı kadarıyla 5 türden oluşmaktadırlar. En küçükleri olan Gine babunu (Papio papio) 50 cm uzunluğa ve sadece 14 kg ağırlığa ulaşabilir. En irileri olan Kap babunu (Papio ursinus) ise 120 cm uzunluğa ve 40 kg ağırlığa ulaşabilir. Bütün babunların köpekgillere benzeyen güçlü çeneleri ve uzun ağız yapıları vardır. Aynı şekilde sivri köpek dişleri (canine) bulunur. Çeneleri dışında kalın ve gür kılları, prehensile (uzuv gibi) olmayan kuyrukları vardır. Kılları genelde kahverengi ve krem tonlarındadır. Kalçalarındaki şişkinliklere ischial callosit denir ve sinirsiz yastık gibi oldukları için sert zeminde oturmayı kolaylaştırır. İsmi kalça kemiğinin bir parçası olan ischium'dan alır. Cinsiyetler arası boyut farklılığı olan seksüel dimorfizm gözlenir.

Babun (Papio sp.) ve yavrusu.
Babun (Papio sp.) ve yavrusu.
Süha Derbent

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Toplamda 5 tür sınıflandırılmıştır. Bu türler arasından sarı babun ve Kap babunu içerisinde 3'er adet alt tür bulunur. Bilinen en eski babun fosili yaklaşık 2 milyon yıllıktır.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Karasal hayvanlardırlar. Genelde savan alanları, açık arazileri ve tepeleri tercih ederler. Afrika'nın belli bölgelerinde bulunurlar. Gine babunu Senegal, Gine, Gambia gibi Batı Afrika'nın ufak bir kesimlerinde yaşar. Kap babunu Güney Afrika'nın bazı ülkelerinde görülür. Sarı babun, Güney Afrika ile Orta Afrika arasında Kenya, Tanzanya gibi ülkelere yayılmıştır. Zeytin babunu genelde Ekvatoral Afrika kesimlerinde görülür. Sadece Arap babunu (Papio hamadyras) Arap Yarımadası'na da yayılmıştır. Onun dışında Doğu Afrika'nın çok ufak bir kesiminde görülür.

Davranış ve Etoloji

Hiyerarşik sosyal gruplar halinde yaşarlar. Harem kurma özellikleri ile bilinirler. Hiyerarşik olarak üstte olan erkek istediği dişi ile çiftleşebilir. Çiftleşme davranışları arasında vokal çağrılar çok önemlidir. Dişiler genelde 1 yavru doğurur ve 6 aylık gebelik süreci ardından doğan yavru 5-8 senede cinsel olgunluğa ulaşır. Babunlar koruma altında 45 sene yaşayabilirken, doğada genelde 30 yaşına kadar gelebilirler.

Babun (Papio sp.) ve sırtındaki yavrusu. Kalçasındaki ischial callositler daha iyi belli oluyor.
Babun (Papio sp.) ve sırtındaki yavrusu. Kalçasındaki ischial callositler daha iyi belli oluyor.
Süha Derbent

Diyet ve Metabolizma

Hepçil hayvanlardır. Böcekler, balıklar, kabuklu deniz hayvanları, yabani tavşanlar, kuşlar, vervet maymunlar ve hatta küçük antiloplar ile beslenebilirler. Öyle ki insan yerleşimlerine yakın yaşayan bireyler keçi ve koyun bile yiyebilir. Babunların avcıları ise leoparlar, aslanlar, sırtlanlar, Nil timsahları ve kara mamba yılanlarıdır.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Mısır mitolojisinde Arap babunu (Papio hamadyras) Thoth'un görevlisi olarak bilindiği için Babi olarak isimlendirilirdi ve kutsal sayılırdı.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Güldürdü 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/10/2020 19:02:37 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7890

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Kitap
Yumurtalık
Diş Hekimi
Grip
Bilim İnsanları
Şehir Hastanesi
Sosyal Mesafelendirme
Akciğer
Entropi
Göğüs Hastalığı
Editör Seçkisi
Maske Takmak
Koku
Toplum
Psikoloji
Abiyogenez
Evrimsel Psikoloji
Hematoloji
Hız
Metabolizma
Neandertaller
Bağışıklık Sistemi
Salgın
Kanıt
Einstein
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Şu ana kadar Evrim Kuramı'nı çürütebilen bir argüman var olmadı. Ancak eğer ki bir gün olursa, bunu keşfeden bir bilim insanı olacaktır, bir aptal değil.”
Richard Dawkins
Geri Bildirim Gönder