Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

En Küçük Yıldız Ne Kadar Küçük Olabilir? Örneğin Jüpiter, Bir Yıldıza Dönüşebilir mi?

En Küçük Yıldız Ne Kadar Küçük Olabilir? Örneğin Jüpiter, Bir Yıldıza Dönüşebilir mi? INSH
7 dakika
5,048
  • Astronomi

NASA'nın Galileo uzay aracı, 8 yıl boyunca Jüpiter'i ve uydularını araştırdıktan sonra, görev süresini doldurdu. Uzmanlar, araç ile irtibatın kesileceğinden ve kontrolün yitirileceğinden endişe ederek, aracı Jüpiter'e çakılacak şekilde yönlendirmeye karar verdiler. Aslında bir uydusuna da düşürebilirlerdi; ancak bu uydularda yaşam olma ihtimali bulunduğundan, bu gök cisimlerini kontamine etme riskini almak istemediler.

Ama Jüpiter'e çakılmak konusunda da endişeleri olanlar vardı. Galileo aracı, ufak bir plütonyum termal reaktörü ile çalışıyordu. Plütonyum, hidrojen bombalarında kullanıldığından ve Jüpiter'in atmosferinde de bolca hidrojen bulunduğundan, bu reaktörün Jüpiter'de kontrolsüz bir termonükleer tepkimeye neden olabileceğinden endişe ediliyordu. Bu zincirleme tepkime, Jüpiter'i bir yıldıza dönüştürebilir miydi?

Bu Reklamı Kapat

Jüpiter, Bir Yıldıza Dönüşebilir mi?

Cevap, hayır. Ne Galileo'nun çarpması, ne bir başka gök cismi, ne de bir atom bombasının patlaması Jüpiter'i yıldıza dönüştüremezdi. Ama bu, Jüpiter'in gerçekten de ilginç olduğu gerçeğini değiştirmiyor: Jüpiter, Güneş sistemimizdeki en büyük gezegendir ve diğer tüm gezegenlerin toplamının iki katından daha büyük kütleye sahiptir. Tıpkı Güneş gibi, katı bir çekirdeğe sahip değildir ve yıldızımız Güneş ile aynı elementlere sahiptir. Hatta Jüpiter'e bazen, kısmen hatalı bir şekilde, "başarısız olmuş bir yıldız" bile denir; çünkü yıldızlarda bolca gördüğümüz hidrojen ve helyuma bol miktarda sahiptir; ancak bir yıldız değildir. Bu durumda Jüpiter neden bir yıldız değil? Şu anda değilse bile, ileride olabilir mi? Olursa, Güneş Sistemi'nde neler olurdu?

Ne yazık ki, devasa kütlesine rağmen, Jüpiter'in kütlesi bir yıldızı "yıldız" yapan fiziksel tepkime olan nükleer füzyon başlatmak için yeterli değildir. Jüpiter'in kütlesi yaklaşık 1.89×1027 kilogram; Güneş'inki ise 1.98×1030 kilogramdır. Yani Güneş, Jüpiter'in kütlesinin yaklaşık 1048 katıdır. Bunu şöyle de ifade edebiliriz: Jüpiter, Güneş'in kütlesinin %0.1'inden daha az kütleye sahiptir. Araştırmalara göre, Evren'de en yaygın olan yıldızlar, Güneş'in kütlesinin yaklaşık dörtte birine sahip olanlardır. Bu kütle, hala Jüpiter'in kütlesinin neredeyse 262 katıdır.

Bu Reklamı Kapat

Ama Evren'de daha küçük yıldızlar da vardır. Gökbilimciler, bir yıldız çekirdeğindeki nükleer füzyon için gereken ısı ve basıncın miktarına dayanarak, en küçük yıldızların sınırının Güneş kütlesinin 0.08 katı (Güneş kütlesinin %8'i) civarında olabileceğini düşünüyorlar. Bu bile Jüpiter'in kütlesinin yaklaşık 84 katıdır. Bugüne kadar keşfedilen en küçük yıldız olan EBLM J0555-57Ab, Jüpiter'in kütlesinin yaklaşık 85 katı kütleye sahiptir.

Bu nedenle, Jüpiter'in hidrojeni füzyonlayarak helyuma dönüştürmeye başlayabilmesi için kütlesinin yaklaşık 84 katına ihtiyacı olacaktır. Bununla birlikte, gaz devinin üzerine 13 veya daha fazla Jüpiter'i istifleseydiniz, ulaşacağı bu yeni kütle, bildiğimiz füzyonda birbirine kaynayan hidrojen atomunun bir izotopu olan döteryumla sürdürülen döteryum füzyonunu başlatmak için yeterli olabilirdi. Bu bile, Jüpiter'i bir yıldız yapmazdı; fakat bir kahverengi cüce yapardı. Kahverengi cüceler ne yıldız ne de gezegen olarak kabul edilir; genellikle yıldız-altı nesne olarak isimlendirilirler. Yani gezegen ile yıldız arasında bir "geçiş grubu" olan bu gök cisimleri, döteryumu başka bir hidrojen izotopu olan Hidrojen-3'e füzyonlar.

Kahverengi cüce yıldız
Kahverengi cüce yıldız
Wikimedia

Jüpiter'e "başarısız olmuş bir yıldız" demek yanıltıcı bir isimlendirmedir; çünkü Jüpiter'i yıldız olmak konusunda özel kılan hiçbir şey yoktur. "Yıldız olmak", tamamen kütleyle ilişkili bir şeydir. Hangi cisim olursa olsun, ona yeterince kütle eklerseniz yıldıza dönüşebilecektir. Çünkü artan kütlenin etkisi altında yeterli sıcaklığa ve iç basınca erişebilen cisimler, nihayetinde yıldız olma eşiğini aşacak ve termonükleer faaliyet gösterecektir. Bu cisimlere de zaten "yıldız" adını veriyoruz. Dolayısıyla, eğer ki Jüpiter'e "başarısız olmuş bir yıldız" diyeceksek, yıldız olabilecek kütleye sahip olmayan her cisme bu ismi vermemiz gerekirdi - ki bu da anlamsız olurdu.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Jüpiter'i Yıldıza Dönüştürmek...

Ama diyelim ki 80-85 adet Jüpiter kütlesi kadar malzeme bulduk ve Jüpiter'in üzerine yığdık. Ne olurdu? Bu durumda bile gezegenin bir yıldıza evrimleşeceği kesin değildir; fakat ola ki bu olacak olursa, bu devasa kütle kendi üzerine çökerek gaz devini bir termonükleer reaktöre, yani bir yıldıza dönüştürürdü. Ama bu yıldız, Güneş'e hiç de benzemezdi.

Bu yeni yıldızımız her ne kadar şu anki Jüpiter'den çok daha büyük bir kütleye sahip olsa da çapı, kütleçekiminin etkisi dolayısıyla Jüpiter'in çapının sadece %20'sine eşit olurdu. Geriye kalan kütle, çok daha küçük bir hacme sıkışmış olurdu; yani bu yıldızın yoğunluğu, Jüpiter'inkinden çok daha büyük olurdu.

Oluşacak olan bu yıldız, bir kırmızı cüce yıldız olurdu. Bunlar, isimlerinden de anlaşılacağı üzere ufak, soğuk ve yakıt olarak hidrojen kullanan yıldızlardır. Diğer kırmızı cüceler gibi, Jüpiter'in oluşturacağı yıldız da pek parlak olmazdı. En fazla, Güneş'in %0.3'ü kadar parlaklığa sahip olurdu.

Kırmızı cüce yıldız
Kırmızı cüce yıldız
SciTechDaily

588 milyon kilometre ile Dünya'nın Jüpiter'e olan mesafesi, Dünya'nın Güneş'e olan mesafesinin 4 katı kadar olduğu için, bu ufak yıldızdan Dünya'ya ulaşacak ısı ve ışık çok az olurdu. Bu açıdan bakacak olursak, Jüpiter'in bir yıldız olmasının Dünya'da yaşam açısından pek bir şeyi değiştirmeyeceği söylenebilir. Tabii gökyüzüne baktığımızda, bir dolunaydan birazcık daha parlak, ikinci bir yıldızı gökyüzünde görürdük ve bu durum, evrimsel süreci bir miktar etkileyebilirdi.

Kütleçekimi Etkisi

Peki ya kütleçekimi? Güneş Sistemi'ndeki ikinci bir yıldız, sistemi alt üst eder miydi?

Bu Reklamı Kapat

Elbette bu ek kütlenin Güneş Sistemi üzerinde etkisi olacaktır; ancak Jüpiter yerine bir kırmızı cücenin bulunması, sistemi sandığınız kadar etkilemezdi. Henüz yıldız sistemlerinin oluşum dinamiklerini tamamen çözebilmiş değiliz; ancak birçok yıldız sistemi aslında ikili yıldızlardan oluşuyor gibi gözüküyor ve bu sayı kimi zaman 3, 4 ve hatta daha fazla sayıda yıldıza çıkabiliyor. Bu yıldız sistemlerinin etrafında da gezegenler bulunuyor.

Birçok yıldız sistemi, iki yıldızlı sistemlerdir. Güneş'in de başlangıçta "Nemesis" adı verilen bir ikizi olduğu düşünülmektedir.
Birçok yıldız sistemi, iki yıldızlı sistemlerdir. Güneş'in de başlangıçta "Nemesis" adı verilen bir ikizi olduğu düşünülmektedir.
ZME Science

Bizim sistemimizde tek bir yıldız bulunmasının nedeninin, sistemimizin oluşumu sırasında kütlenin dağılımının tek bir yıldıza izin verecek şekilde olması olduğu düşünülüyor. Jüpiter'in oluştuğu bölgedeki kütle, bir yıldızın (özellikle de Güneş'in) kütlesine yakın olacak biçimde dağılmadığından, ikili bir sistem de oluşmadı; çünkü birçok ikili yıldız sisteminde, yıldızların kütlesi birbirine az çok eşit olmaktadır.

Bunlardan yola çıkarak düşünecek olursak, Jüpiter'in de bir yıldıza dönüşmesi veya en başından bir yıldız olması halinde, tüm gezegenlerin ve hatta Güneş'in de yörüngesi, şu anda olduğundan farklı olacağı; ancak yine de sistemin genel düzeni benzer olacağı söylenebilir. Yani Jüpiter yerinde ufak bir kırmızı devin olması, gezegenlerin birbirine çarpmasına veya kaotik bir şekilde uzaya savrulmalarına neden olmazdı. Özellikle de Venüs, Merkür, Dünya ve Mars gibi iç gezegenler bundan neredeyse hiç etkilenmezdi.

Tabii belli başlı diğer değişimleri beklerdik: Örneğin Jüpiter yerinde daha iri bir kütlenin olması, Güneş Sistemi dışından geçen göktaşlarını sisteme çekebilir ve daha fazla sayıda meteor ile yüzleşmemize neden olabilirdi. Ama bu durumun biraz kaotik olduğunu bilmekte fayda var: Sonuçta, Jüpiter büyüklüğündeki bir gezegenin varlığında tam da Dünya ile çarpışacak bir yörüngede olan bir göktaşı da, Jüpiter yerine bir kırmızı cüce olması halinde bu yörüngesinden sapabilir ve Dünya'yı ıskalayabilirdi. Dolayısıyla genel geçer bir şey söylemek zor. Benzer şekilde, Uranüs, Neptün ve özellikle de Satürn gibi büyük gök cisimlerinin yörüngesi daha ciddi bir şekilde etkilenebilirdi; ancak daha iri bir Jüpiter'in kütlesinin 50 milyon kilometrelik yarıçapın ötesinde çok büyük bir etkiye sahip olmasını beklemezdik.

Bu Reklamı Kapat

Eğer Güneş Sistemi'ni alt üst etmek isterseniz, Jüpiter'i 80 kat değil, 1.000 kat kadar büyütmeniz gerekirdi. Bunu yapacak olursanız, gezegenler üzerindeki kütleçekim kuvveti öylesine değişirdi ki, yörüngeler şu ankinden çok daha farklı olur, birçok gezegen birbirine çarpar, bazıları Güneş Sistemi'nden savrularak dışarı fırlardı. Spesifik olarak Dünya'ya ne olurdu bilmek zor; ancak muhtemelen ya Güneş'e veya bu yeni yıldıza doğru savrulurduk ya da sistemin dışına doğru... Her halükarda, Jüpiter yerinde büyük bir yıldız olması hiç de hoş olmazdı.

Ama tüm bu senaryoları bir kenara bırakıp, gerçekte olana bakacak olursak: Jüpiter, Güneş Sistemi'nin sonuna kadar bir gezegen (spesifik olarak bir gaz devi) olarak kalmaya devam edecektir. Hiçbir zaman bir yıldıza dönüşmeyecektir.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 22
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 9
  • Muhteşem! 5
  • İnanılmaz 4
  • Bilim Budur! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Astronomy | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/09/2022 15:29:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9493

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Cinsellik Araştırmaları
Maske
Zihin
Etoloji
Şüphecilik
Kalp
Makroevrim
Kişilik
Biyografi
Bağışıklık Sistemi
Sinek
Mars
Biyoloji
Genler
Balık
Göğüs Hastalığı
Mutasyon
Evrimsel Biyoloji
Köpek
Nükleik Asit
Paleontoloji
Çalışma
Konuşma
Sağlık Bilimleri
Ara Geçiş Türleri
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.