Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Doğal Seçilim, Genetik Sürüklenme ve Gen Akışı Doğal Popülasyonlarda Tek Başlarına Hareket Etmez

Doğal Seçilim, Genetik Sürüklenme ve Gen Akışı Doğal Popülasyonlarda Tek Başlarına Hareket Etmez Nature Education
9 dakika
7,656

Doğal popülasyonlarda, evrim mekanizmaları tek başlarına hareket etmez. Koruma alanlarını tasarlarken ve bölünmüş habitatlarda yaşayan tehdit altındaki türlerin popülasyon dinamiklerini modellerken bu evrimsel süreçlerden elde ettiğimiz ipuçlarıyla boğuşan koruma genetik bilimcileri için bu bilgi son derece önemlidir.

Doğal seçilim, genetik sürüklenme ve gen akışı zaman içinde alel frekansında değişikliğe yol açan mekanizmalardır. Bu kuvvetlerin bir ya da daha fazlası popülasyonda etkin olduğunda, popülasyon Hardy-Weinberg varsayımlarını ihlal eder ve evrim gerçekleşir. Dolayısıyla Hardy-Weinberg Teoremi evrim çalışmaları için sıfır hipotezi modeli oluşturur. Popülasyon genetiğinin odak noktası da bu varsayımların ihlalinin sonuçlarını anlamaktır.

Tüm Reklamları Kapat

Doğal seçilim; belli genotiplere sahip bireylerin, diğer genotiplere sahip bireylere göre, hayatta kalma ve çoğalması, dolayısıyla bir sonraki nesile alel aktarabilmesi daha olası olduğunda gerçekleşir. Charles Darwin’in Türlerin Kökeni’nde (1859) ortaya koyduğu gibi, eğer şu koşullar sağlanırsa, doğal seçilim gerçekleşmelidir:

  • Popülasyon içindeki bireyler arasında bazı özelliklerde çeşitlilik vardır.
  • Bu çeşitlilik kalıtılabilirdir (yani çeşitlilikte genetik bir temel mevcuttur, bu nedenle yavrular bu özellik bakımından ebeveynlerine benzeme eğilimindedir).
  • Bu özellik bakımından çeşitlilik, uyum başarısındaki (belli bir genotipe sahip bireylerin diğer genotiplere sahip bireylere göre ortalama net üreme oranı) çeşitlilikle ilişkilidir.

Yönlü seçilim avantajlı bir alelin görülme sıklığının zamanla artmasına yol açar. Farklı uyum başarılarına sahip üç genotip türü (AA, Aa ve aa) düşünelim, AA bireyleri diğer genotiplere göre ortalamada daha fazla yavru sahibi oluyor olsun. Bu durumda, seçilim koşullarının sabit kaldığını ve Hardy-Weinberg varsayımının tek ihlalinin seçilim olduğunu varsayarsak, A aleli her nesilde daha yaygınlaşır ve sonunda popülasyonda sabitlenir. Avantajlı bir alelin sabitlenmeye yaklaşma hızı, kısmen söz konusu lokusta bulunan aleller arasındaki baskınlık ilişkisine bağlıdır (Görsel 1). Nadir, avantajlı ve baskın bir alelin sıklığındaki ilk artış nadir, avantajlı ve çekinik bir alelinkine göre çok daha hızlıdır, çünkü nadir aleller çoğunlukla heterozigotlarda bulunur. Bu sebeple yeni bir çekinik mutasyon, homozigotlarda belirmeye başlayacak kadar yeterli sıklığa ulaşmadan (muhtemelen genetik sürüklenmenin rastlantısal etkileri sebebiyle - görsele bakınız) doğal seçilim tarafından ‘görülemez’. Bununla bilikte, yeni bir baskın mutasyon, uyum başarısına etkisi heterozigotlarda görülebildiginden, doğal seçilim tarafından hemen fark edilir. Avantajlı bir alel yüksek bir sıklığa ulaştığında, zararlı aleller zorunlu olarak nadir hale gelir ve dolayısıyla daha çok heterozigotlarda bulunur; böylece sabitlenmeye son yaklaşım avantajlı baskın bir alele göre avantajlı çekinik bir alelde çok daha hızlıdır. Sonuç olarak, doğal seçilim zararlı çekinik alellerin popülasyon içinde elenmesinde düşünüldüğü kadar etkili değildir.

Tüm Reklamları Kapat

Görsel 1. Yönlü seçilimin (a) baskın bir avantajlı aleli yeğlemesi ve (b) çekinik bir avantajlı aleli yeğlemesi ile alel sıklığının değişimi
Görsel 1. Yönlü seçilimin (a) baskın bir avantajlı aleli yeğlemesi ve (b) çekinik bir avantajlı aleli yeğlemesi ile alel sıklığının değişimi
Nature Education

Sabitleyici seçilim (balancing selection), yönlü seçilimin aksine, popülasyonlarda genetik çokbiçimliliğin (polimorfizm) devamını sağlar. Örneğin bir lokusta heterozigotların uyum başarısı homozigotlardan daha yüksekse (heterozigot avantajı ya da aşırı baskınlığı ile bilinen durum), doğal seçilim sabit denge sıklığında birden fazla aleli devam ettirecektir. Bir genotipe ait uyum başarısı, genotipin sıklık derecesi arttıkça düşüyorsa (yani negatif sıklığa-bağlı seçilim sözkonusuysa) bu durumda da istikrarlı bir çokbiçimlilik o popülasyonda devamlılık gösterir. Dikkate almak gerekir ki, heterozigot dezavantajı (aşırı çekinik olması) ve pozitif-sıklığa bağlı seçilim de bir lokusta etkin olabilir, ancak bunların hiçbiri popülasyonda çoklu alel varlığını sağlamaz, bu yüzden hiçbiri sabitleyici seçilim şekli değildir.

Genetik sürüklenme, sonlu bir popülasyon bireylerince gamet hücrelerinin iletimindeki doğal örnekleme hatası sonucu ortaya çıkar. t neslindeki popülasyonun gamet havuzu o nesildeki bireylerce üretilen yumurta ve spermlerin toplam havuzudur. Eğer gamet havuzu sonsuz büyüklükte olsaydı ve iki alelli (A ve a) bir lokusta hiçbir seçilim ya da mutasyon olmasaydı, A alelini içeren gametlerin oranının A alelinin görülme sıklığına birebir eşit olmasını, a alelini içeren gametlerin oranının da a alelinin görülme sıklığına birebir eşit olmasını beklerdik. Bu durumu yazı tura atmakla karşılaştırabiliriz. Eğer bir parayı sonsuz kere atabilseydik, yazı çıkması oranı 0,50, tura çıkması oranı da 0,50 olurdu. Ancak eğer parayı sadece 10 defa atarsanız, 7 kere tura ve 3 kere yazı gelmesine çok da şaşırmamalısınız. Yazı ve tura sıklığındaki bu sapma, örnekleme hatası sebebiyledir. Parayı ne kadar çok atarsanız, yazı veya tura gelme sıklıkları 0,50’ye o kadar yaklaşır, çünkü örneklem büyüklüğü arttıkça örnekleme hatası azalır.

Sonlu bir popülasyonda t neslindeki yetişkinler, t+1 neslindeki yavruları üretmek için sonlu bir sayıda gamet hücresi aktarır. Bu gamet havuzundaki alel sıklığı, örnekleme hatası sebebiyle, t neslinin popülasyon sıklığından sapacaktır (yine lokusta hiç seçilim olmadığını varsayarak). Alel sıklıkları böylece popülasyon içinde rastgele olaylara bağlı olarak zamanla değişecektir, yani popülasyon genetik sürüklenmeye girmiş olacaktır. Popülasyon büyüklüğü (N) ne kadar küçükse genetik sürüklenmenin etkisi de o kadar büyük olacaktır. Uygulamada, sürüklenmenin etkileri modellenirken, üreme çağındaki bireylerden oluşan ve cinsiyet oranının eşit olmaması, bazı çiftleşme yapıları ve popülasyon büyüklüğündeki geçici dalgalanmalar gibi bazı durumlar sonucunda nüfus büyüklüğünden (N) farklı olabilen etkili popülasyon büyüklüğünü (Ne) hesaba katmamız gerekir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Çoklu nötr alellerin (uyum başarısındaki etkileri özdeş olan aleller) bulunduğu bir lokusta genetik sürüklenme alellerden birinin popülasyonda sabitlenmesine, dolayısıyla diğer alellerin kaybına yol açar; böylece popülasyondaki heterozigotluk sıfıra yaklaşır. Herhangi bir zamanda, bu nötr alellerden birinin sabitlenecek olması olasılığı, o alelin popülasyondaki sıklığına eşittir. Bu durumu, bir metapopülasyon (yöresel popülasyonların toplamı) içinde her biri bir yöresel (İng. deme) popülasyonu (alt popülasyon) temsil eden çok kopyalı (multiple replicate) popülasyonlar olarak düşünebiliriz. Her birinde A alelinin başlangıç sıklığı 0,5 olan ve eşit Ne’ye sahip 10 tane sonlu yöresel popülasyonu ele alalım; A alelinin nihai sabitlenmesinin 5 yöresel popülasyonda, nihai kaybının da 5 yöresel popülasyonda olmasını bekleriz. Gözlemlerimiz ise bu beklentilerden sapacaktır çünkü sonlu sayıda yöresel popülasyonu göz önüne alıyoruz (Görsel 2). Dolayısıyla genetik sürüklenme, alel sıklıklarındaki tamamen rastgele değişikliklerle, yöresel popülasyonlar içerisindeki genetik çeşitliliği yok eder ancak yöresel popülasyonlar arasında farklılaşmaya yol açar.

Görsel 2. 10 tane kopya popülasyonda alel sıklığı değişikliği simülasyonu (N = 20). A alelinin başlangıç sıklığı 0,5 olduğu için, A alelinin 5 popülasyonda sabitlenmesini, 5 popülasyonda da yok olmasını bekleriz; ancak sonlu sayıda olan popülasyonlar gözlemlerimizin beklentilerden sapmasına sebep olur. Bu simülasyonlar sırasında, 100 nesil sonrasında 7 sabitlenme örneği (p=1), 2 kayıp örneği (p=0) ve iki alelin de var olduğu 1 örnek görüyoruz. Bu son popülasyonda, A aleli en sonunda ya sabitlenecek ya da yok olacaktır.
Görsel 2. 10 tane kopya popülasyonda alel sıklığı değişikliği simülasyonu (N = 20). A alelinin başlangıç sıklığı 0,5 olduğu için, A alelinin 5 popülasyonda sabitlenmesini, 5 popülasyonda da yok olmasını bekleriz; ancak sonlu sayıda olan popülasyonlar gözlemlerimizin beklentilerden sapmasına sebep olur. Bu simülasyonlar sırasında, 100 nesil sonrasında 7 sabitlenme örneği (p=1), 2 kayıp örneği (p=0) ve iki alelin de var olduğu 1 örnek görüyoruz. Bu son popülasyonda, A aleli en sonunda ya sabitlenecek ya da yok olacaktır.
Nature Education

Gen akışı genlerin bir popülasyona ya da bir popülasyondan başkasına olan hareketidir. Bu hareket, bireysel organizmaların göç ederek yeni popülasyonlarında üremeleriyle ya da gametlerin hareketi ile (örneğin bitkiler arasında polen transferi sonucu) olabilir. Doğal seçilim ve genetik sürüklenmenin yokluğunda, gen akışı metapopülasyon içerisindeki yöresel popülasyonlar arasında genetik homojenliğe yol açar; böylece belli bir lokustaki alel sıklıkları metapopülasyon genelindeki ortalama sıklığa eşit bir değerde dengelenir. Bunun aksine sınırlı gen akışı, seçilim ve sürüklenme yoluyla popülasyonda ıraksamayı artırır, bu da kalıcı olduğu takdirde türleşmeye yol açar.

Doğal seçilim, genetik sürüklenme ve gen akışı tek başlarına hareket etmez, bu yüzden doğal popülasyonlarda bu mekanizmalar arasındaki karşılıklı etkileşimin evrimin gidişatını nasıl etkilediğini göz önüne almalıyız. Koruma alanlarını tasarlarken ve bölünmüş habitatlarda yaşayan tehdit altındaki türlerin popülasyon dinamiklerini modellerken bu evrimsel süreçlerden elde ettiğimiz ipuçlarıyla boğuşan koruma genetik bilimcileri için bu bilgi son derece önemlidir. Tüm gerçek popülasyonlar sonludur,  dolayısıyla genetik sürüklenmenin etkilerine açıktır. Sonsuz bir popülasyonda yönlü seçilimin en sonunda avantajlı bir aleli sabitlemesini bekleriz, ancak sonlu bir popülasyonda durum böyle olmaz, çünkü seçilim güçsüz ve/veya popülasyon küçükse sürüklenmenin etkileri seçilimin etkilerini aşabilir.

Sürüklenme sebebiyle genetik çeşitliliğin kaybı; zararlı alellerin sabitlenmesinin popülasyonun yaşayabilirliğini düşüreceği ve neslin tükenmesi riskini artıracağı küçük ve nesli tehdit altındaki popülasyonlarda özellikle önemlidir. Koruma çabaları popülasyonun büyümesini sağlasa bile, darboğazlar (popülasyon büyüklüğünün azaldığı dönemler) Ne üzerinde popülasyon büyüklüğünün arttığı dönemlere göre daha belirgin bir etkiye sahip olduğundan düşük heterozigotluğun devam etme ihtimali vardır.

Genetik sürüklenmenin metapopülasyon içerisindeki yöresel popülasyonlar arasında farklılaşmaya yol açtığını biliyoruz. Eğer bireylerin bir metapopülasyondaki tüm yöresel popülasyonlar arasında (her biri Ne etkili popülasyon büyüklüğüne sahip) eşit olasılıklarla dağıldığı basit bir model varsayarsak, göç oranı (m) bir yöresel popülasyona nesil başına göç yoluyla giren gen kopyalarının kesridir. Yaygın kullanılan bir yaklaşım yöntemine göre, nesil başına tek bir göçmenin girmesi (Nem=1) bir metapopülasyonda genetik sürüklenmenin çeşitlendirici etkilerini yok etmeye yetecek kadar gen akışı oluşturur.

Tüm Reklamları Kapat

Doğal seçilim, eğer farklı yöresel popülasyonlarda farklı seçilim baskıları üstün gelmiyorsa, bir metapopülasyondaki yöresel popülasyonlar arasında genetik çeşitlilik yaratabilir. Eğer Ne genetik sürüklenmenin etkilerini azaltacak kadar büyükse, o zaman odaklanılan belli bir yöresel popülasyonda yönlü seçilimin yeğlenen aleli sabitlemesini bekleriz. Bununla birlikte, diğer yöresel popülasyonlarda avantajlı, ama odaklanılan yöresel popülasyonda zararlı olan alellerin gen akışı aracılığıyla popülasyona sürekli girmesi seçilimi etkisizleştirebilir. Bu senaryoda, zararlı aleller gen akışı ile doğal seçilim arasındaki dengeyi yansıtan bir orta denge sıklığında kalacaktır.

Sonuç

Genel evrim anlayışı, doğal seçilim yoluyla olan değişimler üzerinde durur. Doğal seçilim alel sıklığı değişikliğinde kesinlikle önemli bir mekanizmadır ve organizmaların çevrelerine adaptasyonunu sağlayan tek mekanizmadır. Ancak diğer mekanizmalar da, kimi zaman seçilimin etkisine zıt şekilde, alel sıklığını değiştirebilir. Evrimin ayrıntılı bir şekilde kavranması, genetik sürüklenme ve gen akışı gibi mekanizmaları hesaba katmamızı ve seçilimin her zaman popülasyonları en iyi adapte olmuş hale doğru yönlendireceğini varsaymanın hatalı olacağını fark etmemizi gerektirir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
3
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Nature Education | Arşiv Bağlantısı
  • C. A. Andrews. Natural Selection, Genetic Drift, And Gene Flow Do Not Act In Isolation In Natural Populations. (9 Aralık 2010). Alındığı Tarih: 12 Eylül 2018. Alındığı Yer: Nature Education | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/12/2022 12:41:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7394

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
İfade
Fotosentez
Besin Değeri
Yüzey
Nobel Ödülü
Modern
Sahte
Egzersiz
İngiltere
Pandemi
Yıl
Dağılım
Biyolojik Antropoloji
Kamuflaj
Kadın
Yeşil
Hastalık Kataloğu
Nötron
Doğa
Maskeler
Kadın Doğum
Bilim
Öne Çıkan
Şempanze
Hayatta Kalma
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ö. Kayadelen, et al. Doğal Seçilim, Genetik Sürüklenme ve Gen Akışı Doğal Popülasyonlarda Tek Başlarına Hareket Etmez. (12 Eylül 2018). Alındığı Tarih: 9 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/7394
Kayadelen, Ö., Ölez, Ş. (2018, September 12). Doğal Seçilim, Genetik Sürüklenme ve Gen Akışı Doğal Popülasyonlarda Tek Başlarına Hareket Etmez. Evrim Ağacı. Retrieved December 09, 2022. from https://evrimagaci.org/s/7394
Ö. Kayadelen, et al. “Doğal Seçilim, Genetik Sürüklenme ve Gen Akışı Doğal Popülasyonlarda Tek Başlarına Hareket Etmez.” Edited by Şule Ölez. Translated by Övgü Kayadelen, Evrim Ağacı, 12 Sep. 2018, https://evrimagaci.org/s/7394.
Kayadelen, Övgü. Ölez, Şule. “Doğal Seçilim, Genetik Sürüklenme ve Gen Akışı Doğal Popülasyonlarda Tek Başlarına Hareket Etmez.” Edited by Şule Ölez. Translated by Övgü Kayadelen. Evrim Ağacı, September 12, 2018. https://evrimagaci.org/s/7394.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.