Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Çikolata Tüketmek İnsanı Daha ''Mutlu'' mu Yapar?

Çikolata Tüketmek İnsanı Daha ''Mutlu'' mu Yapar?
Bir kavanoz parçalanmış çikolata
Pixabay
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Çikolata, aslında Theobroma cacao bilimsel adıyla bilinen kakao ağacının meyvesinden üretilen bir üründür. Kakao ağacı Malvaceae, yani ebegümecigiller familyasının bir üyesidir. Kakao olarak bilinen işlenmemiş çekirdekler fermantasyon, kurutma, kavurma, savurma, alkalizasyon ve olgunlaştırma gibi işlemlerden geçirildikten sonra çikolata elde edilir.

Kakao Çekirdeklerinin Kimyasal Bileşenleri

Diğer birçok çekirdekte olduğu gibi kakao çekirdekleri de yüksek miktarda yağ içerir. Kakao çekirdeklerinde bu oran toplam ağırlığın %50'sini veya daha fazlasını temsil eder. Yağdan sonra çekirdeklerdeki en önemli bileşikler proteinler ve azotlu bileşiklerdir (%1.0-2.5 oranında teobromin ve %0.06-0.4 oranında kafein). Teobromin (3,7-dimetilksantin), çikolataya hafif acı tat veren bir bileşiktir. Teobromin vücutta bir uyarıcı gibi görev yapar. Bu yüzden kafein ile benzerlik gösterir. Teobromin bir vazodilatör, yani kan damarlarını genişletici etki gösterir ve kan basıncını düşürür. Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı'nın (USDA) paylaştığı verilere göre, çeşitli kakao ve çikolata ürünlerinin 100 gramında bulunan teobromin miktarları şöyledir:

  • Tatlandırılmamış kakao tozunda: 2634 mg
  • Tatlandırılmamış çikolatada: 1297 mg
  • %70 oranında kakao içeren bitter çikolatada: 802 mg
  • Mars Twix çikolatada: 39.9 mg
  • Beyaz çikolatada: 0 mg
Kakao ağacının meyvesi ve kakao çekirdekleri
Kakao ağacının meyvesi ve kakao çekirdekleri
Pixabay

Kafein de doğal bir uyarıcıdır. Beyinde bir sinyal verici olarak çalışan adenin molekülünü engelleme özelliğine sahiptir. Adenin molekülünün engellenmesi, dopamin ve epinefrin adındaki nörotransmitter maddelerin, yani nöronlar arasındaki impuls (uyarı) iletimini sağlayan kimyasalların artmasına sebep olur. Dopamin, ruhsal durumumuzdan kan basıncımıza kadar birçok sistem üzerinde etkili bir maddedir. Yokluğunda veya eksikliğinde depresyon ve Parkinson gibi rahatsızlıklar görülebilir. Bunun dışında kafeinin metabolizma hızını arttırdığı ve birçok kronik hastalığın (tip-2 diyabet, kanser, kalp rahatsızlıkları vb.) riskini azalttığı gösterilmiştir.

Kakao ve Çikolatanın İnsanın Duygu Durumu ve Bilişsel Fonksiyonları Üzerindeki Etkileri

Kakao çekirdekleri aynı zamanda antioksidan molekülleri açısından zengindir. Bu antioksidan moleküllerinin başında flavonoidler gelir. Flavonoidler hem bitkilere renk veren hem de bir antioksidan olarak hücre duvarlarının ve serbest radikallerin oksitlenmesini önleyen bir antioksidan grubudur. Antioksidan etkileri ile hem kanserli veya hastalıklı hücrelerin çoğalmasını engeller hem de bu serbest radikallerin zararlı etkilerine karşı koruyuculuk sağlar. Kakao çekirdeklerinde, dolayısıyla çikolatada en çok bulunan flavonoid türü epikateşindir. Epikateşin, kas gelişimini ve kuvvetini farklı bir yolak kullanarak arttırır, nitrik oksit üretimini arttırarak damarları genişletir ve dolaşım sistemini geliştirir, hücrelerin insülin duyarlılığını arttırarak kan şekeri düzeyini düzenler, antioksidan özelliği ile kanda kolesterol düzeyini azaltır ve beyin ile kalp sağlığını geliştirir.

Epikateşin insan vücudunda hızlıca emilir ve ağızdan alındıktan 30 dakika sonra kanda rastlanabilir. Kanda epikateşin konsantrasyonu tüketimden 2-3 saat sonra en üst değerine ulaşır ve 6-8 saat sonra başlangıç değerine döner. Herhangi bir antioksidanın beyne etki edebilmesi için önce kan-beyin bariyerini (blood-brain barrier (BBB)) geçmesi gerekir. Kateşin ve epikateşin moleküllerinin, biri insanlarda diğeri ise farelerde olmak üzere, iki BBB hücre dizisinden geçebildiği gösterilmiştir. Epikateşin perfüzyonu, kan damarları oluşumunu ve hücre doğumunu uyararak merkezi sinir sisteminde (CNS) önemli rol oynar. Özellikle beynin öğrenme ve hafıza bölgelerinde nöron morfolojisinde, yani yapısında önemli değişikliklere neden olur.

Çikolata ve kakao
Çikolata ve kakao
Pixabay

2013 yılında Swinford Teknoloji Üniversitesi'nden Andrew Scholey ve Sheffield Üniversitesi'nden Lauren Owenan, çikolatanın veya herhangi bir bileşiğinin duygu durumu ve bilişsel fonksiyonlara etkisini sorgulayan bir inceleme yayınlamıştır. Bu incelemede PubMed, PsycINFO ve Web of Science gibi akademi dünyasında kabul görmüş 3 bilimsel makale platformundan yararlanılmıştır. 233 tanesi PubMed'ten, 251 tanesi PsycINFO'dan ve 287 tanesi de Web of Science'tan olmak üzere toplam 771 tane makale incelenmiştir. Ancak 161 tanesi akademik kurallara uymadığı gerekçesiyle inceleme dışı bırakılmıştır. İncelemelerin sonucunda alışılagelmiş çikolata tüketiminin bilişsel fonksiyonlar üzerinde yararlı etkilerinin olabileceği, yaşa bağlı bilişsel fonksiyonlardaki azalmayı yavaşlatabileceği ve duygu durumu üzerinde etkili olabileceği deneysel olarak da gösterilmiştir.

Kakao ve Çikolata Tüketmenin Kardiyovasküler Sağlığa Etkileri

Kakao ve çikolata, flavonoid adlı antioksidanlardan zengin olduğu için kalp ve damar sağlığına da önemli derecede etkiler. Vücudumuzda, aktif oksijen ve aktif azot atomlarının reaksiyonu sonucu çok kuvvetli oksitleme yeteneğine sahip peroksinitrit molekülü oluşur. Peroksinitrit çeşitli hücrelerde DNA ile reaksiyona girebilir ve yapısını bozabilir. Aynı zamanda hücrenin mitokondrisinde fonksiyon bozukluklarına yol açarak hücrelerin ölümüne neden olabilir. Flavonoidler aktif oksijen atomlarını tutarak peroksinitrit oluşumuna ve yıkıcı etkilerine engel olur.

Ateroskleroz (damar sertliği) ve kalp yetmezliği, ksantan oksidaz, NADP/NADPH oksidaz ve mieloperoksidaz gibi proinflamatuar, yani inflamasyona neden olabilecek enzimleri aktifleştirir. Flavonoid açısından zengin kakao ve çikolata ise nitrik oksit üretimini uyararak hem yüksek tansiyon ve damar sertliği gibi sorunların önüne geçer hem de bu proinflamatuar enzimlerin aktivitesini azaltır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 21
  • Muhteşem! 20
  • Bilim Budur! 9
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 9
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • Umut Verici! 5
  • İnanılmaz 4
  • Güldürdü 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
  • Üzücü! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/08/2020 19:02:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7729

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Okyanus
Diş Hekimi
Canlı Cansız
Bebek
Ses Kaydı
Halk Sağlığı
Zehir
Çiftleşme
Matematik
Evrim
Editör Seçkisi
Grip
Obstetrik
Evrim Kuramı
Deney
Maske Takmak
Kozmoloji
Olasılık
Radyasyon
Adaptasyon
Kemik
Skeptisizm
Ay Ve Dünya
Güve
Türlerin Kökeni
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim, bizler daha insan olmayı bile hak etmemişken bizleri tanrı kılmıştır.”
Jean Rostand
Geri Bildirim Gönder