Çikolata Tüketmek İnsanı Daha ''Mutlu'' mu Yapar?

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Çikolata, aslında Theobroma cacao bilimsel adıyla bilinen kakao ağacının meyvesinden üretilen bir üründür. Kakao ağacı Malvaceae, yani ebegümecigiller familyasının bir üyesidir. Kakao olarak bilinen işlenmemiş çekirdekler fermantasyon, kurutma, kavurma, savurma, alkalizasyon ve olgunlaştırma gibi işlemlerden geçirildikten sonra çikolata elde edilir.

Kakao Çekirdeklerinin Kimyasal Bileşenleri

Diğer birçok çekirdekte olduğu gibi kakao çekirdekleri de yüksek miktarda yağ içerir. Kakao çekirdeklerinde bu oran toplam ağırlığın %50'sini veya daha fazlasını temsil eder. Yağdan sonra çekirdeklerdeki en önemli bileşikler proteinler ve azotlu bileşiklerdir (%1.0-2.5 oranında teobromin ve %0.06-0.4 oranında kafein). Teobromin (3,7-dimetilksantin), çikolataya hafif acı tat veren bir bileşiktir. Teobromin vücutta bir uyarıcı gibi görev yapar. Bu yüzden kafein ile benzerlik gösterir. Teobromin bir vazodilatör, yani kan damarlarını genişletici etki gösterir ve kan basıncını düşürür. Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı'nın (USDA) paylaştığı verilere göre, çeşitli kakao ve çikolata ürünlerinin 100 gramında bulunan teobromin miktarları şöyledir:

  • Tatlandırılmamış kakao tozunda: 2634 mg
  • Tatlandırılmamış çikolatada: 1297 mg
  • %70 oranında kakao içeren bitter çikolatada: 802 mg
  • Mars Twix çikolatada: 39.9 mg
  • Beyaz çikolatada: 0 mg
Kakao ağacının meyvesi ve kakao çekirdekleri
Kakao ağacının meyvesi ve kakao çekirdekleri
Pixabay

Kafein de doğal bir uyarıcıdır. Beyinde bir sinyal verici olarak çalışan adenin molekülünü engelleme özelliğine sahiptir. Adenin molekülünün engellenmesi, dopamin ve epinefrin adındaki nörotransmitter maddelerin, yani nöronlar arasındaki impuls (uyarı) iletimini sağlayan kimyasalların artmasına sebep olur. Dopamin, ruhsal durumumuzdan kan basıncımıza kadar birçok sistem üzerinde etkili bir maddedir. Yokluğunda veya eksikliğinde depresyon ve Parkinson gibi rahatsızlıklar görülebilir. Bunun dışında kafeinin metabolizma hızını arttırdığı ve birçok kronik hastalığın (tip-2 diyabet, kanser, kalp rahatsızlıkları vb.) riskini azalttığı gösterilmiştir.

Kakao ve Çikolatanın İnsanın Duygu Durumu ve Bilişsel Fonksiyonları Üzerindeki Etkileri

Kakao çekirdekleri aynı zamanda antioksidan molekülleri açısından zengindir. Bu antioksidan moleküllerinin başında flavonoidler gelir. Flavonoidler hem bitkilere renk veren hem de bir antioksidan olarak hücre duvarlarının ve serbest radikallerin oksitlenmesini önleyen bir antioksidan grubudur. Antioksidan etkileri ile hem kanserli veya hastalıklı hücrelerin çoğalmasını engeller hem de bu serbest radikallerin zararlı etkilerine karşı koruyuculuk sağlar. Kakao çekirdeklerinde, dolayısıyla çikolatada en çok bulunan flavonoid türü epikateşindir. Epikateşin, kas gelişimini ve kuvvetini farklı bir yolak kullanarak arttırır, nitrik oksit üretimini arttırarak damarları genişletir ve dolaşım sistemini geliştirir, hücrelerin insülin duyarlılığını arttırarak kan şekeri düzeyini düzenler, antioksidan özelliği ile kanda kolesterol düzeyini azaltır ve beyin ile kalp sağlığını geliştirir.

Epikateşin insan vücudunda hızlıca emilir ve ağızdan alındıktan 30 dakika sonra kanda rastlanabilir. Kanda epikateşin konsantrasyonu tüketimden 2-3 saat sonra en üst değerine ulaşır ve 6-8 saat sonra başlangıç değerine döner. Herhangi bir antioksidanın beyne etki edebilmesi için önce kan-beyin bariyerini (blood-brain barrier (BBB)) geçmesi gerekir. Kateşin ve epikateşin moleküllerinin, biri insanlarda diğeri ise farelerde olmak üzere, iki BBB hücre dizisinden geçebildiği gösterilmiştir. Epikateşin perfüzyonu, kan damarları oluşumunu ve hücre doğumunu uyararak merkezi sinir sisteminde (CNS) önemli rol oynar. Özellikle beynin öğrenme ve hafıza bölgelerinde nöron morfolojisinde, yani yapısında önemli değişikliklere neden olur.

Çikolata ve kakao
Çikolata ve kakao
Pixabay

2013 yılında Swinford Teknoloji Üniversitesi'nden Andrew Scholey ve Sheffield Üniversitesi'nden Lauren Owenan, çikolatanın veya herhangi bir bileşiğinin duygu durumu ve bilişsel fonksiyonlara etkisini sorgulayan bir inceleme yayınlamıştır. Bu incelemede PubMed, PsycINFO ve Web of Science gibi akademi dünyasında kabul görmüş 3 bilimsel makale platformundan yararlanılmıştır. 233 tanesi PubMed'ten, 251 tanesi PsycINFO'dan ve 287 tanesi de Web of Science'tan olmak üzere toplam 771 tane makale incelenmiştir. Ancak 161 tanesi akademik kurallara uymadığı gerekçesiyle inceleme dışı bırakılmıştır. İncelemelerin sonucunda alışılagelmiş çikolata tüketiminin bilişsel fonksiyonlar üzerinde yararlı etkilerinin olabileceği, yaşa bağlı bilişsel fonksiyonlardaki azalmayı yavaşlatabileceği ve duygu durumu üzerinde etkili olabileceği deneysel olarak da gösterilmiştir.

Kakao ve Çikolata Tüketmenin Kardiyovasküler Sağlığa Etkileri

Kakao ve çikolata, flavonoid adlı antioksidanlardan zengin olduğu için kalp ve damar sağlığına da önemli derecede etkiler. Vücudumuzda, aktif oksijen ve aktif azot atomlarının reaksiyonu sonucu çok kuvvetli oksitleme yeteneğine sahip peroksinitrit molekülü oluşur. Peroksinitrit çeşitli hücrelerde DNA ile reaksiyona girebilir ve yapısını bozabilir. Aynı zamanda hücrenin mitokondrisinde fonksiyon bozukluklarına yol açarak hücrelerin ölümüne neden olabilir. Flavonoidler aktif oksijen atomlarını tutarak peroksinitrit oluşumuna ve yıkıcı etkilerine engel olur.

Ateroskleroz (damar sertliği) ve kalp yetmezliği, ksantan oksidaz, NADP/NADPH oksidaz ve mieloperoksidaz gibi proinflamatuar, yani inflamasyona neden olabilecek enzimleri aktifleştirir. Flavonoid açısından zengin kakao ve çikolata ise nitrik oksit üretimini uyararak hem yüksek tansiyon ve damar sertliği gibi sorunların önüne geçer hem de bu proinflamatuar enzimlerin aktivitesini azaltır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 6
  • 6
  • 4
  • 2
  • 1
  • 1
  • 2
  • 3
  • 0
  • 1
  • 0
  • 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • C. L. Keen, et al. (2005). Cocoa Antioxidants And Cardiovascular Health. The American Journal of Clinical Nutrition, sf: 298-303.
  • E. Tuenter, et al. (2018). Mood Components In Cocoa And Chocolate: The Mood Pyramid.. Planta Medica, sf: 839-844.
  • M. Joseph. Theobromine: Benefits And Side Effects Of Cocoa’s Interesting Phytochemical. (2018, Ağustos 13). Alındığı Tarih: 02 Nisan 2019. Alındığı Yer: Nutrition Adviice
  • A. Scholey, et al. (2013). Effects Of Chocolate On Cognitive Function And Mood: A Systematic Review.. Nutrition Reviews, sf: 665-681.
  • T. Magrone, et al. (2017). Cocoa And Dark Chocolate Polyphenols: From Biology To Clinical Applications. Front Immunol, sf: 677.
  • A. Nehlig. (2013). The Neuroprotective Effects Of Cocoa Flavanol And Its Influence On Cognitive Performance. BJCP, sf: 716-727.
  • A. Petre. What Is Caffeine, And Is It Good Or Bad For Health?. (2016, Mayıs 01). Alındığı Tarih: 02 Nisan 2019. Alındığı Yer: Healthline
  • Predator Nutrition. Everything You Need To Know About Epicatechin. (2019, Nisan 02). Alındığı Tarih: 02 Nisan 2019. Alındığı Yer: Predator Nutrition
  • N. Ríos, et al. (2017). Chapter 21 - Peroxynitrite Formation And Detection In Living Cells. Biology and Pathobiology, sf: 271-288.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/07/2019 13:20:27 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7729

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder