Bombay Kan Grubu (hh Kan Grubu) Nedir? Bu Nadir Kan Grubunu Bilmek Neden Önemlidir?

Bombay Kan Grubu (hh Kan Grubu) Nedir? Bu Nadir Kan Grubunu Bilmek Neden Önemlidir?
Yazar Dean L. Bethesda
5 dakika
5,971 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Bombay kan grubu olarak da bilinen hh kan grubu, nadir bulunan bir kan proteininden yola çıkarak yapılan bir kan grubu sınıflandırmasıdır. İlk olarak Dr. Y. M. Bhende tarafından, 1952 yılında Bombay'da keşfedildiği için bu ismi almıştır.[1] Bombay kan grubu, çoğunlukla Hindistan alt-kıtasında (Hindistan, Bangladeş ve Pakistan) bulunur; ancak İran gibi bazı Orta Doğu ülkelerinde de rastlanabilir.[2]

Kan Grupları Hakkında Temel Hatırlatmalar

Kan grupları, antijen adı verilen ve genelde hücrelerin dışında bulunan moleküllere verilen isimdir. Bu moleküller, bir canlının kendi antijenleriyse "öz antijen" veya "öz-protein" olarak, yabancı bir hücreye ait antijenlerse "öz olmayan antijen" olarak bilinirler.[3] Vücudun kendisine ait olmayan antijenler, genellikle savunma sistemini tetiklerler ve antikor üretimine neden olurlar.[4] Bu antikorlar, antijenlere karşı spesifik olarak üretilirler ve başarılı bir immün tepki oluşursa, söz konusu antijenleri hedef alır ve yok ederler. Çoğu durumda her antikor sadece spesifik 1 adet antijene bağlanır; ancak nadir durumlarda bir antikorun birden fazla antijene bağlandığı da görülmüştür (buna çapraz tepki denir).

İşte meşhur ABO kan grubu sistemi, kırmızı kan hücrelerinin yüzeyinde bulunan A ve B isimli antijenlerden yola çıkarak geliştirilmiştir.[5] Her ne kadar ABO kan grubu sistemi çok popüler olsa da aslında sadece insanlarda bile 38 farklı kan grubu sistemi bulunmaktadır.[6] ABO, etkisi dolayısıyla bunlardan en önemlisi olarak görülür; ancak aşina olabileceğiniz Rh faktörü bir diğer popüler sınıflandırma yöntemidir.

H Antijeni: Bombay Fenotipi Nedir?

Benzer şekilde, Hh kah grubu da tek bir antijen ile sınıflandırılır: H antijeni. Bu antijen, neredeyse bütün kırmızı kan hücreleri üzerinde bulunur ve hatta ABO kan grubunu oluşturan antijenlerin üretiminde görev alır. Dolayısıyla nadir olan ve halk arasında "Bombay kan grubu" olarak bilinen şey, H antijenine sahip olanlar değildir; H antijeninden yoksun olanlardır. Eğer bir kişinin kanında H antijeni yoksa, kişi h/h veya Oh veya Bombay fenotipi olarak bilinir. Bu fenotip; Tayvan'da her 8.000 kişiden 1'inde, Hindistan'da her 10.000 kişiden 1'inde, Avrupa'da ise her 1 milyon kişiden birinde görülür.[7]

Reklamı Kapat

Aslında H antijeninin olmamasının bilinen herhangi bir sağlık zararı yoktur; ancak eğer Bombay fenotipi olan birine kan transferi yapılması gerekirse, bu kişiler yalnızca Bombay fenotipi olan (yani H antijeni olmayan) bireylerden kan alabilirler. Bombay fenotipi olmayan 0 kan grubundan birinden kan alacak olurlarsa, çok ağır bir kan transfüzyonu tepkisi gösterebilirler.

Öte yandan H antijeni, ABO kan kan grubu antijenlerinin üretiminde bir öncü molekül görevi gördüğü için, H antijeni olmayan bireylerde ABO antijenleri de üretilemez. Bu durumda babalık testleri gibi testlerde hatalı sonuçlar alınabilir - ki bu da Hindistan'daki bazı pembe dizilerde işlenmiştir!

Bir Pembe Dizi, Bize Kan Gruplarıyla İlgili Ne Öğretebilir?

Örneğin General Hospital isimli bir dizide Monica isimli karakterin babasının kim olduğu belli değildir. Monica'nın kan grubu A olarak belirlenmiştir (genotipi A0) ve çocuğunun kan grubu 0 olarak belirlenmiştir (genotipi 00). Çocuğun 0 alelini babasından alması gerektiği için, babanın olabileceği sadece üç kan grubu vardır: A0, B0 veya 00. Bir diğer deyişle, çocuğun babası ya A grubudur, ya B grubudur, ya 0 grubudur; AB olamaz. Ne var ki Monica'nın kocası olan Alan'ın kan grubu AB olarak belirlenir; olası tek diğer baba adayı ise 0 kan grubuna sahip olan Rick'tir.

Ama gelin görün ki baba, Alan'dır! Bu mümkün olabilir; çünkü hem o hem de Monica Bombay fenotipinin taşıyıcısıdır (yani genotipleri H/h). Dolayısıyla kendileri AB0 kan grubuna ait antijenleri üretebilmektedirler; ancak çocukları her iki ebeveynden de çekinik h alelini alarak genotipi h/h olduğu için AB0 kan grubu antijenlerini üretememektedir. Bu nedenle Alan'dan A veya B alelini almış olsalar da, çocuğun kırmızı kan hücrelerinde A veya B antijeni üretilememektedir ve bu nedenle kan grubunun 0 olduğu sanılmaktadır.

Buradan da anlaşılacağı üzere, test yaptırmaksızın Bombay fenotipine sahip olma ihtimalinizi belirlemek için, şu şartları taşıyıp taşımadığınıza bakabilirsiniz:

  • Eğer kendi kan grubunuz 0 değilse ve
  • Eşinizin kan grubu da 0 değilse ve
  • Çocuğunuzun kan grubu 0 ise çocuğun Bombay fenotipi olma olasılığı yüksektir.

Benzer şekilde:

  • Anne veya babanın kan grubu AB ise ve
  • Çocuğun kan grubu 0 ise, çocuğun Bombay fenotipi olma olasılığı yüksektir.

Benzer şekilde:

  • Çocuğun kan grubu AB ise ve
  • Anne veya babanın kan grubu 0 ise, kan grubu 0 olan ebeveynin Bombay fenotipi olma olasılığı yüksektir.

Ancak bu sonucun özel bir test ile doğrulanması ve diğer tüm olasılıkların bu yolla elenmesi gerekmektedir. Etik bir uyarı olarak şunu söyleyelim: Bu testin, çocuğunuzun öz çocuğunuz olmadığını ortaya çıkarma riski bulunmaktadır; eğer böyle bir endişeniz varsa, bunu bilerek hareket etmeniz gerekmektedir.

Reklamı Kapat

H Fenotipi Biyokimyası

H antijeninin ve A ve B antijenlerinin biyosentezi, monosakkaritleri transfer eden bir dizi enzimi (glikosiltransferazlar) içerir. Ortaya çıkan antijenler, RBC zarına demirlenen lipitlere ve proteinlere bağlanan oligosakarit zincirleridir.

H antijeni, spesifik bir fukosiltransferaz tarafından üretilir. Kişinin ABO kan grubuna bağlı olarak, H antijeni A antijenine, B antijenine veya her ikisine birden dönüştürülür. Kişinin kan grubu O ise, H antijeni değişmeden kalır. Bu nedenle H antijeni O kan grubunda en yüksek miktarda ve AB kan grubunda en az miktarda bulunur.

Genomun iki bölgesi, çok benzer substrat özgüllüklerine sahip iki enzimi kodlar: H lokusu (FUT1) ve Se lokusu (FUT2).

H lokusu, RBC'lerde ifade edilen FUT1 genini içerir. H antijeninin kırmızı kan hücrelerinde üretilmesi için FUT1'in en az bir işlevsel kopyasının (H/H veya H/h) mevcut olması gerekir. FUT1'in her iki kopyası da etkin değilse (s/h), Bombay fenotipi oluşur.

Reklamı Kapat

Se lokusu, salgı bezlerinde eksprese edilen FUT2 genini içerir. "Salgılayıcı" (Se/Se veya Se/se) olan bireyler, işleyen bir enzimin en az bir kopyasını içerir. Tükürük ve diğer vücut sıvılarında bulunan çözünür bir H antijeni formu üretirler. "Salgılayıcı olmayanlar" (se/se) çözünür H antijeni üretmez. FUT2 tarafından kodlanan enzim, Lewis kan grubunun antijenlerinin sentezinde de rol oynar.

H Fenotipleri

Yaygın Fenotipler

Salgılayıcı olan ve olmayan fenotipler, en yaygın Bombay fenotipleridir. Bunların ortak özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:

Salgılayıcı H Fenotipinin Ortak Özellikleri

  • H antijeni kırmızı kan hücrelerinde üretilir.
  • H antijeni tükürükte üretilir.
  • Anti-H üretilmez.
  • Genotipleri: H/H veya H/h; Se/Se veya Se/se

Salgılayıcı Olmayan H Fenotipinin Ortak Özellikleri

  • H antijeni kırmızı kan hücrelerinde üretilir.
  • H antijeni tükürükte üretilmez.
  • Anti-H üretilmez.
  • Genotipleri: H/H veya H/h; se/se

Yaygın Olmayan Fenotipler

Bombay fenotipi ve para-Bombay fenotipi nispeten nadirdir. H eksikliğinin ilk keşfedildiği Hindistan'da her iki fenotipin birlikte görülme sıklığı 10.000'de 1'dir. H eksikliği Tayvan'da biraz daha yaygındır ve 8.000 kişiden 1'ini etkiler. Hint Okyanusu'ndaki Madagaskar'ın 800 km doğusundaki küçük bir Fransız Adası olan Reunion Adası'nda nispeten fazla sayıda H eksikliği olan birey bulunmuştur.[8] Adalılarda hem klasik Bombay fenotipi hem de yeni bir varyant tipi kısmi H eksikliği görülmüştür.[9] Avrupa'da milyonda 1 kişi H eksikliği yaşamaktadır.

Bombay Fenotipi

  • H antijeni kırmızı kan hücrelerinde üretilmez.
  • H antijeni tükürükte üretilmez.
  • Serumda anti-H bulunur.
  • Genotipi: h/h se/se

Para-Bombay Fenotipi

  • H antijeni kırmızı kan hücrelerinde çok zayıf bir şekilde üretilir.
  • H antijeni tükürükte üretilebilir de üretilmeyebilir de.
  • Serumda anti-H bulunur.
  • Genotipi: (H), Se/Se veya Se/se veya se/se
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Umut Verici! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Blood Groups and Red Cell Antigens | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/08/2021 13:53:43 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10632

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Çiftleşme
Galaksi
Dilbilim
Devir
Cinsellik Araştırmaları
Doğa Olayları
Yeme
Hızlı
Mantık
Sars
Balık Çeşitliliği
Kimyasal Bağ
Çeviri
Kanat
Davranış
Mucize
Savaş
Doğum
Mikoloji
Gıda
Görüş
Hastalık Dağılımı
Viral
Kromozom
Hastalık Yayılımı
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın