Böceklerin Çiftleşme Ritüelleri

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Böceklerin dünyasına baktığımızda çiftleşmelerinin bir hayli ilginç olabileceğini görürüz. Bazı böcek türlerinin çiftleşme öncesi veya sonrası ritüelleri çok şaşırtıcı olabilir. Erkek böcekler genlerini kuşaktan kuşağa geçirme şansını yakalamak için farklı bir şeyler yapmak zorundadır. Böceklerin çoğu diğer hayvanlarda olduğu gibi birbirine temas ederek çiftleşir ve genellikle bu temas sırasında erkek böceğin genital organının dişi böceğin genital organına girmesi ile dölleme gerçekleşir ama önce çift birbirini bulmalı ve çiftleşmeyi kabul etmelidir.

Bazı böcekler eşini bulabilmek için çeşitli sesler çıkarır; bir bakıma şarkı söylerler. Örneğin erkek cırcır böcekleri, dişi cırcır böcekleri yakınlarındayken en güzel şarkılarını söylerler. Kanatlarını birbirine sürterek rezonanslı bir titreşime ayarlayıp, dişi cırcır böceklerinin onları bulmasını sağlayan yüksek ve yoğun bir ses çıkarırlar. Dişiler bu sesi, hangi erkekleri en çok arzu edeceklerini belirlemek için kullanırlar.

Erkek cırcır böceği (Gryllus). Erkek cırcır böcekleri ön kanatlarını birbirine sürterek ses çıkarırlar ve dişileri kendilerine çekerler. İşitme organları ön bacaklarında bulunan bir uzantıdadır. Kaynak: BugGuide.Net

Erkek cırcır böceği (Gryllus). Erkek cırcır böcekleri ön kanatlarını birbirine sürterek ses çıkarırlar ve dişileri kendilerine çekerler. İşitme organları ön bacaklarında bulunan bir uzantıdadır. Kaynak: BugGuide.Net

 

Bazı böcekler eş ararken hediye vermeyi bir taktik olarak kullanır. Örneğin, Empididae familyasına ait olan dans sineklerinin (ya da balon sineği olarak bilinir) dişisi eşini seçmek için erkek sürüsünün içine dalar. Bu erkek sürüsündeki en güzel balonumsu ipek paketini sunan erkek, eş olacaktır. Bu paketlerin içinde genellikle dişi sinekler için bulunan yiyecekler vardır ama bazen zor durumda kalan erkek sinekler bu paketleri dişilere boş olarak takdim eder. Mormon cırcır böceklerinin erkekleri de, protein açısından zengin bir spermatofilaks üreterek dişi genitallerine bağlarlar.

Dans ya da balon sineği diye bilinen Empididae familyasına ait olan Empis <span class=aerobatic türü. Dişi dans sineğine ipek paketini takdim eden bir erkek dans sineği. Görsel: E.M. Fisher" src="/public/uploads/photos/Canlilarla%20lgili%20lginc%20Gercekler/Empispair.jpg" style="width: 560px; height: 382px;" />

Dans ya da balon sineği diye bilinen Empididae familyasına ait olan Empis aerobatic türü. Dişi dans sineğine ipek paketini takdim eden bir erkek dans sineği. Görsel: E.M. Fisher

 

Başka bir ilginç olay ise erkek kraliçe kelebeklerinin (Danaus gilippus), karın ucunda yer alan fırça benzeri uzantılar tarafından üretilen afrodizyak tozlarını müstakbel eşlerine silkelemesidir. Bu sihirli toz işe yararsa dişi yakındaki bir bitkiye konar. Erkek kelebek, dişinin hazır olduğundan emin olmak için onu bir kez daha tozlar ve eğer dişi hazırsa çiftleşme gerçekleşir.

Kraliçe kelebeği (Danaus gilippus). Görsel: Wikipedia

Kraliçe kelebeği (Danaus gilippus). Görsel: Wikipedia

 

Gözlenen böcek türlerinin yaklaşık üçte birinde, erkek böceklerin eşlerini ihmal etmedikleri görülmüştür. Erkek böcekler dişilerin cinsel ilişkiden memnun kaldığından emin olmak isterler.

California Üniversitesi'nde entomolog olan Penny Gullan ve Peter Cranston "The Insects: An Outline of Entomology"de şöyle diyor:

Erkek, çiftleşme sırasında dişiyi tahrik etmek için çeşitli memnun edici davranışlarda bulunur. Erkek, dişinin vücuduna ya da bacaklarına vurabilir, ısırabilir, antenlerini sallayabilir, sesler üretebilir ya da cinsel organını titreştirebilir.

Fedakarlık yapan bir başka erkek örneği de ipekotu böcekleri (İng. milkweed) olan bilinen Oncopeltus fasciatuas'lardır. Bu böceklerin çiftleşmesi dişinin öne doğru yürüyüp erkeğin geriye doğru yürümesi ile birlikte birkaç saat sürebilir.

İpekotu böceklerinin çiftleşmesi. Görsel: Wikipedia

İpekotu böceklerinin çiftleşmesi. Görsel: Wikipedia

 

Bazı böceklerde ise temas gerçekleşmeden döllenme gerçekleşebilir. Örneğin, kanatsız bir böcek türü olan yay kuyruk böceğinde (İng. springtail, Collembola) böceklerinin erkekleri spermelerini yer üstünde sert bir kabukla örtülü bir paket haline getirir (spermatofor). Döllenmenin gerçekleşebilmesi için dişi böceğin bu paketi alıp üreme kanalına sokması gerekir. Bu böceklerin erkekleri dişinin paketi alması için dişiyi dansa davet eder veya sperm paketine yönelmesini sağlamaya çalışır. Eğer dişi dansı kabul ederse erkek spermataforu dişinin önüne bırakır. Dişi bu paketi kabul etmezse genellikle yer; eğer dişi yemezse erkek yer.

Yay kuyruk böceği spermatoforu. Görsel: Toby Barton

Yay kuyruk böceği spermatoforu. Görsel: Toby Barton

 

Erkek böcekler dişileri baştan çıkarmak için çok ilginç teknikler kullanırlar. Bunlardan en göz kamaştırıcı olanlarından biri de Lampyridae familyasından olan kanatlı ateş böcekleridir. Erkekler dişileri etkilemek için biyolüminesans (canlı bir varlığın kimyasal yolla ışık üretmesi) kullanırlar ve hatta bazı erkek kanatlı ateş böceği grubu senkronize olarak yanıp söner. Dişiler bu senkronize ışık gösterisine bakarak doğru eşi bulmaya çalışırlar.

Ateş böceği. Görsel: James Jordan

Ateş böceği. Görsel: James Jordan

 


Ana Görsel: Meltem Çetin Sever

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  1. Thoughtco
  2. ScienceDaily
  3. NCSU
  4. Decoded Science
  5. MNN
  6. Wikipedia (Large milkweed)
  7. Wikipedia (Queen butterfly)

Evrim Ağacı'ndan Bir Kitap Daha Geliyor: Şüphecilik Kitabı

Büyük baştankara (Parus major)

Yazar

Meltem Çetin Sever

Meltem Çetin Sever

Yazar

Evrim Ağacı yazarı ve çevirmenidir. Alanı Kimya’dır ama beşeri bilimlerle yakından ilgilenir. Gerçeğe ulaşmak için bilimsel şüphecilik ve bilimsel yöntemlerin kullanılması gerektiğini savunan doğa aşığı bir hümanisttir.

Katkı Sağlayanlar

Ayşegül Şenyiğit

Ayşegül Şenyiğit

Editör

Evrim Ağacı'nın genel editörü, popüler bilim yazarı ve çevirmenidir. İstanbul Üni. İngiliz Dili ve Edebiyatı mezunudur. Yıldız Teknik Üni. Yabancı Diller Yüksek Okulunda İngilizce öğretim görevlisi olarak çalışmaktadır

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim