İnsan Vücudu Neden Mükemmel Değil?

Giriş

İnsanlar olarak diğer canlılardan üstün olduğumuz açık. Dünyayı karada, havada, denizde kontrol altına alan, aya giden, diğer canlıları yönetebilen bir topluluğuz. Tabii binlerce yıldır dünyayı yönetmemiz, en mükemmel vücut fonksiyonlarına sahip olduğumuzu göstermez. Bunu siz okurların da bildiğini biliyorum. Bu yazıda vücudumuzda evrimsel aşamalardan, adaptasyon süreçlerinden gelen “kusurları” anlatacağım. Keyifli bir yazı olması dileğiyle.

Evrim Nasıl Çalışır?

Evrim, en temel tanımıyla, popülasyon içindeki gen ve özellik dağılımlarının nesiller boyunca değişmesi sürecidir. “Değişim” olmasının sebebi doğanın da değişmesidir. Örneğin canlılar sudan karaya geçtiğinde solungaç solunumu yapamayacaklarından evrimleşmiş ve akciğer solunumu yapmaya başlamışlardır. Bakterilerin antibiyotik direnci kazanması da evrimdir, ama bakteri süper güçlü bir canlıya dönüşmez, sadece değişen koşullara uyum sağlar. Evrimin amacı, canlıyı mükemmel yapmak değil, mevcut şartlara “yeterli” derecede uyum sağlamaktır. Şartlar da çok hızlı değişmediğinden, evrim de günümüzden 4 milyar önce(canlıların oluşumundan) başlayıp biz günlük yaşamda fark etmesek de devam etmektedir.

İnsanın Evrimi

İnsan evrimi, yaklaşık 6–7 milyon yıl önce Afrika’da yaşamış ortak bir atadan başlar. Bu atalar, hem modern insanlara hem de şempanzelere giden evrimsel hattın ayrıldığı noktada bulunur. İlk erken homininler iki ayak üzerinde yürümeye başlayan türlerdi; bu özellik ellerin serbest kalmasını sağladı ve alet kullanımı için önemli bir avantaj yarattı. Zamanla Australopithecus gibi türler ortaya çıktı ve hem daha gelişmiş yürüme hem de sınırlı düzeyde alet kullanımı görüldü. Yaklaşık 2,5 milyon yıl önce Homo cinsi ortaya çıktı. Homo habilis ile birlikte daha karmaşık taş aletler yapılmaya başlandı. Daha sonra Homo erectus, ateşi kontrol edebilen ve daha uzun mesafelere yayılabilen ilk insan türlerinden biri oldu. Bu süreçte beyin hacmi giderek arttı. Yaklaşık 300 bin yıl önce Homo sapiens (modern insan) ortaya çıktı. Dil, soyut düşünme ve gelişmiş sosyal yapı bu türü diğerlerinden ayırdı. Homo sapiens zamanla Afrika’dan çıkarak tüm dünyaya yayıldı ve diğer insan türleri (Neandertaller gibi) ya karışarak ya da yok olarak günümüze ulaştı.

Kusurlarımız

Hatırlatmak istiyorum, hiçbirimiz kusurlu değiliz. Tabii aramızda kusurlu olanlar var, ben vücut olarak kastediyorum. Burada “kusur” kelimesi, günümüzün şartlarına tam uymayan fonksiyon ve yapıları temsil eder. İnsan türü önceki paragrafta anladığınız üzere milyonlarca yıl değişime uğramıştır. Atalarımız 4 bacak üstünde yürürken, bizim 2 bacak üstünde yürümemiz alet kullanımını kolaylaştırdı ama omurga problemleri, bel fıtığı gibi sorunlar getirdi. Gözlerimizde de bir “kör nokta” olduğunu biliyor muydunuz? Omurgalıların atalarında göz yapısı çok basitti ve zamanla katman katman gelişti. Önce sinir sistemi oluştu sonra ışığa duyarlı hücreler eklendi, bağlantılar en kısa ve en hızlı yol üzerinden kuruldu Bu yüzden sinir lifleri retina üzerinden geçip beyne giderken bir “çıkış noktası” oluşturdu. Bu da kör noktayı kaçınılmaz yaptı. Bugün vücudumuzda apandis, sindirimde büyük rol oynamaz. Bundan uzun zaman önce insanlar bitki ağırlıklı beslendiği için apandis selüloz sindirimine yardımcı oluyordu. Günümüzde hala bağışıklık sistemine bir katkısı var ama iltihaplanma riski de var. Diğer canlılardan bizi ayıran en önemli organımız olan beynimiz, vücudumuza oranla fazla büyük olduğu için insan doğumu diğer memelilere göre daha risklidir. Başımızın ağırlığı 4-5 kg olduğu için dik duruşta boyun kaslarına yük bindirir. Modern dünyada uzun süre ekran kullanımında postür bozukluğu ortaya çıkabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Sonuç

İnsan vücudu mükemmel bir yapı değildir. Evrim, ideal bir tasarım üretmek yerine, mevcut koşullara yeterince uyum sağlayabilen yapıları korur ve değiştirir. Bu yüzden bugün “kusur” olarak gördüğümüz birçok özellik, geçmişte avantaj sağlamış yapılardan kalmıştır. Modern yaşam değiştikçe bu uyumlar her zaman yeterli olmayabilir, ancak bunlar evrimsel sürecin doğal bir sonucudur.^{[1], [1], [1]}