Bir Sonraki Salgını Nasıl Önleyebiliriz?

Salgınları Önlemek İçin; Türler, Ekosistemler ve İnsan Toplulukları Arasındaki Karmaşık Bağlantıları Dikkate Almalıyız!

Bir Sonraki Salgını Nasıl Önleyebiliriz? Changing America
Yazar Nicholas A. Robinson  FundaBaşak Podcast Seslendirmeni Funda Başak
5 dakika
11,123 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Podcast
Süre 6:51
Funda Başak
Funda Başak Seslendiren
Bir Sonraki Salgını Nasıl Önleyebiliriz?
Dünyanın COVID-19 triajını görmezlikten gelemeyiz. Gelecekteki zoonotik salgınları nasıl önleyeceğimize dair triajı şimdiden yapmamız gerekiyor. (Ç.N.:...
  • İndir

Dünyanın COVID-19 triajını görmezlikten gelemeyiz. Gelecekteki zoonotik salgınları nasıl önleyeceğimize dair triajı şimdiden yapmamız gerekiyor. (Ç.N.: Triaj, çok sayıda hasta ve yaralının bulunduğu durumlarda, bunlardan öncelikli tedavi ve nakil edilmesi gerekenlerin tespiti amacıyla olay yerinde veya sağlık kuruluşunda yapılan hızlı seçme ve kodlama işlemi.)

Gezegendeki tüm yaşamın sağlığı birbirine bağlıdır. COVID-19 salgını bize göz ardı edilemeyecek temel bir gerçeği hatırlattı: İnsan, hayvan, bitki, çevre sağlığı ve refahı özünde birbirine bağlıdır ve insan faaliyetlerinden derinden etkilenir. Sağlık, bulaşıcı hastalığın yokluğundan daha fazlasını gerektirir. Bireysel özellikleri ve davranışları göz önünde bulundururken; sosyoekonomik, politik, evrimsel ve çevresel faktörler bir arada düşünülmelidir.

Bu nedenle; hayvan, ekosistem ve insan sağlığı üzerine uzmanları entegre ve finanse etmek için çok disiplinli bir yaklaşıma acilen ihtiyaç vardır. Hükümetler kritik adımlar attılar ancak halk sağlığını sağlamak için, gerekli olan koruma uzmanları, sosyal bilimciler, ekologlar ve vahşi yaşam yöneticilerinden neler öğrenebileceğimiz hedeflenmelidir.

COVID-19'a neden olan yeni koronavirüs SARS-CoV-2 gibi koronavirüsler nadir değildir. İnsanlar ve hayvanlar doğal olarak, bu virüsler de dahil olmak üzere çok sayıda patojen için konakçıdırlar. Virüsler taşıyıcılarına bulaşabilir, hastalığa ve muhtemelen ölüme yol açabilirler. Ayrıca zararsız da olabilirler ve etkilenmemiş insanlar veya hayvanlar onlar için “rezervuar konakçıları” haline gelirler.

Reklamı Kapat

Şu anda koronavirüs ile ilgili bilgi kirliliği çok fazla. Dünya Sağlık Örgütü yanlış bilginin yayılmasını “infodemik” olarak nitelendiriyor (Ç.N. : infodemik, bilgi kirliliğinin yarattığı problem yüzünden çözüme ulaşamamak). Kirli bilgi, virüs gibi sosyal medyaya yayılıyor. WHO, insanları enfekte eden tüm virüslerin yüzde 60'ının hayvanlardan geldiğini tahmin ediyor. Bu fenomene “zoonoz” denir. Dünya Sağlık Örgütü, son on yılda yeni bulaşıcı hastalıkların yüzde 75'inin zoonotik olduğunu tespit etti.

Zoonoz, omurgalı hayvanlardan insanlara geçen ve insanlardan omurgalı hayvanlara geçen herhangi bir enfeksiyon hastalığını tanımlayan terimdir.
Zoonoz, omurgalı hayvanlardan insanlara geçen ve insanlardan omurgalı hayvanlara geçen herhangi bir enfeksiyon hastalığını tanımlayan terimdir.
CDC

Bir Sonraki Virüsün Bulaşmasını Önlemek İçin Ne Yapabiliriz?

Batı Afrika'daki enfekte olmuş şempanzeler ve isli mangabeylerle temas etmiş insanlara bulaşan lentivirüs olan HIV / AIDS pandemisini önlemek için bugün neler verirdik acaba? 2002'deki SARS salgını, yarasaların koronavirüs ile enfekte ettiği bir memeli olan misk ile insanın temasıyla başlamıştı.

2002'deki SARS salgını, yarasaların koronavirüs ile enfekte ettiği bir memeli olan misk ile insanın temasıyla başlamıştı.
2002'deki SARS salgını, yarasaların koronavirüs ile enfekte ettiği bir memeli olan misk ile insanın temasıyla başlamıştı.
Nature

Yaban hayatı ve insan arasındaki zoonotik yayılmaların ne bir defalık olaylar olmadığını, ne de sadece uzaklarda olmadığını hatırlamakta fayda vardır. Onları kuduz, Batı Nil virüsü, veba, salmonelloz, hantavirüs veya Lyme hastalığı olarak biliyoruz. İnsanlar bu zoonotik hastalıklardan kaçınmak için güçlü bir çaba sarf ediyor.

Yaban hayatı ile olan ilişkimiz, arazi kullanımındaki değişikliklerden, ormansızlaşmalardan, tarımın bozulmamış alanlara genişlemesinden ve büyük vahşi yaşam ticaretinden etkilenmektedir. Bunların tümü virüslerin normal dolaşımını değiştirir ve aynı zamanda bileşimini, çokluğunu ve davranışını da değiştirir. Bu değişiklikler virüs taşıyan hayvanlar ve insanlar arasındaki temas oranlarını arttırır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Benjamin Franklin 1736'da “Bir gram önlem, bir kiloluk tedaviye bedeldir.” diye söylemişti. Virüslerle teması önlemek için her birimiz ellerimizi sık sık yıkıyor muyuz? Küresel toplumumuzun bizi etkileyen “mikroplar” hakkında daha fazla bir şey yapmasına gerek yok mu? Vahşi hayvanlarda yaşayan virüsler, evcilleştirilmiş hayvanları enfekte edebilir ve benzer şekilde çiftlik hayvanları hastalıkları, yaban hayatı popülasyonlarını yok edebilir.

Afrika domuz vebası, bugün Asya genelinde domuz üretimini yok ediyor ve Avrupa ve Kuzey Amerika'daki çiftlikleri tehdit ediyor. Güneydoğu Asya'nın tehlike altındaki vahşi domuz türleri için bu virüs son darbe olabilir.

Dünyanın büyük bir kısmı halen hayvancılık, hayvan ve ürünleri ticaretinde küresel sağlık standartlarını uygulayamamaktadır. Vahşi yaşamın büyük ölçekli kentsel tüketimi hiçbir standart bilmemektedir ve bu asla sıhhi ve güvenli olarak kabul edilemez. Her yerde insanlar risk altındadır.

Ekim 2019'da, salgının Çin'de ortaya çıkmasından haftalar önce, Yaban Hayatı Koruma Derneği ve Alman hükümeti küresel sağlığı güçlendirmek için sağlam bir eylem önerdi. Berlin Prensipleri, “Tek Gezegen, Tek Sağlık, Tek Gelecek” için 10 pratik adım belirledi; sağlıklı topluluklar için bir reçetedir bu. Tüm hükümetler bu kılavuz ilkelerine uymalıdırlar.

Reklamı Kapat

Berlin Prensipleri aracılığıyla, topluluklar, insan ve hayvan sağlığı anlayışını çevrenin sağlığıyla daha iyi bütünleştirebilir ve hastalıkların yayılmasını önlemek, sağlıklı ekosistemleri restore etmek ve korumak için harekete geçebilirler.

Bir hastalığın bir insana bulaştığı zamana kadar beklemek çok geçtir. Halk sağlığı yetkilileri yeni vakaları tespit etmek, izlemek, izole etmek ve tedavi etmek için fazla mesai yaparken, COVID-19 şimdi tüm dünyaya yayılmış durumda. Devlet laboratuvarları ve ilaç şirketleri bu virüs için bir aşı bulmak için yarışırken biz odağımızı kaybetmemeliyiz.

Bunun yerine, arasındaki karmaşık bağlantıları içeren yeni bulaşıcı hastalıkların tespiti, önlenmesi, izlenmesi, kontrolü ve azaltılması için uyarlanabilir, bütünsel ve ileriye dönük yaklaşımlar geliştirmeliyiz.

Bir sonraki zoonotik hastalık salgınından birkaç adım önde olmamızı sağlamak için daha fazlasını yapabiliriz ve yapmalıyız. Vahşi yaşamın insan tüketimi için alınıp satıldığı ve ticareti yapılan pazarlar kalıcı olarak kapatmak için uluslararası ölçekteki politika çabalarını desteklemeli ve küresel vahşi yaşam sürveyansını finanse etmeye devam etmeliyiz.

Reklamı Kapat

Hastalara hemen ihtimamla ve iyi bakım uygularken, acil olarak tek bir sağlık yaklaşımını benimsemeliyiz. Gezegenimizdeki hayata bulaşan bulaşıcı hastalık tehditlerinin kritik doğası ile orantılı olarak, küresel insan, hayvancılık, vahşi yaşam, bitki ve ekosistem sağlık altyapısına ve ekosistemlerin korunmasına yönelik uluslararası fonlama mekanizmalarını harekete geçirmeliyiz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 22
  • Umut Verici! 5
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 3
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 1
  • Korkutucu! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/07/2021 07:18:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8405

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Güneş
Hidrojen
Aslan
Şempanzeler
Sinir Hücresi
Astronomi
Tehlike
Yas
Okyanus
Duygu
Nükleer
Kütle
Zihin
Neandertal
Mikoloji
Metabolizma
Yavru
Radyasyon
Yok Oluş
Sars Mers
Organ
Dişler
Sars Virüsü
Köpekgil
Doktor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın