Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Betül Kacar Kimdir? DNA'yı, Fosil Olarak Kullanarak Dünya'nın Erken Tarihini Araştıran Bilim İnsanı!

Hızla Yükselen Paleogenomik Sahası, Genleri Kullanarak Paleontolojik Tarihi Keşfetmemizi Sağlıyor!

Betül Kacar Kimdir? DNA'yı, Fosil Olarak Kullanarak Dünya'nın Erken Tarihini Araştıran Bilim İnsanı!
Arizona Üniversitesi'nden Betül Kacar, genetik materyali kullanarak önemli bileşiklerin atalarını derinlemesine araştıran, paleogenomik alanının öncülerinden birisi!
9 dakika
4,056

Paleontoloji, yüzyıllardır fosil kalıntılarını inceleyerek ve bu kalıntıların evrimsel resim ile nasıl ve neden uyumlu olduğunu analiz ederek uzak geçmişi anlamaya çalışmaktadır. Ortaya çıkan sonuçlar oldukça etkileyicidir. Fakat aynı zamanda kısıtlıdır da... Evrimsel resim, büyük ölçüde bir zamanlar sert gövdeli organizmaların keşfedilmesi ile yumuşak gövdeli canlıların ikonik buluntularına dayanmaktadır. Son yıllarda; paleogenomik disiplini ışığında, biyolojik evrimi anlayışımızda yeni bir yaklaşım gelişti. Gelişen bu alan, günümüzdeki organizmalarda korunan çok eski organizmaların genetik materyaline odaklanarak antik yaşamı ve antik dünyayı keşfetmektedir.

Genlerin davranışlarını değiştirip değiştirmediğini ve eğer değiştiriyorlarsa bunu nasıl yaptıklarını görmek için bu genler, tek başına çalışılabilir veya yapay yollarla günümüzde yaşayan organizmalara yerleştirilebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu konuda yüksek hedeflere sahibiz: Yaşamın kökenini ve erken evrimi anlayabilmek ve bunun yanı sıra diğer gezegenler ve uydular üzerindeki potansiyel yaşamın olası özellikleri hakkında temel bir bilgi sağlamak! NASA Astrobiyoloji Programı ve John Templeton Kuruluşu tarafından desteklenen, paleogenomik alanında 10 yılı aşkın tecrübeye sahip, Arizona Üniversitesi'nden Yardımcı Doçent Doktor Betül Kacar şöyle diyor:

Yaptığımız şey, DNA’ya geçmişe gitmemizi sağlayacak bir fosil olarak yaklaşmak... Biz, kendi sahamızı, halihazırda var olan genlerin ve modern biyolojinin üzerine inşa ediyoruz ve günümüzde var olan proteinlerin atasal genlerini ortaya koyarak moleküler bir yaşam ağacı oluşturmak için bu genler hakkında bildiklerimizi kullanıyoruz.

Daha sonra, söz konusu genlerin (çoğunlukla hücrenin aksamadan işlemesinde rol alan çok önemli biyomoleküllerin) çağlar boyunca değişip değişmediği ve değiştiyse bunun nasıl gerçekleştiği sorusunu soruyorlar. Bu, evrimin temel sorularından birinin diğer bir ifadesi: Eğer yaşam filmini başa sarabilseydik, yine aynı şekilde mi ortaya çıkardı? 

Tüm Reklamları Kapat

Benzer bir araştırma olanağı – günümüzde var olan genlerden antik sekansları yeniden inşa etmek üzerine kurulu. Bu fikir, ilk olarak 1960’larda Linus Pauling ile birlikte ortaya attığı ‘’moleküler saat’’ hipotezi ile bilinen biyolog Emile Zuckerkandl tarafından önerilmişti. Moleküler saat terimi, iki veya daha fazla yaşam formunun farklılaştığı tarih öncesi dönemi anlayabilmek için biyomoleküllerin mutasyon oranını kullanan bir tekniğin sembolik bir ifadedir.

Bu fikrin uygulanabilir hale gelmesi için on yıllar geçmesi gerekti. Kacar’ın da belirttiği gibi bu konudaki çabalar hala sürmekte.

RuBisCo ile Evrim Tarihine Yolculuk!

Kacar'ın belki de en meşhur çalışması, bitki kloroplastlarında bulunan ve fotosentez sürecinde atmosferdeki karbondioksiti bağlayan RuBisCO enzimi üzerine yaptığı çalışmadır. Dünya'da yaşamın ilk ortaya çıktığı zamandan bu yana, enzimler bildiğimiz yaşamı sağlayan hücrelerin içindeki kimyasal reaksiyonların birincil aracı olmuştur. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Şekerler ve besin açısından zengin diğer bileşikler halinde işlenen inorganik karbonun biyolojik dünyaya girdiği kimyasal reaksiyonun bu katalizörü, dünyadaki yaşamın tarihinde özellikle merkezi bir rol oynamıştır. Bu enzim aynı zamanda, gezegende en bol bulunan enzim olarak da bilinmektedir. 

Kacar ve ekibi, ortak atalarındaki sekansın ne olduğunu anlayabilmek için modern organizmaların RuBisCO gen sekanslarını (genetik dizilimlerini) karşılaştırıyorlar. Kacar şöyle diyor:

Bunu çok ama çok sayıda yaparak, evrim ağacında geriye doğru bir yolculuk yapabiliyoruz.

NASA Astrobiyoloji Enstitüsü'nde doktora sonrası araştırmacı olarak çalıştığı dönemde Kacar, RuBisCO yaşam ağacının yolunu izleyerek yapay antik genlere sahip mikrobiyal genomları üretmek için bir sistem geliştirdi. Siyanobakteri gibi bir organizmanın modern genomunda bulunan protein sentezinden sorumlu gen, 2.5 milyar yıl önce (yani gezegenimizde henüz oksijen ortaya çıkmamışken) var olan, genetik mühendisliği yoluyla düzenlenen atasal gen ile değiştirilebilir. 

Siyanobakteriler, 2.5 milyar yıl önce atmosferde oksijen birikmesinden ve daha sonrasında gerçekleşen Büyük Oksidasyon Olayı’ndan sorumlu canlılardır. Kacar, atasal proteinlerin bugün aynı moleküllere kıyasla nasıl davrandıklarını öğrenmek için siyanobakterilerdeki anahtar enzimleri araştırıyor ve değiştiriyor.
Siyanobakteriler, 2.5 milyar yıl önce atmosferde oksijen birikmesinden ve daha sonrasında gerçekleşen Büyük Oksidasyon Olayı’ndan sorumlu canlılardır. Kacar, atasal proteinlerin bugün aynı moleküllere kıyasla nasıl davrandıklarını öğrenmek için siyanobakterilerdeki anahtar enzimleri araştırıyor ve değiştiriyor.

2019’un başında, Kacar’ın Tucson’daki laboratuvarını ziyaret ettiğimde bu tip deneyler hala sürüyordu. Şimdiye kadar ortaya çıkan sonuçlara göre atasal gen yerleştirilen bazı bakteriler ölmüştü; fakat bazıları, yerleştirilen atasal genleri bugünkü genlerine kıyasla daha yavaş çalışmasına rağmen hayatta kalabilmişti. 

Kacar’ın ifadesine göre, azalan tepkime hızı, erken RuBisCO enziminin bir özelliği olabilir. Tepkimenin hızının, sonraki mutasyonlardan ziyade, yapay olarak üretilmiş genom tarafından üretilen enzim miktarına bağlı olduğu gözükmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Bilim insanları, RuBisCO’nun Büyük Oksidasyon Olayı’ndan önceki ve sonraki çeşitli formlarının sırayla nasıl geliştiğinin izini sürüyorlar. (B. Kacar)
Bilim insanları, RuBisCO’nun Büyük Oksidasyon Olayı’ndan önceki ve sonraki çeşitli formlarının sırayla nasıl geliştiğinin izini sürüyorlar. (B. Kacar)

Paleogenomik Çağı Kapıda!

Paleogenomik alanının günümüzdeki önemli biyomoleküllerin atasal formları üzerine yaptığı araştırmalar hızlı bir ilerleme gösteriyor. Kacar şöyle diyor:

Bu işe 10 yıl önce başladığımda, yalnızca ana konsepti ortaya koymak için öncesinde Zuckerkandl gibi insanlar tarafından ileri sürülen temel fikirleri özenle açıklamam gerekiyordu, çünkü insanlar ‘Yani şimdi ne yapacaksın?’ diye sorabilirlerdi.

Bugün insanlar bu yaklaşımı biyolojinin birçok farklı alanında deniyor ve bu gerçekten muhteşem. Örneğin, yakın zamanda araştırmacıların antik ferredoksini (metabolizmadaki elektronları taşımakla sorumlu önemli bir enzim) yeniden ortaya çıkarıp üretmek üzerine yaptıkları bir çalışmayı okudum. Yani, fikir artık o kadar ilerledi ki diğer araştırmacılar da kendi ilgilendikleri alanlarda aynı teknikleri kullanıyor.

Emile Zuckerkandl (solda) ve Linus Pauling ‘moleküler saat’in – iki veya daha fazla yaşam formunun farklılaştığı tarih öncesi zamanı anlayabilmek için biyomoleküllerin mutasyon oranını kullanan tekniğe verilen sembolik terim – ilk teorisyenleriydi.
Emile Zuckerkandl (solda) ve Linus Pauling ‘moleküler saat’in – iki veya daha fazla yaşam formunun farklılaştığı tarih öncesi zamanı anlayabilmek için biyomoleküllerin mutasyon oranını kullanan tekniğe verilen sembolik terim – ilk teorisyenleriydi.

Kacar, araştırma ekibinin geniş bir çalışma alanı olduğunu belirtiyor. Çalışma alanları arasında şunlar bulunuyor:

Tüm Reklamları Kapat

  • hücrenin mRNA’daki genetik bilgiyi "okuduğu" ve yaşam ağacını görselleştirmede kritik role sahip proteinleri sentezlediği translasyon mekanizması,
  • RubisCO ve nitrojenaz enziminin kullanıldığı temel metabolik faaliyetler,
  • rodopsin gibi ışığa duyarlı pigmentleri inceledikleri biyoimzalar.
Birçok temel biyolojik fonksiyonu kapsamaya çalışmamızı ve bu teknikleri geliştirirken neler yapıp yapamayacağımızı öğrenmeyi seviyorum. Kollarımızı sıvadık, büyük hayallerimiz, enerjimiz ve zamanımız var. Amacımıza ulaşmayı umuyoruz. Ulaşmak için çalışıyoruz.

Paleogenomik Sahasının Zorlukları

Ama bu çalışmanın bazı zorlukları var. Bunlardan biri, Kacar ve çalışma arkadaşlarının araştırdığı antik kaya biyoimzalarının (genellikle farklı karbon izotoplarının), düzenlenen atasal genlere sahip enzim tarafından bırakılan biyoimzalar ile tam olarak eşleşmeme ihtimalinin olması... Ayrıca, Kacar’ın da açıkladığı gibi “çok farklı antik moleküller arasında sistematik olarak aktarılabilen”lerin sayısı çok az.

Belirli bir genin antik sekanslarından sonuç çıkarmak için gösterilen her matematiksel çabanın ve model çıktılarının kendi bazında yorumlanması gerekiyor. Başka bir deyişle, uzak geçmişe giden sinyal yeterince iyi mi? Sinyal geçmişte ne kadar uzağa gidebilir? Ortaya çıkan sekansın gerçekten işlevsel olma olasılığı nedir?

Ortaya çıkarılan antik bileşene sahip bir genom üretmek için gösterilen her girişim kendi özellikleri doğrultusunda üstlenilmelidir ve bunun da birtakım zorlukları olabilir.

Kacar’ın atasal genlerin yeniden yapılandırılması üzerine yaptığı çalışmanın grafiksel bir gösterimi. Kacar ve çalışma arkadaşı Amanda Garcia tarafından yazılmış ‘’Atasal proteinler antik biyojeokimyanın temsilcileri olarak nasıl yeniden ortaya çıkarılabilir?’’ başlıklı Science Direct’teki makalesinden.
Kacar’ın atasal genlerin yeniden yapılandırılması üzerine yaptığı çalışmanın grafiksel bir gösterimi. Kacar ve çalışma arkadaşı Amanda Garcia tarafından yazılmış ‘’Atasal proteinler antik biyojeokimyanın temsilcileri olarak nasıl yeniden ortaya çıkarılabilir?’’ başlıklı Science Direct’teki makalesinden.
Science Direct

Paleogenomik, Disiplinler Arası ve Çok Disiplinli Bir Saha!

Kacar’ın evrimsel biyologlar ile jeologları, bilgisayar mühendisleri ile sentetik biyologları, astrobiyologlar ile astronomları bir araya getiren çalışması disiplinlerarası bir özelliğe sahip. Bu çalışma ayrıca diğer organizasyonlar arasında Kacar’ın, yaşamın kökeni üzerine çalışan Tokyo Yaşam Bilimleri Enstitüsü ile ortaklığını beraberinde getirdi.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Hario V60 02 Sürahili Dripper Decanter

Hario V60 02 Sürahili Dripper 700 ML (Decanter)
1-4 kupa kapasiteli Hario V60 02 Sürahili Dripper, manuel filtre kahve demlerken servis çözümünü de sağlayan bir ekipman. Japonya’da ‘Camın Kralı’ diye bilinen Hario’nun ısıya dayanıklı ‘borosilicate’ camından ürettiği V60 Drip Decanter, spiralli yapısıyla leziz kahveler demlemenize yardımcı oluyor. Baristaların tercih ettiği bu modelle ev ve ofisinizde de bir baristanın elinden çıkmışçasına leziz kahveler hazırlayabilirsiniz.

*Ürün içerisinde 40 adet 02-Filtre Kağıdı bulunmaktadır.

Devamını Göster
₺445.00
Hario V60 02 Sürahili Dripper Decanter

Yaşamın kökeni ve moleküler evrimsel araştırmanın sonuçları oldukça açık, ama Kacar atasal genler ve biyomoleküller üzerine olan çalışmasını daha ileri taşımak istiyor. Kacar, yakın zamanda Halk Bilimleri Kütüphanesi'ne (İng: Public Library of Science, PLOS) verdiği röportajda şöyle diyor:

Geçmişin biyolojisine dair bir bakış kazandırmayı hedefliyorum ve sonrasında bu bilgiyi evrenin başka yerlerinde yaşam olup olmadığı üzerine yaptığımız araştırma ile birleştirmek istiyorum.

Bugün bir gezegenin üzerinde hayat olmaması daha önce yaşama ev sahipliği yapmadığı anlamına gelmez ve gerçeğin bu olup olmadığını anlamak için karşılaştırma yapabilmek açısından yaşama dair birden fazla örneğe sahip olmamız gerek.

Dünyanın geçmişi bize alternatif senaryolar sunmaktadır. Yaklaşık 4 milyar yıl öncesine gittiğinizde sizi karşılayacak şey dev lav yanardağları ile dolu, büyük kıtalardan yoksun ve pek çok meteor etkisinde kalmış sıcak ve enerjik bir gezegen olacaktır.

Ama, bizim bugün aşina olduğumuzdan farklı ekolojilere sahip bir yaşamın muhtemelen o zaman da var olduğunu düşünüyoruz. Şaşırtıcı bir biçimde ‘’bu yaşam formlarının molekülleri bir şekilde bugün yaşamı oluşturan temel moleküllere benzerdi.

Örneğin, Almanya’da, Regensburg Üniversitesinden bir grup araştırmacının bulduğu yeniden yapılandırılmış bir bakteri enzimi, 3.4 milyar yıl önce var olmuş olabilecek bir enzim ile fazlasıyla benzerlik gösteriyor.

Kacar'ın Paleogenomik Olmayan Tarihi

Birçok bilim insanı çalışma hayatında beklenmedik ve oldukça ilgi çekici yollardan geçer ve Kacar'ınki de bunun kesinlikle bir örneği.

Kacar'ın ailesi aslen birçok kadının "gözü kara" olarak bilindiği, Türkiye'nin Karadeniz bölgesinden geliyor. Ailesinde, liseden mezun olan tek bir kadın olmadığını söylüyor. 

NASA, Kacar'ın hayatında büyük bir rol oynadı. Emory Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun olduktan ve Biyomoleküler Kimya alanında doktorasını tamamladıktan sonra çalışmalarının odağını evrime çevirdi ve NASA Astrobiyoloji Enstitüsünden burs kazandı. Daha sonra NASA Eksobiyoloji programından ve en son da NASA Erken Kariyer Derneğinden burs kazandı.
NASA, Kacar'ın hayatında büyük bir rol oynadı. Emory Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun olduktan ve Biyomoleküler Kimya alanında doktorasını tamamladıktan sonra çalışmalarının odağını evrime çevirdi ve NASA Astrobiyoloji Enstitüsünden burs kazandı. Daha sonra NASA Eksobiyoloji programından ve en son da NASA Erken Kariyer Derneğinden burs kazandı.

Kacar İstanbul doğumlu. Çok iyi hatırladığı bir anısına göre, 3. sınıftayken babasının onu karşısına oturtup artık ev ödevlerine yardım edemeyeceğini çünkü kendisinin 2. sınıfta okulu bıraktığını anlatıyor. Ancak babası onu eğitimine devam etmesi ve bağımsız (ve korkusuz) bir birey olması konusunda destekliyor. 

Kacar İstanbul’da, okulun ilk gününden bir fotoğraf.
Kacar İstanbul’da, okulun ilk gününden bir fotoğraf.

Marmara Üniversitesi Kimya Bölümünde lisansına devam ederken, protein biyokimyası alanında -özellikle Alzheimer ve Parkinson hastalıkları ile ilişkili- tartışmak için gelen bir grup bilim insanı için gönüllü olarak gerçek zamanlı çevirmenlik yaptı.

Tüm Reklamları Kapat

Özellikle bir konuşma onu çok etkilemişti. Aktivitesi, yaş ile beraber değişen bir enzimin moleküler özellikleri hakkında bir konuşmaydı bu. Bir proteinin konumu değiştiğinde tüm hücresel ve bedensel aktivitelerin çökeceğini öğrendiği ilk anı hiç unutmayacağını söylüyor. 

Kacar büyülenmişti ve gruptaki Amerikan profesörlerden birine ulaşma fırsatı bulmuştu. Profesör ona Howard Hughes Tıp Enstitüsünün "Yaz Lisans Araştırma Bursu"na başvurmasını önerdi. Kacar'ın başvurusu kabul edildi ve burs kazandı. Bu sayede Amerika'ya, Emory Üniversitesi'ne giderek profesörün laboratuvarını ziyaret etti ve burada belirli bir protein üzerine çalıştı. Bu, onun Amerika'da veya herhangi bir bilimsel araştırma laboratuvarında ilk bulunuşuydu. 2004'te ben de aynı laboratuvara lisansüstü öğrencisi olarak geri döndüm. Kacar, 20 yaşındaydı ve laboratuvar dışından herhangi birini tanımıyordu.

Takip eden yıllarda NASA araştırma bursu kazandı, Harvard Üniversitesi'nde ders verdi ve araştırmalar yaptı. En son, Arizona Üniversitesi'nde pozisyon elde etti ve 2018'de bir oğlu oldu. Kacar, aynı zamanda kendini bilimi insanlarla buluşturmaya adamış başarılı bir bilim anlatıcısıdır.

Ve tüm bu süre zarfında, yeni yeni gelişen fakat oldukça zahmetli olan bir disiplinin başlıca bilimsel problemlerini çözmeye çalışıyor. Şöyle diyor:

Başarısızlıktan korkmuyorum. İyisiyle kötüsüyle ben ‘gözü kara’yım!
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
41
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Bilim Budur! 3
  • İnanılmaz 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Umut Verici! 2
  • Muhteşem! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Many Worlds | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/12/2022 20:37:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8022

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Doğa Yasası
Sosyal
Müzik
Sahte
Cinsiyet
Yanlış
Biyokimya
Wuhan Koronavirüsü
Astronomi
Evrimsel Biyoloji
Çeşitlilik
Manyetik
Su Ayısı
Karanlık Madde
Obezite
Kimya Tarihi
Lgbt
Tedavi
Avcı
Göğüs Hastalığı
Doğru
Savunma
Önlem
Nasa
Atmosfer
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Kaufman, et al. Betül Kacar Kimdir? DNA'yı, Fosil Olarak Kullanarak Dünya'nın Erken Tarihini Araştıran Bilim İnsanı!. (30 Ekim 2019). Alındığı Tarih: 6 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8022
Kaufman, M., Cangüzel, S., Bakırcı, Ç. M. (2019, October 30). Betül Kacar Kimdir? DNA'yı, Fosil Olarak Kullanarak Dünya'nın Erken Tarihini Araştıran Bilim İnsanı!. Evrim Ağacı. Retrieved December 06, 2022. from https://evrimagaci.org/s/8022
M. Kaufman, et al. “Betül Kacar Kimdir? DNA'yı, Fosil Olarak Kullanarak Dünya'nın Erken Tarihini Araştıran Bilim İnsanı!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Selen Cangüzel, Evrim Ağacı, 30 Oct. 2019, https://evrimagaci.org/s/8022.
Kaufman, Marc. Cangüzel, Selen. Bakırcı, Çağrı Mert. “Betül Kacar Kimdir? DNA'yı, Fosil Olarak Kullanarak Dünya'nın Erken Tarihini Araştıran Bilim İnsanı!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Selen Cangüzel. Evrim Ağacı, October 30, 2019. https://evrimagaci.org/s/8022.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.