Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Gerçeklik Analizi Araştırmaları'nın bir parçasıdır. Bu sistem çerçevesinde analiz edilen iddialar, "Gerçek", "Karışık", "Sahte" şeklinde üç sınıfa ayrılmaktadır. Aynı analiz sistemi çerçevesinde, ünlü insanlara atfedilen sözler de incelenmektedir. Bu sözler, "Gerçek", "Hatalı Atıf", "İspatsız" ve "Sahte" şeklinde dört sınıfa ayrılmaktadır.

İddia

Bataklıklar, insanı içine doğru çeken oluşumlardır. Bir bataklığa girince fazla mücadele etmemek gerekir, çünkü bataklık kişiyi içine doğru çeker ve boğularak ölmesine neden olur.

Gerçek mi?

Sahte

Gerçek Ne?

Bataklıklar ne söylendiği gibi bireyi "içine doğru" çekebilirler, ne de içlerinden kurtulmak imkansızdır. İsminin iddia ettiğinin aksine, bataklık içerisine "batmanız" mümkün bile değildir!

İddianın Kökeni

Bataklık içerisindeki bir bireyin hareket etmesi oldukça zordur; çünkü hareket etmeyen tüm noktalarınızın (örneğin göğsünüzün ve sırtınızın) etrafındaki bataklık katı gibi davranır. Hareketi sağlamak için yeterince basınç/kuvvet uygulayarak bataklığın tekrar akışkan hale dönmesini sağlamanız gerekir. Bu da oldukça fazla kuvvet uygulamak demektir... Bir bataklık içerisinde ayağınızı saniyede 1 santimetre hızla hareket ettirmek için uygulamanız gereken kuvvet, kabaca orta büyüklükteki bir arabayı kaldırmak için gereken kuvvete eşittir.

İşte bataklıktaki hareketin zor olması, bilimkurgu filmlerindeki hatalı iddiayı doğurmuştur. Slate tarafından yapılan bir araştırmaya göre, 1960lı yıllarda yayınlanan bilimkurgu filmlerinin %3'ünde bir bataklık ve onun içerisine hapsolup kurtulamayan bir cisim/kişi gösterilmektedir. 


Bilgiler

Bataklıklar, "kolloid hidrojel" adı verilen aralarında bağ yapısı bulunan kum, kil, su ve kayaçların bir araya gelmesiyle oluşmuş yoğun bir oluşumdur. Genellikle gevşek kumların içerisindeki kumun aniden çalkalanmasıyla oluşur. Kum içerisindeki su dışarı kaçamadığında, sıvı bir toprak (çamurumsu bir yapı) oluşturur ve bu, üzerindeki yükü taşıyamayacak kadar zayıftır. Bu nedenle bataklığın üzerine basıldığında, toprak gibi görünmesine rağmen cisimleri taşıyamaz ve içlerine düşülmesine neden olur.

Bataklıklar, akışkanlar mekaniğindeki "yırtılma kuvvetiyle incelen Newtonyen-olmayan akışkan" (shear thinning non-Newtonian fluid) kategorisine girerler. Yani üzerlerine kuvvet uygulanmadıkça katı gibi gözükürler (aslında "jel"dirler); ancak üzerindeki basıncın %1 oranında değişmesi bile bu jelin akışkanlık direncinin azalmasına, yani sıvı gibi davranmasına neden olur (buna da "sol" formu denir). Bu nedenle üzerinde birisi yürümeye kalkarsa, daha ilk adımını attığında bataklık sıvı gibi davranmaya başlayacak ve bireyin içerisine düşmesine neden olacaktır.

Tüm bunlara rağmen, bataklıklar oldukça masumdur ve neredeyse hiçbir zaman ölüme neden olacak kadar tehlikeli değildir. Aslına bakarsanız, bataklığın içerisine "düşebilirsiniz"; ancak onun içerisine "batamazsınız". Çünkü ortalama bir bataklığın yoğunluğu mililitrede 2 gram civarıdır. İnsanın yoğunluğu ise mililitrede 1 gramdır. Yani bataklık, insandan 2 kat yoğundur. Bu da, basit fizik yasaları nedeniyle, isteseniz bile bataklığın içerisine batamayacağınız anlamına gelir. Bataklık, her zaman sizi yukarıda tutacaktır. Bu nedenle genellikle bel seviyesine kadar batarsınız; ancak bundan derine inmezsiniz. Sonrasındaysa çabalayarak kıyısına erişebilir ve yüzeye çıkabilirsiniz.

Dünyaca ünlü akademik makale dergisi Nature, bu konuda kendi dergisinde yayınlanan bir makale üzerine halkın da anlayabileceği bir blog yazısı hazırlamıştır. New York'un Troy kentinde bulunan Rensseleaer Politeknik Enstitüsü'nden toprak mekaniği uzmanı Thomas Zimmie'den aktardıkları gibi, "Bir insanın bataklık tarafından tamamen yutulma ihtimali basitçe sıfırdır. Hollywood'un bugüne kadar konuyla ilgili gösterdikleri hatalıdır." 

Bataklık üzerinde hızla koşacak, hoplayacak zıplayacak olursanız, başınıza gelecek tek şey aşağıda gösterilmiştir:

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İlginizi Çekebilecek Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 44
  • Muhteşem! 15
  • İnanılmaz 10
  • Merak Uyandırıcı! 9
  • Bilim Budur! 8
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Güldürdü 3
  • Umut Verici! 2
  • Üzücü! 1
  • İğrenç! 1
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • A. Khaldoun, et al. (2005). Liquefaction Of Quicksand Under Stress. Nature, sf: 635. | Arşiv Bağlantısı
  • R. Khamsi. Quicksand Can't Suck You Under. (26 Eylül 2005). Alındığı Tarih: 23 Haziran 2018. Alındığı Yer: Nature | Arşiv Bağlantısı
  • K. Oakes. This Is What Would Actually Happen If You Fell Into Quicksand. (12 Aralık 2015). Alındığı Tarih: 23 Haziran 2018. Alındığı Yer: BuzzFeed | Arşiv Bağlantısı
  • K. Bonsor. How Quicksand Works. (23 Haziran 2018). Alındığı Tarih: 23 Haziran 2018. Alındığı Yer: How Stuff Works | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/09/2020 05:47:41 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3643

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Avcı
Bitki
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Gen
Etoloji
Hastalık Dağılımı
Öğrenme Teorileri
Galaksi
Malzeme
Tarih
Santigrat Derece
Yeni Koronavirüs
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Yüz
Genetik
Hominidae
Genetik Mühendisliği
Oksijen
Diş Hekimliği
Zehirli Mantar
Beslenme Davranışları
Yavru
Üreme
Çin
Evrim Kuramı
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Her şeyi keşfettiğini söyleyip hiçbir ispat üretemeyenler; imkansızı keşfetme sahtekarlığında bulundukları için tekzip edilebilirler.”
Archimedes
Geri Bildirim Gönder