Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Avustralya'nın En Katastrofik Yangın Sezonu ve Canlıların Evrimi!

Ağustostan beri devam eden yangın Avustralya'da yarım milyara yakın hayvanın ölümüne neden oldu...

Avustralya'nın En Katastrofik Yangın Sezonu ve Canlıların Evrimi!
Yangından kaçan bir kanguru.
BBC
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Avustralya'nın tarihine bakıldığında, insan türünün kolonizasyonundan itibaren yangınlarda büyük artış görülüyor. Onbinlerce yıldır Avustralya'nın yerel florası ve faunası buna karşılık evrimleşiyor. 2018'den itibaren küresel ısınma nedeniyle kuraklıklarda ve atmosferik sıcaklıklarda artış gözleniyor. Bunların çoğunda da ateş fırtınıları ile yayılmalar gerçekleşebiliyor. Avustralya tarihinde birçok kez sezonlar halinde yangınlar gözlendi ve gözlenmeye devam edecek. Evrimsel olarak baktığımızda gezegenimizde ekolojik açıdan doğal süreçlerden bir tanesidir. Yangın ekolojisi hakkındaki kapsamlı makalemize buradan ulaşabilirsiniz.

Yangınlar sırasında fotoğraflanan bazı kareler.
Yangınlar sırasında fotoğraflanan bazı kareler.
BBC

2009 güneydoğu Avustralya ısı dalgaları hadisesi, 180 kişinin hayatını kaybettiği 2009 Kara Cumartesi yangını, 1 milyon büyükbaş hayvanın öldüğü 1851 Siyah Perşembe yangını, 2006 Aralık yangını ve hala devam eden 2019-20 yangını Avustralya tarihindeki en büyük yangınlardır. 1851'den bu yana yangınlarda 800 insanın öldüğü, onbinlerce binanın yandığı ve ve 1.6 milyar dolarlık zarara neden olduğu raporlanmıştır.

Yangının bir bölümünün uydu görüntüsü, Batemans Bay kasabası.
Yangının bir bölümünün uydu görüntüsü, Batemans Bay kasabası.
BBC

Bu yangınların çoğunun sebebi yıldırımlar, yüksek elektrik akımlarındaki sıçramalar, kasıtlı yangın çıkaran insanlar, kamp alanlarında bırakılan yanıcı maddeler, kontrolsüz kaynak ve bileme işlemleri, sigara ve kibrit parçalarıdır. Dolayısıyla ağaçların doğal seleksiyon sonucu yangınlara dirençli bazı mekanizmalar ile evrimleştiğini görüyoruz. Örneğin epikormik adı verilen yangından sonra yaprakların kaybolması ile birlikte kabuk altındaki meristemlerde büyüme olayının başlaması ile yeniden yapraklanma ve ağaç köklerindeki lignotuber denilen odunsu urlar sayesinde yangınlara karşı ağacın çökmesini engelleyen yapılar.

Yangınlara dayanıklık sağlamak için evrimleşen köklerdeki lignotuber görünümü.
Yangınlara dayanıklık sağlamak için evrimleşen köklerdeki lignotuber görünümü.
Wikipedia

Bu mekanizmalar ile evrimleşen ağaçlar Eucalyptus, Corymbia, Angophora, Stockwellia, Allosyncarpia, Eucalyptopsis ve Arillastrum cinsleridir. Aynı şekilde bazı hayvanlar da yangınlarla birlikte evrimleştiği için karşılıklı seçilim gösterdiler. Örneğin Varanus cinsi kertenkeleler yangın bölgelerindeki ölüler ile beslenirler. Bazı kemirgenler sıcaklıktan uzaklaşmak için tüneller kazarlar. Bu da atalarımızın 66 milyon yıl önceki K/T Yok Oluşu'nda kullandığı yöntem ile benzerlik gösteriyor.

Siren seslerini taklit etmeye başlayan Avustralya saksağanı (Cracticus tibicen).
On Demand News

2019 Ağustos sonunda başlayan yangın ise Avustralya tarihinde yaşanan en katastrofik (ekolojik açıdan yıkıcı) yangın olduğu raporlandı. Bu olayda 480 milyon hayvanın öldüğü ve atmosfere 350 milyon ton karbondioksit salındığı hesaplandı. Karbon emisyonunun Avustralya'daki ağaçlar tarafından geri dönüşüme katıldığı biliniyor. Ancak Tazmanya Üniversitesi'nde yangın ekolojisi üzerine çalışan pirocoğrafya (pyrogeography) uzmanı Prof. Dr. David Bowman, bu sezon salınan karbondioksitin ağaçlar tarafından tamamen geri dönüştürülmesinin 100 yıldan fazla süreciğini öngörüyor.

Yangından kaçmaya çalışırken dikenli tellere takıldığı için yanan bir yavru kanguru ve alevler nedeniyle devrilen bir ağaçtan kurtarılan koala.
Yangından kaçmaya çalışırken dikenli tellere takıldığı için yanan bir yavru kanguru ve alevler nedeniyle devrilen bir ağaçtan kurtarılan koala.
Indian Express

Şimdiye kadar 6.3 milyon hektarın yandığı, 2500 yapının yıkıldığı, 6 kişinin kayıp olduğu ve 24 insanın hayatını kaybettiği söyleniyor. Artan kuraklık ile birlikte alevlerin daha çok yayılacağı söyleniyor. Sıcaklığın 48.9 dereceyi bulduğu bölgelerde hayatını kaybeden kükürt taçlı kakadu (Cacatua galerita) gibi kuşlar yerlerde ölü halde fotoğraflandı. Sürüler halinde göç eden kangurular ve çaylaklar görüntülendi.

Yavaş hareketleri nedeniyle koalalar, Avustralya yangınlarındaki en dezavantajı memelilerdir. 2009 Kara Cumartesi yangını sırasında itfaiyeci tarafından kurtarılan Sam adlı koalanın su içerkenki fotoğrafı. Sam, iki sene sonra bakım merkezinde hayatını kaybediyor.
Yavaş hareketleri nedeniyle koalalar, Avustralya yangınlarındaki en dezavantajı memelilerdir. 2009 Kara Cumartesi yangını sırasında itfaiyeci tarafından kurtarılan Sam adlı koalanın su içerkenki fotoğrafı. Sam, iki sene sonra bakım merkezinde hayatını kaybediyor.
ABC

Ekologlara göre yok olan yarım milyar hayvan arasında Avustralya'nın koala popülasyonunun 3'te 1'in de bulunuyor. Çünkü bu popülasyonların bulunduğu New South Wales eyaletinde de şiddetli yangınlar mevcut. Zaten koala popülasyonunun 15.000 ila 28.000 arasında olduğu düşünülüyor. Bunlardan yaklaşık 8000'inin yok olduğu hesaplanmış durumda. Böyle giderse 2050'ye kadar nesillerinin tükeneceği hesaplanıyor. Koalalara yardım etmek için WWF'nin bağış kampanyasına buradan katkı sağlayabilirsiniz. Kanguruların yangınlardan kaçan görüntüleri sosyal medyada insanların yüreğini burktu.

Evrimsel olarak baktığımızda gezegende artan küresel ısınmanın etkisi ile Avustralya'da devam eden yangınlar sonucunda ortama uyum sağlayabilenler hayatta kalacak, diğerleri ise elenecektir. Hal böyle olunca insanların bu uyum sağlayan türler arasında olup olmayacağı muallaktır. Ancak net olan bir şey var ki, o da Avustralya'da yaşayan canlıların tekrar geri gelmeyeceğidir. Eğer hayatta kalırsak, belki de yüzyıllar sonra koalalar ve kangurular da nesli tükenen dodo kuşları gibi resimlerden ibaret olacaktır. Avustralya'nın diğer yardım ve sağlık kuruluşlarına buradan bağış sağlayabilirsiniz.

Patrick Boyle isimli gönüllünün kurtardığı 7 koaladan biri ve diğer gönüllüler tarafından kurtarılan koalalar.
Patrick Boyle isimli gönüllünün kurtardığı 7 koaladan biri ve diğer gönüllüler tarafından kurtarılan koalalar.
7 News

Gezegenimiz değişmeye devam edecektir, Güneş Sistemi'ndeki hareketi milyarlarca yıl daha devamlı olacaktır. Peki ya biz olacak mıyız? Madem bu değişimi görebiliyoruz ve farkındayız, söz konusu yüksek bilişsel fonksiyonlarımızı kendi türümüz ve etrafımızdaki türlerin geleceğine yönelik kullanamaz mıyız? Karl Marx'ın dediği gibi, "Gezegeni anlamak yetmez, onu değiştirmek gerekir." Evet, insanlar Dünya'nın umrunda değildir. Ancak Dünya insanların umrunda olmak zorundadır. Zira henüz başka evimiz bulunmuyor...

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Üzücü! 23
  • Tebrikler! 11
  • Korkutucu! 8
  • Muhteşem! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Mike Foley. Australia Bushfires Spew Two-Thirds Of National Carbon Emissions In One Season. (04 Ocak 2020). Alındığı Tarih: 03 Ocak 2020. Alındığı Yer: Stuff | Arşiv Bağlantısı
  • White, M. E.. (1985). The Greening Of Gondwan. Yayınevi: Reed Books.
  • Wilson, B., et al. (2020). Native Vegetation Management In Queensland.. Department of Natural Resources. | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. 2019–20 Australian Bushfire Season. (04 Ocak 2020). Alındığı Tarih: 04 Ocak 2020. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • Josephine Harvey. Nearly Half A Billion Animals Feared Dead In Australian Wildfires. (04 Ocak 2020). Alındığı Tarih: 04 Ocak 2020. Alındığı Yer: Huffpost | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/09/2020 01:34:08 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8168

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Uyku
Araştırma
Amerika
Alkol
İnsanın Evrimi
Kimya
Evrim Kuramı
Güneş
Bilim İnsanı
Covıd-19
Evrim Ağacı
Kanıt
Evrimsel Psikoloji
Ay Ve Dünya
Mantık
Psikiyatri
Hava
Dünya
Çekirdek
Doğum
Darwin
Kuyruk
Ahlak
Anatomi
Elektrik
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Sanat olmasaydı, Dünya'nın kabalığı dayanılmaz olurdu.”
George Bernard Shaw
Geri Bildirim Gönder