Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Atom Bulutlarının Sıra Dışı Davranışı Var Olan Teorilere Meydan Okuyor!

Atom Bulutlarının Sıra Dışı Davranışı Var Olan Teorilere Meydan Okuyor!
4 dakika
5,958
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 5 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Viyana Teknoloji Üniversitesi'nde ultrasoğuk atomlarla yapılan deneyler sonuçlarıyla şaşırtıyor... Eşlenik atom bulutları milisaniyeler içerisinde birbirleriyle eş zamanlı hale geliyor ve bu etki standart teorilerle açıklanamıyor. 

Atomlar 0 Kelvin civarına kadar soğutulduklarında özellikleri bir hayli değişmektedir. "Bose-Einstein Yoğunlaşması" denen maddenin bu ultrasoğuk halinde parçacıklar, artık tekil olma durumlarını kaybederek toplu bir şekilde, bir dalgaymış gibi ya da tek bir kuantum nesne olarak davranırlar. 

Tüm Reklamları Kapat

Ultrasoğuk atom bulutları, çok parçacıklı kuantum fiziğiyle ilgili temel soruları araştırmak için mükemmel bir örnek sistemdir ve Viyana Teknoloji Üniversitesi'nde bu sistemler üzerine yıllardır çalışmalar yürütülmektedir. Yakın bir zamanda ise Profesör Jörg Schmiedmayer (Atom ve Atomaltı Fiziği Enstitüsü, Viyana Teknoloji Üniversitesi) başkanlığındaki bir araştırma ekibi mevcut teorilerle açıklanamayan çarpıcı sonuçlara ulaştı. Bulgularına göre iki adet ultrasoğuk kuantum bulutu birbiriyle eşlendiğinde anında senkronize (eş zamanlı) oluyorlar ve sadece birkaç milisaniye sonra mükemmel bir uyum içerisinde titreşiyorlar. Bu, Bose-Einstein Yoğunlaşmasıyla ilgili yerleşik teorilerin yeniden gözden geçirilmesinin gerekli olduğu anlamına geliyor. Araştırmanın bulguları Physical Review Letters'ta yayımlandı.

Kapanda Tutulan Atomlar

Jörg Schmiedmayer kapandaki atomlar ile ilgili olarak şunları söylüyor:

Tüm Reklamları Kapat

Atomları soğutmak ve özelliklerini değiştirebilmek için özel olarak tasarlanmış atom çipi kullanıyoruz. Bu çip ile yüzlerce hatta binlerce atomu bir kapanda tutup elektromanyetik alanlar kullanarak kolektif özellikleri üzerinde oynama yapabilmekteyiz.

Ekipte doktora öğrencisi ve aynı zamanda makalenin baş yazarı olan Marine Pigneur süreci şöyle anlatıyor: 

Atomlardan oluşan bir bulut, ilk etapta, sadece birkaç nanokelvin derecesine kadar soğutulur. Sonra, atom çipi kullanarak bulutu ikiye ayıran bir bariyer elde ederiz. Oluşan bariyer yeterince alçak ise atomlar "kuantum tünelleme" denilen bir etki sayesinde bir taraftan diğerine geçebilir. Bunun sonucu olarak iki atom bulutu tam anlamıyla birbirinden bağımsız olamaz, yani birbiriyle bağlaşık olur.

Kuantum fiziğine göre her nesne bir dalga olarak tanımlanabilir. Gündelik hayatımızda karşılaştığımız nesneler çok büyük ve çok sıcak olduğundan nesnelerin dalga özelliklerini göremeyiz. Buna karşın soğutulan atomların davranışı, bahsettiğimiz dalga özelliklerinden güçlü bir şekilde etkilenmektedir. Örneğin, bu dalga özelliklerinden bir tanesi "faz" özelliğidir. Schmiedmayer şöyle açıklıyor:

Faz özelliğini daha rahat anlayabilmek adına kuantum dalgasını tik tak eden bir saat gibi düşünebilirsiniz. Birbirinin aynı iki adet sarkaçlı saat hayal edin. Bu saatler ki en düşük seviyelerine tam da aynı anda ulaşabilsinler diye mükemmel bir uyum içerisinde ayarlanmışlar. Ama normalde biraz birbirlerinden uyumsuz hareket ederler. İşte bu durumda iki sarkaç arasında 'faz farkı' vardır deriz.

İki atom bulutu oluştuğu anda arada faz farkı yoktur, yani harika bir şekilde uyumludurlar fakat atom çipi kullanılarak aradaki bu uyum bozulabilmektedir. İki atom bulutu arasındaki kuantum faz farkı (ne kadar uyumsuz oldukları) büyük bir isabetlilikle kontrol edilebilmekte ve zaman geçtikçe faz farkının değişip değişmediği dikkatli bir şekilde takip edilebilmektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İki klasik sarkacı lastik bir bantla birbiriyle uyumlandırmak istersek, bant sayesinde enerjinin bir kısmı dağılacağından sarkaçlar eş zamanlı hareket etmeye başlayacaklardır. İşte buna benzer bir olgu, iki atom bulutu için söz konusudur: Eşlendiklerinde otomatikman eşzamanlı olurlar, hem de bunu akıl almaz kısa bir süre içinde gerçekleştirirler. Schmiedmayer eşzamanlılık ile ilgili şunları söylemektedir:

Sarkaçlı saatleri düşündüğümüzde bu durum kulağa normal geliyor. Fakat Bose-Einstein Yoğunlaşmaları ile ilgili yerleşik teorilere göre eşzamanlılık durumu oldukça şaşırtıcı çünkü enerji dağılımı söz konusu değil. Çevresiyle etkileşiminden arındırılmış bizimki gibi bir kuantum sisteminde, zaman uyumsuzluğu ile eşzamanlılık arasında sonsuza dek gidip gelen periyotlar olmasını bekleriz. [E.N.: Zaman uyumsuzluğu ile eşzamanlılık arasındaki bu döngüyü bozuk bir saatin günde 2 kez doğru zamanı göstermesi gibi düşünebilirsiniz. Bu olduğunda saat, gerçek zaman ile senkronize oluyor ama günün diğer vakitlerinde olmuyor.]

Bilinmeyen Bir Mekanizmanın Varlığı Aranıyor

İki atom bulutunun sadece birkaç milisaniyeden sonra meydana gelen "kuantum ritimleri"nin (titreşimlerinin) tıpatıp aynı oluşu, enerjiyi dağıtan bir mekanizmanın varlığına işaret etmektedir. Sistem çevreden izole edildiğinde enerjisi etrafa yayılamayacağı için, bu durumda sadece ve sadece aktarılabilir. Marine Pigneur şöyle söylüyor:

Saatleri desenkronize etmek için (eşzamanlılığı bozmak için) sistemi denge durumundan uzaklaştırırız. Şu ana kadarki pek çok teori, denge halindeki Bose-Einstein yoğuşmalarında görülen eşlenmeleri başarılı bir şekilde açıklamışsa da dengesizlik durumunu ve gözlemlenen senkronizasyonu açıklamada yetersiz kalmıştır. Bilinen teorilere göre eşlenme durumu, enerjiyi gözlemlediğimiz kadar güçlü ve hızlı bir şekilde aktaramaz. Dolayısıyla ya bu teoriler bir şeyleri gözden kaçırıyor ya da tamamen yanlışlar. Bu demek oluyor ki atomlar arası etkileşimle ilgili anlayışımızın bizatihi kendisi değişmeli.

Bu hayret verici bulguyla beraber ekip, bu alanda daha fazla araştırma yapmayı ümit ediyor. Jörg Schmiedmayer konuyla ilgili şunları söylüyor:

Sonuç olarak, denge halinde olmayan çok parçacıklı kuantum sistemi davranışı, modern fiziğin henüz çözemediği büyük sorunlardan biri. Büyük Patlama'dan hemen sonra oluşan erken dönem evrenin durumunun ne olduğu veya büyük nesneler klasik fizik kurallarına uygun hareket ederken tuhaf kuantum etkilerin neden sadece küçük ölçeklerde görüldüğü gibi pek çok temel meseleye bağlanıyor.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
13
0
  • Alıntılı Paylaş
  • Tekrar Paylaş
  • Alıntılı Paylaşımları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 3
  • Tebrikler! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Phys.org | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/02/2024 09:49:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2765

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kedigiller
Göğüs Hastalığı
Kitlesel Yok Oluş
Uygulama
Üreme
Siyah
Modern
Genel Halk
Canlılık
Nöron
Mikrobiyoloji
Sağlık
Yavru
Sinaps
Doğa Olayları
Filogenetik
Antikor
Nükleer
Hastalık Kataloğu
Evrim Tarihi
Sıvı
Yeşil
Malzeme
İlaç
Burun
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Havacılık Tarihinin 90 Yıllık En Gizemli Olayı Çözülmüş Olabilir mi?
Havacılık Tarihinin 90 Yıllık En Gizemli Olayı Çözülmüş Olabilir mi?
Duvarın İçinden Geçebilen Oyuncak Nasıl Çalışıyor? | Sihirli Kılıç!
Duvarın İçinden Geçebilen Oyuncak Nasıl Çalışıyor? | Sihirli Kılıç!
Bu Takviyeyi İçin, Bebekleri Kurtarın!
Bu Takviyeyi İçin, Bebekleri Kurtarın!
Evrenin Yaşını Nereden Biliyoruz?
Evrenin Yaşını Nereden Biliyoruz?
Batarya Gizemi: Modern Piller Nasıl Çalışıyor ve Neden Bu Kadar Az Gidiyor?
Batarya Gizemi: Modern Piller Nasıl Çalışıyor ve Neden Bu Kadar Az Gidiyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
V. U. o. Technology, et al. Atom Bulutlarının Sıra Dışı Davranışı Var Olan Teorilere Meydan Okuyor!. (14 Mayıs 2018). Alındığı Tarih: 26 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/2765
Technology, V. U. o., Özdil, A. Ş., Telimenli, C. C. (2018, May 14). Atom Bulutlarının Sıra Dışı Davranışı Var Olan Teorilere Meydan Okuyor!. Evrim Ağacı. Retrieved February 26, 2024. from https://evrimagaci.org/s/2765
V. U. o. Technology, et al. “Atom Bulutlarının Sıra Dışı Davranışı Var Olan Teorilere Meydan Okuyor!.” Edited by C. Caner Telimenli. Translated by Ayşegül Şenyiğit Özdil, Evrim Ağacı, 14 May. 2018, https://evrimagaci.org/s/2765.
Technology, Vienna University of. Özdil, Ayşegül Şenyiğit. Telimenli, C. Caner. “Atom Bulutlarının Sıra Dışı Davranışı Var Olan Teorilere Meydan Okuyor!.” Edited by C. Caner Telimenli. Translated by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, May 14, 2018. https://evrimagaci.org/s/2765.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close