Artrit

Artrit
Romatoid artrit nedeniyle oluşan eklem deformitesi.
Medical News Today
 Çağrı MertBakırcı 2. Yazar Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
6,898 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Arthritis
  • Türkçe Adı Artrit
  • İngilizce Adı Arthritis
  • Latince Adı Arthritis
  • OrphaNet

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Artrit, eklem inflamasyonu demektir. Günümüzde 100'den fazla artrit türü tanımlandıysa da, fotoğrafta görülen ileri dönem artritin oldukça ilginç örneklerinden birisidir; ellerde ve ayaklarda görülmektedir. Artiritin kökenlerini non-avian dinozorlara kadar takip etmek mümkündür. İlk insan artrit vakasına ise Milattan Önce 4500 senesine ait fosillerde görmekteyiz.

Normalde insanların ayakları evrimsel süreçte düz (veya düze yakın) bir taban oluşturacak şekilde evrimleşmiştir. Bu sayede iki ayak üzerinde durmak kolaylaşır, ayaklar üzerlerindeki yükü kaldırabilir ve ileri-geri eksende denge sağlanabilir. Yakın kuzenlerimizin aksine ayaklarımızda, ellerimizdeki gibi serbest bir başparmak bulunmaz; bütün parmaklar aynı yöne bakar ve dengeleyici bir moment (dönme kuvveti) sağlayacak yapıdadır. Fakat örneğin aşağıdaki fotoğraftaki hastanın eklemlerindeki aşırı iltihaplanma nedeniyle parmakların yönleri tamamen farklı bir hal almıştır. Hastalığın en temel semptomları, eklemlerdeki şiddetli ağrı ve sancılar, kas kasılmaları ve bitkinliktir.

The Health Site

En sık görülen primer artrit hastalıkları:

Reklamı Kapat

  1. Osteoartrit
  2. Romatoid artrit
  3. Gut ve psödogut hastalığı
  4. Septik artrit
  5. Ankilozan spondilit
  6. Jüvenil idiyopatik artrit
  7. Erişkin Still hastalığı

Sekonder artritin görülebildiği durumlar:

  1. Psöriyazis (Sedef hastalğı)
  2. Reaktif artrit
  3. Ehlers–Danlos sendromu
  4. Hemokromatozis
  5. Hepatit
  6. Lyme hastalığı
  7. Sjögren sendromu
  8. Hashimoto tiroiditi
  9. Çölyak hastalığı
  10. Non-çölyak gluten hassasiyeti
  11. İnflamatuar bağırsak hastalıkları (Crohn & ÜK)
  12. Henoch–Schönlein purpurası
  13. Hiperimmünoglobülinemi D (rekürren ateş ile)
  14. Sarkoyidoz
  15. Whipple hastalığı
  16. TNF reseptör ilişkili periyodik sendrom
  17. Polianjitis ile granülomatoz (diğer bazı vaskülitler)
  18. Ailesel Akdeniz ateşi (FMF)
  19. Lupus
En sık görülen iki artrit tipi.
En sık görülen iki artrit tipi.
Mayo Clinic

Belirti ve Semptomlar

Bilindiği kadarıyla 100'den fazla artrit tipi vardır. En sık karşılaşılan dejeneratif eklem hastalığı olan osteoartrit ve otoimmün romatoid artrittir. Osteoartrit sıklıkla yaşlı bireylerde görülür ve genelde parmakları, dizleri ve kalçayı etkiler. Romatoid artrit ise elleri ve ayakları etkileyen otoimmün bir hastalıktır. Otoimmün olan artrit tiplerinde sabahları şiddetli eklem ağrısı tariflenmektedirler, mekanik artritlerde ise hareketle ağrı tariflenir. Çünkü gece uyuyan bireyin inflamatuar hücreleri eklemlerde toplandığı için sabah katılık (30 dk boyunca) ve ağrı şikayeti mevcuttur. Otoimmün temelli artrit tiplerinde diğer organlar da etkilenebilir.

  • Eklemlerde şişlik
  • Eklemlerde sıcaklık artışı
  • Eklemlerde ağrı (artralji)
  • Eklemlerde kızarıklık
  • Kilo kaybı
  • Uykusuzluk

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Vücut kitle indeksi yüksek olanlar, farklı uzunluklarda bacaklara sahip olanlar ve eklemlere fazla yük bindiren işlerde çalışanlar risk faktörü olarak görülebilir. Osteoartrit için ASTN2, 7q22 mutasyonu, DOT1L, GDF5, GLN3/GLT8D1 genetik predispozan (yatkınlaştıran) sayılabilir. Ayrıca yaş, dişi cinsiyet, kemik-mineral dansitesi, geçirilmiş cerrahi ve geçirilmiş enfeksiyon risk da sistemik risk faktörleri arasındadır.

Teşhis Yöntemleri

Anamnez ve fizik muayenenin görüntüleme ve kan tetkileri ile desteklenmesiyle tanı konur. Bütün artritlerde ağrı vardır. Görüntüleme ile bölgedeki eklem yapısı incelenir. Kan tetkiklerinde inflamatur hücreler ve spesifik antikorların varlığı araştırılır.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Günümüzde bazı artrit türleri için hiçbir tedavi yokken, birçoğu için tedaviler veya idare edilmesini sağlayacak yöntemler bulunmaktadır. Bazı artrit tipleri için istirahat ve zayıflama önerilir. Genellikle ibuprofen ve parasetamol (asetaminofen) adlı NSAİİ (non-steroidal anti-inflamatuar) ilaçlar kullanılır. İleri dönemlerde eklem replasmanı da gerekebilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Romatoid artrit nedeniyle eklem deformitesi.
Romatoid artrit nedeniyle eklem deformitesi.
Doktor Takvimi

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Yaşlandıkça sıklığı artar bir hastalık olduğu için insanların hayat kalitesini düşüren en önemli şikayetlerden biridir. Özellikle beden kitle indeksi yüksek olan ve altta yatan otoimmün başka hastalığı olan bireylerde hastalığın seyri daha kötüdür.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Osteoartrit insan nüfusunun %3.8'ini etkilediği hesaplanmıştır. Romatoid artrit ise %0.24 oranında etkilediği görülüyor. En az bir artrit tipinin Avustralya'da %15 oranında, Amerika Birleşik Devletleri'nde %20'den fazla olduğu düşünülüyor.

Etimoloji

Artrit Yunancadaki arthro-, yani "eklem" ve -it yani "inflamasyon/iltihap" sözcüklerinin birleşiminden türetilmiş bir hastalık adıdır. Eklem ağrısına ise artralji adı verilmektedir. Yunanca -alji ağrı anlamını taşır: örneğin miyalji (kas ağrısı) ve analjezik (ağrı kesici)...

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • İnanılmaz 4
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Üzücü! 2
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 16/10/2021 15:00:02 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8566

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Çağ
Sinir Sistemi
Yatay Gen Transferi
Kalori
Metabolizma
Diş Sorunları
Farmakoloji
Beyaz
Cinsiyet
Kitap
Mikroevrim
Arı
Evrimsel Tarih
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Dil
Coronavirus
Demir
Önlem
Modern
Samanyolu Galaksisi
Yok Oluş
Eğitim
Kafatası
Sosyal Mesafelendirme
Sağlık Personeli
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın