Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Hastalık Kataloğu projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Hastalık Kataloğu projesinin amacı, başta nadir hastalıklar ve Türkiye'yi etkileyen hastalıklar olmak üzere Dünya'da görülen bütün hastalıkları bir katalog halinde biriktirmek ve bunlara yönelik halka açık bir bilgilendirme ve endeks sistemi sunmaktır.

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik, profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır. Daha fazla bilgi için buraya tıklayınız.

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

İsminden de anlaşılabileceği üzere, eklem inflamasyonu demektir. Günümüzde 100'den fazla artrit türü tanımlandıysa da, fotoğrafta görülen ileri dönem artritin oldukça ilginç örneklerinden birisidir ve ayaklarda görülmektedir. Artiritin kökenlerini non-avian dinozorlara kadar takip etmek mümkündür. İlk insan artrit vakasına ise Milattan Önce 4500 senesine ait fosillerde görmekteyiz.

Normalde insanların ayakları evrimsel süreçte düz (veya düze yakın) bir taban oluşturacak şekilde evrimleşmiştir. Bu sayede iki ayak üzerinde durmak kolaylaşır, ayaklar üzerlerindeki yükü kaldırabilir ve ileri-geri eksende denge sağlanabilir. Yakın kuzenlerimizin aksine ayaklarımızda, ellerimizdeki gibi serbest bir başparmak bulunmaz; bütün parmaklar aynı yöne bakar ve dengeleyici bir moment (dönme kuvveti) sağlayacak yapıdadır. Fakat fotoğraftaki hastanın eklemlerindeki aşırı iltihaplanma nedeniyle parmakların yönleri tamamen farklı bir hal almıştır. Hastalığın en temel semptomları, eklemlerdeki şiddetli ağrı ve sancılar, kas kasılmaları ve bitkinliktir.

En sık görülen primer artrit hastalıkları:

  1. Osteoartrit
  2. Romatoid artrit
  3. Gut ve psödogut hastalığı
  4. Septik artrit
  5. Ankilozan spondilit
  6. Jüvenil idiyopatik artrit
  7. Erişkin Still hastalığı

Sekonder artritin görülebildiği durumlar:

  1. Psöriyazis (Sedef hastalğı)
  2. Reaktif artrit
  3. Ehlers–Danlos sendromu
  4. Hemokromatozis
  5. Hepatit
  6. Lyme hastalığı
  7. Sjögren sendromu
  8. Hashimoto tiroiditi
  9. Çölyak hastalığı
  10. Non-çölyak gluten hassasiyeti
  11. İnflamatuar bağırsak hastalıkları (Crohn & ÜK)
  12. Henoch–Schönlein purpurası
  13. Hiperimmünoglobülinemi D (rekürren ateş ile)
  14. Sarkoyidoz
  15. Whipple hastalığı
  16. TNF reseptör ilişkili periyodik sendrom
  17. Polianjitis ile granülomatoz (diğer bazı vaskülitler)
  18. Ailesel Akdeniz ateşi (FMF)
  19. Lupus
En sık görülen iki artrit tipi.
En sık görülen iki artrit tipi.
Mayo Clinic

Belirti ve Semptomlar

Bilindiği kadarıyla 100'den fazla artrit tipi vardır. En sık karşılaşılan dejeneratif eklem hastalığı olan osteoartrit ve otoimmün romatoid artrittir. Osteoartrit sıklıkla yaşlı bireylerde görülür ve genelde parmakları, dizleri ve kalçayı etkiler. Romatoid artrit ise elleri ve ayakları etkileyen otoimmün bir hastalıktır. Otoimmün olan artrit tiplerinde sabahları şiddetli eklem ağrısı tariflenmektedirler, mekanik artritlerde ise hareketle ağrı tariflenir. Çünkü gece uyuyan bireyin inflamatuar hücreleri eklemlerde toplandığı için sabah katılık (30 dk boyunca) ve ağrı şikayeti mevcuttur. Otoimmün temelli artrit tiplerinde diğer organlar da etkilenebilir.

  • Eklemlerde şişlik
  • Eklemlerde sıcaklık artışı
  • Eklemlerde ağrı (artralji)
  • Eklemlerde kızarıklık
  • Kilo kaybı
  • Uykusuzluk

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Vücut kitle indeksi yüksek olanlar, farklı uzunluklarda bacaklara sahip olanlar ve eklemlere fazla yük bindiren işlerde çalışanlar risk faktörü olarak görülebilir. Osteoartrit için ASTN2, 7q22 mutasyonu, DOT1L, GDF5, GLN3/GLT8D1 genetik predispozan (yatkınlaştıran) sayılabilir. Ayrıca yaş, dişi cinsiyet, kemik-mineral dansitesi, geçirilmiş cerrahi ve geçirilmiş enfeksiyon risk da sistemik risk faktörleri arasındadır.

Teşhis Yöntemleri

Anamnez ve fizik muayenenin görüntüleme ve kan tetkileri ile desteklenmesiyle tanı konur. Bütün artritlerde ağrı vardır. Görüntüleme ile bölgedeki eklem yapısı incelenir. Kan tetkiklerinde inflamatur hücreler ve spesifik antikorların varlığı araştırılır.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Günümüzde bazı artrit türleri için hiçbir tedavi yokken, birçoğu için tedaviler veya idare edilmesini sağlayacak yöntemler bulunmaktadır. Bazı artrit tipleri için istirahat ve zayıflama önerilir. Genellikle ibuprofen ve parasetamol (asetaminofen) adlı NSAİİ (non-steroidal anti-inflamatuar) ilaçlar kullanılır. İleri dönemlerde eklem replasmanı da gerekebilir.

Romatoid artrit nedeniyle eklem deformitesi.
Romatoid artrit nedeniyle eklem deformitesi.
Doktor Takvimi

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Yaşlandıkça sıklığı artar bir hastalık olduğu için insanların hayat kalitesini düşüren en önemli şikayetlerden biridir. Özellikle beden kitle indeksi yüksek olan ve altta yatan otoimmün başka hastalığı olan bireylerde hastalığın seyri daha kötüdür.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Osteoartrit insan nüfusunun %3.8'ini etkilediği hesaplanmıştır. Romatoid artrit ise %0.24 oranında etkilediği görülüyor. En az bir artrit tipinin Avustralya'da %15 oranında, Amerika Birleşik Devletleri'nde %20'den fazla olduğu düşünülüyor.

Etimoloji

Artrit Yunancadaki arthro-, yani "eklem" ve -it yani "inflamasyon/iltihap" sözcüklerinin birleşiminden türetilmiş bir hastalık adıdır. Eklem ağrısına ise artralji adı verilmektedir. Yunanca -alji ağrı anlamını taşır. Örneğin miyalji (kas ağrısı) ve analjezik (ağrı kesici).

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • İnanılmaz 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/08/2020 09:00:40 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8566

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Evrimsel Biyoloji
Tardigrad
Sıcaklık
Yiyecek
Nörobiyoloji
Metabolizma
Stephen Hawking
Habercilik
Süpernova
Aslan
Hayvanlar Alemi
Ekoloji
İnsan Türü
Ay Görevleri
İletişim
Sağlık Bilimleri
İstatistik
Salgın
Türkiye
Bağışıklık
Alkol
Ölümden Sonra Yaşam
Hominid
Kertenkele
Abiyogenez
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İstikrar çok önemlidir. Bırakmaya zorlanmadığınız müddetçe asla bırakmamalısınız.”
Elon Musk
Geri Bildirim Gönder