Gece Modu

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Gerçeklik Analizi Araştırmaları'nın bir parçasıdır. Bu sistem çerçevesinde analiz edilen iddialar, "Gerçek", "Karışık", "Sahte" şeklinde üç sınıfa ayrılmaktadır. Aynı analiz sistemi çerçevesinde, ünlü insanlara atfedilen sözler de incelenmektedir. Bu sözler, "Gerçek", "Hatalı Atıf", "İspatsız" ve "Sahte" şeklinde dört sınıfa ayrılmaktadır.

İddia

Akrepleri ateş ile kıstıracak olursanız kendi iğnesiyle kendisini sokarak intihar eder.

2. İddia

Akreplere alkol verecek olursanız kafası karışarak kendisini sokar ve ölür.

3. İddia

Akrepler kendilerinden çok güçlü bir rakiple karşılaştıklarında veya korktuklarında kendilerini sokarak intihar ederler.

Gerçek mi?

Sahte

Gerçek Ne?

Ateş çemberine sarılmış bir akrebin kendini sokuyor gibi gözükmesi bir algı yanılgısıdır. Hiçbir akrep kendisini sokarak intihar edemez, zira her akrebin kendi zehrine karşı bağışıklığı bulunmaktadır. Dolayısıyla akrep intihar etmeyi denese bile bunu asla başaramayacaktır. 

İddianın Kökeni

Akreplerin ateş çemberi, alkol, rakip korkusu gibi baskılar altında kaldıklarında intihar ettiklerine dair yaygın inanış, çok eskilere kadar dayanmaktadır ve bilim insanlarının da ilgisini çekmektedir. Öyle ki 21 Nisan 1887 tarihli Nature dergisinde "Akrepler İntihar Eder Mi?" başlıklı bir makale yayınlanmış ve farklı bilim insanlarının görüşlerine yer verilmiştir. Makalenin özet paragrafının ilk cümlesi şöyledir:

Yaptığı deneyler sonucunda Bay Bourne tarafından yapılan çıkarım, akreplerin intihar etmediği ve ölüm sebebinin ateşin yaydığı sıcaklık olduğudur.

Bilgiler

Akrepler (Scorpiones), Araknidler Sınıfı içerisindeki, Dromopoda alt sınıfı dahilindeki bir takımdır. Antarktikta hariç tüm kıtalarda yaygın olarak bulunurlar. 9 milimetreden 21 santimetreye kadar birçok farklı büyüklükte rastlanabilirler. Günümüzde tam olarak 1752 türü tanımlanmıştır ve bunlar 13 aile altında toplanırlar. Akrepler, zehirli iğneleriyle nam salmışlardır ve 25 farklı türünün insanı dahi öldürecek kadar zehirli olduğu bilinmektedir. Akrepler bu zehirlerini düşmanlarından korunmak ve avlarını öldürmek için kullanırlar. Kimi zaman çiftleşme öncesinde erkekler arasındaki mücadelede de kullanılırlar.

Akrepler, zehirlerini iki salgı bezi sayesinde üretirler. Bu salgı bezlerinin genetik yapısındaki farklılıklar, zehrin kimyasının farklı olmasına neden olmaktadır. Bu sebeple her akrep türünün zehri birbirinden farklı toksisite (zehirleyicilik) değerindedir. Üstelik, genetik farklılıklardan ötürü tek bir tür içerisindeki farklı akrep bireylerinin zehirleri de birbirinden farklı zehirleyicilikte olabilir. Zehrin yapısına 60 ila 70 arasında aminoasidin bir araya gelmesiyle oluşan proteinler katılır. Bu proteinler, sinir sistemini etkilerler ve "nörotoksin" olarak anılırlar. Protein, akrebin vücudundan çıkıp, yabancı vücuda girdiği anda sinir sistemini felç eder ve hızlı bir şekilde ölümü getirir. Nörotoksinlerin protein yapısı sebebiyle, genetik farklılıklar farklı nitelikte zehirler yaratabilir. Bu yüzden her akrep kendi zehrine karşı bağışıklığa sahiptir ve bu genetik yapıyla belirlenir.

Akrebin Zehri Kendine İşler mi?

Vücudun tanıdığı kimyasallar, vücuda zarar veremez. Bu sebeple aslında yabancı canlılar (bakteriler, virüsler, parazitler, vb.) için son derece ölümcül olan savunma sistemimiz, kendimize zarar vermez. Ancak genetik yapımız değişecek olursa (mutasyonlar, transpozonal sıçramalar, vs.) "oto-immün" denen hastalıklara yakalanabiliriz ve kendi savunma sistemimiz kendimizi yok etmeye başlayabilir. Benzer bir şekilde, akreplerin de kendi sinir sistemleri, kendi zehirlerinden etkilenmez (hastalıklar haricinde). Bu sebeple hiçbir akrep kendisini sokarak öldüremez. 1998 yılında The Journal of Experimental Biology dergisinde yayımlanan bir araştırma, buna net bir nokta koymuştur:

Akreplerin kas ve sinir sistemleri, kendi zehirleri içerisinde bulunan moleküllerden etkilenmemektedir.

Halk arasında bu tip bir mitin yayılmasının nedeni akreplerin soğukkanlı hayvanlar olmasından kaynaklanmaktadır. Akrepler soğukkanlı olduklarından, vücut sıcaklıklarını çevre sıcaklığı belirler. Normal şartlarda yaşayan bir akrebi aniden bir bardağa kapatıp ateşle ısıtacak olursanız, akrebin bütün metabolizması değişecek ve vücudu kramplarla kasılmaya başlayacaktır. İşte insanlar bu krampları akrebin kendisini sokmaya çalışmasına benzetmektedirler. Sonunda, eğer sıcaklık hemen düzelmezse akrep ölecektir. İşte konudan uzak halk, bunu "akrebin kendini sokarak öldürmesi" olarak tanımlar. Halbuki böyle bir durum söz konusu değildir ve muhtemelen asla da olamaz.

Hayvanlarda intihar durumu birçok sefer gündeme geldiyse de, bugüne kadar bilimsel olarak incelenebilecek kadar fazla örneğine veya güvenilir verilere asla ulaşılamamıştır. Dolayısıyla, aksi yöndeki bazı zayıf gözlemsel ve anekdotal verilere rağmen, intihar halen sadece insanlara özgü bir davranış olarak varsayılmaktadır. Ancak genel kanı, bir canlı ne kadar yüksek zekaya sahipse, intihar etmeyi tercih edecek algıya o kadar yakın olacağı yönündedir. Bu sebeple sıklıkla denizlerin zeki canlıları yunuslar ile intihar konusu bir araya getirilse de, buradaki yazımızda da çürüttüğümüz gibi, böyle bir durum söz konusu değildir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 3
  • Tebrikler! 11
  • Bilim Budur! 8
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 2
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Nature. Do Scorpions Commit Suicide?. (1887, Nisan 21). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2018. Alındığı Yer: Nature
  • A. G. Bourne. (1887). The Reputed Suicide Of Scorpions. Proceedings of the Royal Society of London, sf: 17-22.
  • San Diego Zoo. Scorpions. (2018, Aralık 10). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2018. Alındığı Yer: San Diego Zoo
  • J. Wright. Scorpion Suicide?. (2018, Aralık 10). Alındığı Tarih: 10 Aralık 2018. Alındığı Yer: John Wright

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/12/2019 10:09:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/791

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Hiç düş kırıklığına uğramamış olanlar, hiç umut beslememiş olanlardır.”
George Bernard Shaw
Geri Bildirim Gönder