Akademide İngilizcenin Hâkimiyeti: Neden Bilimsel Sahada Başka Diller de Kullanmalıyız?
![Akademide İngilizcenin Hâkimiyeti: Neden Bilimsel Sahada Başka Diller de Kullanmalıyız?](https://cdn.evrimagaci.org/JO0S9XDpzH0CjmjR15Nc6rsstD8=/250x0/storage.evrimagaci.org%2Fcontent%2F580c44ce-167e-462e-be1c-45be4e456062.jpeg)
- Çeviri
- Sosyolinguistik
- Bilim Felsefesi
Cervantes Enstitüsüne göre dünya çapında yaklaşık 600 milyon kişinin konuştuğu İspanyolcanın, bilim camiasında daha yaygın konuşulması ve anlaşılması gereken bir dil olduğu sıkça dile getirilir.[1]
Ancak milyonlarca insanın konuşması, bir dilin akademide güç kazanması için yeterli değildir. Akademide bir dilin güç kazanması için bilimsel, politik ve kültürel düzeyde pek çok kuruluş ile uzmanın sürekli çabalarına ihtiyaç vardır.
Bilim Camiası Olabildiğince Fazla Dilde İletişim Kurmalı!
Bazı tahminlere göre bilimsel araştırmaların %98'i İngilizce yayımlanmakta, oysa dünyanın yalnızca %18'i bu dili biliyor.[2], [3] Bu durum, bilimsel araştırmaları toplumlara herhangi bir kısıtlama olmaksızın sunmayı hedefliyorsak diğer dillerde de yayım yapmayı elzem kılıyor.
Bilimde birden fazla dilin kullanılmasının önemi, toplum nazarında dikkate değer bir konumda bulunan sayısız organizasyonun konuya dair yaptıkları kamu duyuruları ve demeçleri ile sıkça vurgulanmıştır. Bu organizasyonlar arasında European Charter for Researchers, Helsinki Initiative on Multiligualism, UNESCO Recommendation on Open Science, OPERAS Multiligualism White Paper, the Latin American Forum on Research Assessment, COARA Agreement on Reforming Research Assessment ve the Declaration of the 5th Meeting of Minsters and Scientific Authorities of Ibero-American Countries gibi organizasyonlar bulunmaktadır.[4], [5], [6], [7], [8], [9], [10] Tüm bu organizasyonlar bir konuda hemfikirdir: Bütün dillerin bilim iletişiminde bir değeri vardır![11]
Bu duyuruların sonuncusunda da belirtildiği üzere yerel, bölgesel ve ulusal açıdan sosyal değeri olan araştırmalar; daima İngilizceden başka bir dilde yayımlanmaktadır. Bunların yayımlandığı bölgelerde ekonomik, sosyal ve kültürel etkileri olur; çünkü bilimsel bilgi yayılırken akademiden olmayan profesyonellerce, örneğin bilim anlatıcıları tarafından bir nevi filtreden geçirilir. Böylelikle daha geniş bir bilgi paylaşımı kültürü sağlanır.
Çeşitliliğin artması, aynı dili konuşan veyahut pek çok dili konuşup anlayabilen akademisyenlerin akıcı diyaloglar kurmasını da mümkün kılar. Örneğin İbero-Amerika bölgesinde ana dili İspanyolca olan biri Portekizceyi de anlayabilir ve keza tersi de mümkündür.[12] Böylece her iki taraf aynı bilim sahnesini paylaşmış olur. Bu durumun bir diğer örneği de birden fazla resmi dili olan İspanya'dır.
Ne Hiyerarşilere Ne de Sınıflandırmalara Yer Olmalı!
İngilizce dışında bir dilde yayımlanan bir araştırma çok sık biçimde ikinci sınıf muamelesi görür. Ortaya konan çalışmanın kalitesi ise pek düşünülmez.
Bu zararlı ön yargı, bilhassa beşerî ve sosyal bilim sahalarında çalışmaya dahil olanların emeğini yok saymaktadır. Ayrıca küresel akademik camianın toplumla bilgi paylaşma becerisini derinden baltalamaktadır.
Bilim camiası, çokdilliliği savunup muhafaza ederek araştırmaları ihtiyacı olanlar için daha ulaşılabilir kılmalıdır. Bu hedef doğrultusunda ilerlemenin başarısızlığa uğraması demek, akademinin hitap edeceği topluluğu oluşturamaması ve büyütememesi demektir. Dolayısıyla elimizde bulunan her dilde titizlikle, sistemli ve sürekli olarak çalışmak zorundayız.
Bilimde Dil Çeşitliliğini Güçlendirmenin Lojistik Yönü
Bir dile akademide güç kazandırmak karmaşık bir süreçtir. Kendiliğinden gerçekleşmez, dikkat gerektiren bir koordinasyon ve planlama gerektirir. Bizzat politikacılar, bilim diplomasisi ve araştırmacılardan gelecek çabanın yanı sıra halk, özel kuruluşlar, medya ve diğer kültürel yayımlar da çaba gösterme mecburiyetindedir.[13]
Bilim ve politika sahasındaki çabaları birleştirmeyi hedefleyen İspanya Ulusal Araştırma Konseyinin ES CIENCIA adlı projesinde gösterdiği üzere bu unsurlar ahenk içerisinde çalışmalıdır.
Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.
KreosusKreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.
Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.
PatreonPatreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.
Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.
YouTubeYouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.
Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.
Diğer PlatformlarBu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.
Giriş yapmayı unutmayın!Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.
Akademik Yayım ve Yapay Zekâ Modelleri: Yeni Bir Zorluk
Küresel akademi, dijital dönüşüm ve yeni açık erişim modellerinin ortaya çıkışı neticesinde değişime uğramaktadır. İngilizce dışındaki dillerde bilimsel içerik üreten yayımcılara dair yapılacak araştırmalar, bu değişimi anlamada elzem bir rol oynayacaktır. Ancak net olan bir şey vardır: Belli bir dilde üretilen bilimsel içeriği görünür ve çevrim içi ortamda aranabilir kılmak, o dilin gücünü sağlama almada çok önemlidir.
Akademik kitaplarda, özellikle de ticari yayımcılık sektöründe açık erişime doğru dönüşüm yeni yeni başlamıştır. Üstelik, İspanya'da bilim kitaplarının %80'i ticari amaçlarla yayımlanır.[14] Çevrim içi yayımcılıkta ise net bir anlayış sağlanması, yerel ve diğer dillerde yapılanlar da dahil olmak üzere bilimsel araştırmaları yaymanın farklı yollarını izah eden politikalar ve modeller tasarlamayı mümkün hale getirecektir. Kitap yayımcılığında daha geniş bir dil yelpazesinin kullanılması, araştırmaların ana dili İngilizce olmayanlara ulaştırılmasında yayımcıların verdiği emeği de daha görünür kılacaktır.
Bir diğer hayati unsur da yayımları, veri gruplarını ve diğer sözel olmayan araştırma sonuçlarını kolay bulunur kılmaktır; ki bu hem bilimsel hem de teknik destek gerektirir. Bu durum, üretken yapay zekânın gelişmesine katkıda bulunacağından İspanyolca ve diğer dillerdeki bilim külliyatını büyütme konusunda da geçerlidir.
Dil bakımından çeşitlilik gösteren bilimsel içerikler yapay zekâ sistemlerine eklenmez ise bu sistemler eksik, ön yargılı veya yanıltıcı bilgiler yayacaktır: İspanya hükümetinin geçen yıl İspanyolca ve diğer resmi dillerin durumuyla ilgili hazırladığı bir raporda, yapay zekâyı eğitmekte kullanılan metinlerin %90'ının İngilizce yazıldığı belirtilmiştir.[15]
Terminoloji Çalışmalarına Duyulan İhtiyaç
Terminoloji sahasında yapılacak araştırmalar doğaçlama, bilimsel sahada belirsiz üslupların veya anlaşılmaz jargonların kullanımının önüne geçilmesi açısından son derece önemlidir. Ayrıca hem insan hem de makine çevirilerinin kalitesi, dil öğretimi ve büyük hacimli belgelerin dizinlenmesi ve düzenlenmesi bakımından büyük faydalar sağlayabilir.
Günümüzde İspanyolca terminoloji çalışmaları, İspanya Ulusal Araştırma Konseyi tarafından koordine edilen ortak bir çalışma olan TeresIA projesindeki yapay zekâ ile araştırmacılar tarafından geniş dil derlemelerinin işlenmesi sayesinde yürütülmektedir.[16] Ancak böylesi bir projenin İspanya'da hayata geçirilmesi, inişler ve çıkışlarla dolu 15 yıllık bir sürecin ardından başarılabilmiştir.
Öte yandan Bask Bölgesi, Katalonya ve Galiçya da kendi dilleri üzerinde yoğun ve sistemli bir şekilde çalışmıştır. Terminolojiyi yalnızca bir kamu dili politikası sorunu olarak ele almakla kalmamış, aynı zamanda ortaya konulmuş terminoloji projelerine de uzun süre bağlı kalmıştır.
Çokdillilik Küresel Bir Meseledir!
Daha geniş çeşitliliğe duyulan ihtiyaç, İbero-Amerika bölgesi genelinde de geçerlidir. Burada bilhassa Ibero-American General Secretariat ile the Mexican National Council of Humanities, Sciences and Technologies tarafından İspanyolca ve Portekizceyi teşvik etmek için verilen çabalar koordine edilmektedir.[17], [18]
Bu ciddi bir ihtiyaçtan kaynaklansa da bölgede en çok konuşulan iki dilin teşvikine çalışılırken bölgedeki diğer yerel ve resmi diller görmezden gelinmemelidir. İspanya'daki çalışmalarda gösterildiği üzere bunlar da bilginin üretilmesinde rol oynar ve bilimsel bilginin aktarılmasında bir araç işlevi görür.
Bilim iletişiminde daha geniş bir dil çeşitliliğini teşvik etmede her ülkenin oynayacağı kendine özgü roller vardır. Eğer başarıya ulaşılırsa İber dillerinin ve bu konu bağlamında tüm dillerin akademideki gücü, ara sıra ortaya konan sözde çabaların merhametine kalmayacaktır. Bilakis bu başarı, bilim topluluklarının bilgi paylaşımı kültürü uğrunda sergiledikleri bağlılığın neticesinde gerçekleşmiş olacaktır.
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Soru & Cevap Platformuna Git- 2
- 1
- 1
- 1
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- Çeviri Kaynağı: The Conversation | Arşiv Bağlantısı
- ^ Instituto Cervantes. El Español En El Mundo. (1 Ocak 2023). Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: Centro Virtual Cervantes | Arşiv Bağlantısı
- ^ Valeria Ramírez-Castañeda. Disadvantages In Preparing And Publishing Scientific Papers Caused By The Dominance Of The English Language In Science: The Case Of Colombian Researchers In Biological Sciences. (16 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: Plos One | Arşiv Bağlantısı
- ^ Ethnologue. What Are The Top 200 Most Spoken Languages?. Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: Ethnologue | Arşiv Bağlantısı
- ^ European Commission. The European Charter For Researchers. (1 Ocak 2005). Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: Euraxess | Arşiv Bağlantısı
- ^ Helsinki Initiative. Helsinki Initiative On Multilingualism In Scholarly Communication. Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: Helsinki Initiative | Arşiv Bağlantısı
- ^ UNESCO. Unesco Recommendation On Open Science. (1 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: UNESCO | Arşiv Bağlantısı
- ^ Operas. Operas Multilingualism White Paper. (1 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: Operas | Arşiv Bağlantısı
- ^ FOLEC. Declaración De Principios Del Foro Latinoamericano De Evaluación Científica. (10 Haziran 2022). Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: Clasco | Arşiv Bağlantısı
- ^ Coara. The Agreement On Reforming Research Assessment. Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: Coara | Arşiv Bağlantısı
- ^ Secretaría General Iberoamericana. Colaboración Regional Para La Visibilización De La Ciencia Iberoamericana. (2 Ekim 2022). Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: Digital.csic | Arşiv Bağlantısı
- ^ F. A. Navarro. Publicado El Número 22 De La Revista. (26 Mart 2024). Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: X (formerly Twitter) | Arşiv Bağlantısı
- ^ J. B. Jensen. On The Mutual Intelligibility Of Spanish And Portuguese. (1 Aralık 1989). Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: JSTOR | Arşiv Bağlantısı
- ^ European Union External Action. What Is Science Diplomacy?. (16 Mart 2022). Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: European Union External Action | Arşiv Bağlantısı
- ^ E. G. Toledo. Abrir Los Libros. (16 Haziran 2023). Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: El Paîs | Arşiv Bağlantısı
- ^ Portal Mineco. Informe Del Estado Actual De Los Corpus En Español Y Lenguas Cooficiales. (16 Ekim 2023). Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: Portal Mineco | Arşiv Bağlantısı
- ^ CSIC. El Proyecto Teresia Recuperará Y Fomentará La Terminología En Español Aplicando Inteligencia Artificial Y Conocimiento Experto. (11 Aralık 2023). Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: CSIC | Arşiv Bağlantısı
- ^ Secretaría General Iberoamericana. Secretaría General Iberoamericana. Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: Secretaría General Iberoamericana | Arşiv Bağlantısı
- ^ Conahcyt. Consejo Nacional De Humanidades, Ciencias Y Tecnologías. Alındığı Tarih: 5 Temmuz 2024. Alındığı Yer: Conahcyt | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/09/2024 02:22:56 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/18044
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
This work is an exact translation of the article originally published in The Conversation. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.