Bu konu, sıklıkla gündeme getirilen ve vücudumuzdaki sinir ağının uzunluğuna vurgu yapmak için kullanılan bir konu. Ancak bir sorun var: Damarlarınızın, sinirlerinizin veya uzun olabilecek şeylerinizin uç uca eklenmesi sonucu çok uzun bir mesafe elde edebiliyor olmanız, tamamen anlamsızdır.

Evet, kulağa hoş gelir: "Sinirlerimizi uç uca eklesek Ay'a gider gelir." veya "Damarlarınızı uç uca eklerseniz Dünya'nın etrafını 2-4 defa sarabilirsiniz." Ancak bunların bilimsel herhangi bir bilimsel anlamı olduğu şaibelidir. Daha ziyade, "avam popüler bilimcilik" olarak görmek mümkündür. Hele ki bu veriler, "Vücudumuz muhteşem, onca şey sığmış!" şeklinde yapılan bilim dışı argümanlara alet edilince, iyice rahatsız edici bir hal almaktadır.

Zehir, doğadaki canlıların kendini korumak ya da avlanmak amacıyla evrimleştirdikleri önemli bir mekanizmadır. Bugün doğada bulunan pek çok canlı grubunda zehirli/zehirci özellik gözlemlenebilmektedir. Yılanlar, ok kurbağaları, aslan balıkları, memelilerden ornitorenkler gibi birçok hayvan örneğini zehir barındıran hayvanlar olarak sınıflandırabiliriz. Hâliyle doğada yaygın olan bu durumun dinozorlar arasında da var olup olmadığı akıllara gelebilmektedir.

Bu durumu, incelemeye günümüzde yaşayan "kuşlardan" başlayabiliriz. Günümüzde yaşayan en ünlü zehirli kuş örneklerinden biri 1992 yılında zehirli (poisonous) olduğu keşfedilen takkeli pitohuyi (Pitohui dichrous) türüdür. Bu bilgi sayesinde uzun süre zehirli bir üye bulundurmadığı düşünülen kuşlarda da zehirli üyelerin olduğu anlaşılmıştır. Tüylerinde ve derisinde zehir bulunduran bu kuş, zehirli olan pek çok canlıda da görülebileceği gibi albenisi olan parlak ve canlı renklerde tüylere sahiptir. Evrimsel biyolojide buna "aposematizm" (uyarıcı renklenme) denilmektedir. Diyetlerine bağlı olarak homobatrakotoksin isimli toksik kimyasal salgılamaktadırlar. Günümüz dinozorları olan kuşlarda (avian dinozor) zehirli üyeler olduğunu gördük peki, elimizde zehirli bir non-avian dinozor örneği var mı?^[1]

Bir süpernova, büyük yıldızların ömürlerinin sonuna geldiklerinde çok parlak ve enerjik bir şekilde patlamasına verilen isimdir. Bu patlamalar öylesine şiddetlidir ki, uzayda meydana gelen en büyük patlamalardan birisi süpernovalardır. Tipik bir süpernova patlaması sırasında açığa çıkan enerji nedeniyle galaksilerin tamamının saçtığı ışıktan daha parlak bir ışık topu oluşabilir ve Güneş'imizin 8 milyar yıllık toplam ömründe yayacağından daha fazla enerji uzaya savrulur.

Süpernovalar öylesine ani bir şekilde yaşanır ki, sadece birkaç saat önce gökyüzünde olmayan bir nokta, birkaç saat içinde bir deniz feneri gibi parlayabilir! Ancak gökyüzünde görülen süpernovalar, gökteki diğer yıldızlar gibi değildir: Artık ölmüş bir yıldızdan arta kalanlardır...

Özellikle bitkili akvaryumlarla uğraşanlar için ışık konusu son derece hassastır. Işığın fazla olması, en temel problemlerden biri olan yosun çoğalmasına neden olarak bitkilerin ölümüne sebebiyet verebilir, keyifle başlayan bir hobiyi çileye dönüştürebilir. Fakat sorun şu ki her bitkinin ışık ihtiyacı farklıdır. Bunu akvaryum içinde bazılarını gölgelere koyarak çözebilseniz de çoğunlukla gözden kaçan bir problem vardır: Işık şiddetinin mesafeyle azalması.

Bu dünyanın Ferrarisi olarak bildiğimiz ADA markasının Solar RGB modelinin tavandan asıldığı ve akvaryum yüzeyinden de oldukça yüksekte bırakıldığı dikkatinizi çekmiştir. Başka markaların suyun yüzeyinden 10-15 cm yüksekte olan modellerini de görmek elbette mümkün. Hatta iyi kabul edilen modellerin çoğu, daima bir tavan askısını tasarıma dahil eder. ADA gibi markaların bu şekilde hareket etmesinin özel bir nedeni var ve burada anlatacağımız olay, kalitenin ne demek olduğunu, detay bilgilerin nasıl fark yarattığını çarpıcı bir biçimde gösteriyor.

İzmir; hızla artan nüfusu, gelişen sanayisi ve genişleyen kentleşme yapısıyla birlikte Türkiye’nin atık üretimi en yüksek metropollerinden biri hâline gelmiş ve bu durum kentin sürdürülebilir çevre politikalarını daha kritik bir konuma taşımıştır. Son yıllarda yapılan araştırmalar ve yerel yönetim uygulamaları, İzmir’de atık yönetiminin yalnızca toplama ve bertaraf sürecinden ibaret olmadığını; geri dönüşüm, kompost üretimi, enerji geri kazanımı ve döngüsel ekonomi modellerinin giderek daha fazla önem kazandığını göstermektedir.

İzmir Büyükşehir Belediyesinin İzdönüşüm tesisleri, Harmandalı biyogaz-enerji üretim uygulamaları, ilçe belediyelerinin mobil atık getirme merkezleri ve evsel kaynakta ayrıştırma pilotları; kentin sürdürülebilir atık yönetimi çabalarının somut örnekleri arasında yer alır.

İnsan beyninin evriminin ne kadar önemli olduğu aşikardır. Gezegenimiz üzerinde bugüne kadar evrimleşmiş en yüksek zekaya sahip türüz. Bu evrimsel değişim asla kolay olmadı; ancak her evrimsel değişim gibi kademeli ve birikimli bir şekilde oldu. Bu durum, doğal olarak, birçoklarının aklına bir sorunun takılmasına neden olmaktadır: Neden sadece insan türünde beyin ve dolayısıyla zeka bu kadar evrimleşmiştir? Bu sorunun detaylı bir cevabını buradaki makalemizden okuyabilirsiniz.

Ancak çenemizi çalıştıran kasların körelmesiyle ilgili olarak, şunu belirtmekte fayda var: Her türün evrimi eşsizdir. Yani "kendine özgü"dür. Evrim tarihinde; benzer özelliklerin, benzer şartlar altında, kimi zaman benzer süreçlerden geçerek ortaya çıktığını görebilsek de (bkz: yakınsak evrim); çoğu zaman türlerin popülasyonları başından geçenler (çevre şartları, bu çevrenin değişimi, popülasyon içindeki genetik çeşitliliğin yapısı, bu çeşitliliğin çevreyle etkileşimi, vs.) eşsiz bir özgünlükte olduğu için, türlerin evrimi de kendilerine özgü olmaktadır. Bir diğer deyişle, "Neden diğer maymunlar da insanlar gibi zekileşmiyor?" sorusu, "maymun" (Simiiformes) olan her türün birebir aynı evrimsel patikayı takip etmesi gerektiğini varsaymaktadır. Evrimde böyle bir zorunluluk yoktur!

Hepimizin endişe duyduğu şeyler vardır ama OKB'li bireyler o kadar fazla şüphe duyarlar ki bir hata yapma düşüncesi onları dehşete düşürür. OKB'nin tedavisi çok zordur, ilaçlar ve terapi çoğu insana kısmen yardımcı olur. Jeffrey Schwartz sadece obsesif kompulsif bozukluğu olanlara değil, aynı zamanda gündelik endişeleri olan insanlara da anlamsız olduğunu bilseler dahi bir şeyleri kafaya takıp düşünmeden duramadıkları zaman yardımcı olabilecek plastisite (beynin sahip olduğu değişim yeteneği.) temelli etkili bir tedavi yöntemi geliştirdi.^[1]

Hastalarına kullanmazsan kaybedersin ilkesini düşünmelerini söyleyen Schwartz, semptomu düşünerek geçirdikleri her an takıntı evresini derinleştirir. Ancak onu es geçerlerse kaybetme yoluna girerler. Obsesif kompulsif bozuklukta bir şeyi ne kadar çok yaparsanız yapmayı o kadar çok istersiniz ve bir şeyi ne kadar az yaparsanız yapmayı o kadar az istersiniz. ''Tekniği uygularken hissettiğiniz şeyin değil de, yaptığınız şeyin ne olduğunu anlamanın önemli olduğunu keşfetti; verilen mücadele duyguları yok etmek için değil duygulara teslim olmamak içindir.'' yani bir zorlantıya uygun davranmayarak mücadele edilmelidir, ilk başlarda tabii ki bu zor olacaktır çünkü kalıcı nöroplastik değişim zaman alan bir şeydir fakat bu şekilde değişimin altyapısını hazırlayabilir. Hastalar zorlantıya uygun davranmayarak bu zorlantılar ile fikirler arasındaki bağlantıyı zayıflatırlar. Ağır vakalarda iyi sonuçlar elde eden Schwartz, hastalarının çoğu ilaç tedavisinin yanı sıra onun tedavisini uygulayarak iyileşme gösterdiler (zaman içinde çoğu hasta ilaç tedavisini bıraktı bazıları başlangıçta bile ilaç kullanma ihtiyacı hissetmediler.)