Ben büyük bir Atay hayranıyım. Türk edebiyatında onun kadar sıra dışı yazar bulmak zor. Başarılı yazarımız çok fazla ama Oğuz Atay benim için bambaşka bir yere sahip. İlk okuduğum eseri olan tutunamayanlar da yazarın dünyasıyla ilk defa karşılaşmıştım ve o zamanda kendimde esere inceleme yazacak cesareti bulamıyordum (ya kötü bir inceleme yazarsam, eseri hak ettiği gibi övemezsem) diye. Hâlâ da yazmadım. İkinci okuduğum eseri ise; Oyunlarla Yaşayanlar olmuştu, onu da çok beğenmekle birlikte inceleme yazmamıştım. Ama bu defa korkuyu beklerken öykü kitabıyla şeytanın bacağını kırmaya niyetliyim:)
Atay'ın eserlerindeki başkaralterler genellikle ondan birşeyler taşıyorlar, onun düşünce dünyasının yansıtıyorlar. Tutunamayanlar romanındaki Turgut'un mühendis olması (Atay'da mühendisti) oyunlarla yaşayanların baş karakteri çoşku'nun yaşadığı aydın bunalımı, korkuyu beklerkendeki her öykü'nün baş karakterlerinin de ortak sorunu olan; yalnızlık, toplum tarafından anlaşılmama ve topluma olan kızgınlık. Bunlar Atay ile karakterlerinin ortak bazı özellikleri. Ama onun düşünce dünyasını yansıtıyorlar derken tam olarak anlatmak istediğim şey bu değildi. Örneğin; "beni anlamıyorlardı. Zarar yok, zaten beni daha kimler anlamadı! " Ya da, " düşünmek mi? Durmadan düşünmekten başka ne yapıyordum ki? O kadar çok düşündüm ki, o kadar çok şeyi bir arada düşündüm ki... "Bunlar korkuyu beklerken öyküsünden, bana göre Oğuz Atay'ın kendi düşünceleri, serzenişi. Oradaki isimsiz baş karakterin değil. Ayrıca kitaptaki birçok öyküsünde baş karakterlerin ismi yok, bunun sebebi onların aslında kendisi olması bence. Tamamen olmasa bile büyük ölçüde Oğuz Atay'ın ta kendisi o tutunamayan, yalnız, insanlara küskün ve öfkeli karakterler. Eğer hala aksini iddia ediyorsanız kendimce fark ettiğim bir iki detayı daha dikkatinize sunmak isterim; bir mektup öyküsünde baş karakter, " Tabii tanımadığınız için nereden bileceksiniz, münasebetsiz babam -sanki ikimiz de aynı yaştaymışız gibi beni zorla kendi terzisine götürdü, Sadece dikiş parasını verdi diye bana bol gelen bu aşağılık elbiseyi giymek zorunda kaldım." Diye yakınıyor. Kitabın ileriki bölümlerinde yer alan babama mektup öyküsünde de, (bu öykü'nün üzerinde birazdan daha detaylı duracağım) "üstüme uymayan kötü dikilmiş elbiseler giydirdin" diyor babasına. Yani bir mektup öyküsündeki babasına bu konuda sitem eden isimsiz baş karakter ile babama mektup öyküsündeki, bizzat Atay'ın etmiş olduğu sitem aynı. Bunun gibi daha birçok örnek sayılabilir, mesela korkuyu beklerken'deki karakterin yaşadığı şehirden uzak bir kasabadaki izole ev, Oğuz Atay'ın da babama mektup öyküsünde yapmak istediği şey olarak geçiyor. "işte ben de yalnızsam, Yalnızlığımı bilmek için çoğu zaman- sabit bakışlarla boşluğa baktığım zaman- bu herkesten uzak, kerpiç evi gittikçe daha ciddi bir biçimde düşünüyorum."
Atay'ın eserlerindeki baş karakterlerin aslında, kendisinin birer parçaları olduğu konusunda anlaştık sanıyorum? Şimdi geçelim beni en çok etkileyen iki öyküsüne; İlki, korkuyu beklerken öyküsü oldu. En uzun öykü buydu ama yine de bana çok kısaymış gibi geldi, aşırı etkileyiciydi. Bence o hikayeden, en az bir tutunamayanlar veya tehlikeli oyunlar kadar harika roman çıkardı. Karakterin piskolojik sorunları- ki bütün Atay karakterleri yarı delidir bana göre- ve muazzam pasajlarıyla okurken çok zevk aldığım bir hikaye oldu. İkincisi ise; babama mektup hikayesi. Benim için anlamı bambaşka çünkü Atay'ın baba problemini ben de yaşıyorum. Babamla hiç anlaşamadık şu ana kadar, hep ondan kurtulursam( üniversiteye gidip ya da meslek sahibi olduğum zaman) herşeyin yoluna gireceğini, çok daha iyi olacağını düşündüm. Benim potansiyelimi engelleyen o diyordum kendime. Size sadece Atay'ın babasına söylediği şu sözleri aktaracağım;" belki hatırlamazsın ama bugün sen öyle de tam 2 yıl oluyor. Ne yazık ki bu süre içinde ben daha iyi ve akıllı olamadım. Oysa yıllar önce, bazı zamanlar sen olmasaydın birçok şey yapabileceğimi düşünürdüm. Şimdi artık suçun kendimde olduğunu görmek zorundayım!" Bu satırlar beni fazlasıyla etkiledi. Yanlış düşündüğümü fark ettim, o an hissettiğim tüm duyguları anlatmaya kalksam inceleme fazlasıyla uzar. Zaten yeterince uzun oldu bu yüzden hem kendim hem de sizin iyiliğiniz için bunu yapmayacağım.( boğazım çok kurudu, hafiften başım da dönüyor.) İşte şuan Atay'ı taklit ediyorum, farkında olmadan! Ama söylediklerim gerçek😮‍💨
Vakit ayırıp incelemeyi sonuna kadar okuduğunuz için teşekkür ederim. Bence Oğuz Atay'ı henüz okumadıysanız başlamak için iyi bir zaman😊
Lütfen okuyun.

Isaac Asimov, iyi bir yazarın okuyucunun aklıyla nasıl oynayabileceğini gösteriyor. Özellikle son bölümlerde her sayfada 'tamam, şimdi anladım' derken bir sonraki sayfa tüm düşüncelerini yıkıp yeniden yapılandırıyor. İlk bölümler sabır istiyor, çünkü Asimov sizi hiçbir açıklama yapmadan doğrudan hikayenin ortasına atıyor. Henüz bu dünyanın kurallarını, kavramlarını bilmiyorsunuz ama olaylar zaten başlamış. Bu biraz yabancı ve bunaltıcı hissettiriyor. Ama bu da bir tercih, devam ettikçe o belirsizliğin aslında kasıtlı olduğunu anlıyorsunuz. Bırakmadığım için şanslıyım çünkü bir noktadan sonra kitabı elinizden bırakmak mümkün olmuyor.

Asimov bu hikayesinde 'Sonsuzlar' adını verdiği bir topluluğun üyesi Andrew Harlan'ın hikayesini anlatıyor. Sonsuzlar yüzyıllar arasında seyahat edebiliyor ve küçük müdahalelerle kelebek etkisi yaratarak insanlığı şekillendiriyor. Bir mühendisin toplantıya beş dakika geç kalması, yüzyıllar sonra olacak bir savaşı engelleyebiliyor.

Kitabın temelinde insanlığın gerçek ilerleyişinin sadece barış, refah ve yaşamla değil, aynı zamanda mücadelelerle, aşılması gereken eşiklerle, bazen kayıplarla sağlanabileceği fikri yatıyor.
Bir grup insanın çoğunluğun iyiliğini sağladığını düşünmesi, bu yönde geleceği şekillendirmesi ve aslında bunlara o hakkı kimin verdiğini, bazen binlerce insan için birkaç insanı yok etmenin etikliğini, nihayetinde kurtarıcılarımızın gerçekten kurtarıcı olup olmadıklarını sorgulatıyor.

Asimov bu eseri 71 yıl önce kaleme almış ancak günümüz dünyasını da oldukça iyi tanımlıyor.Sonsuzları bugünün teknoloji yöneticilerinde görmek için fazla hayal gücü gerekmiyor. Bu insanların birçoğu Mesih Sendromu’na kapılmış haldeler. İnsanlık için neyin iyi olduğunu kendileri karar verip günün sonunda kurtarıcı olma fikriyle besleniyorlar.

Bilim kurguyu bir düşünce aracı olarak kullanan, sadece macera değil soru soran kitaplar arayanlar için bu kitap tam yerinde.

Kimya mühendisliği alanında PhD'si olan James Orgill, The Action Lab isimli kanalında bilimsel deneyler gerçekleştiriyor.