Dünyanın dört bir yanındaki polisler, askerler ve güvenlik güçleri, isyan kontrolü (İng: "riot control") adıyla bilinen bir dizi protokole uymaktadırlar ve bu kapsamda birçok farklı yöntemle ülke yönetimlerinin hoşuna gitmeyen protesto, ayaklanma veya isyanları bastırmakta veya bastırmaya çalışmaktadırlar. Burada "isyan kontrolü" adıyla bahsedeceğimiz konu, illa bir "isyan" olması gerekmemekte, her türlü protesto, gösteri ve benzeri anayasa tarafından korunan ve hatta ödev olarak verilen hakları içermektedir (yani bir bir "şapka terim" olarak kullanacağız, kolaylık açısından). İsyan kontrolünün belli adımları bulunmaktadır ve en düşük şiddetten başlayarak giderek sertleşmektedir.

İsyan kontrolünün esasında ilk adımı, yüksek ve rahatsız edici sesler uygulamaktır. Çünkü insan beyni ani olarak sesle uyarıldığında ürkecek ve içinde bulunduğu durumu değerlendirerek kurtulma yolları arayacaktır. Bu psikolojik mücadele, çoğu zaman güvenlik güçleri tarafından es geçilir, çünkü neredeyse hiçbir zaman işe yaramaz. Bunun da sebebi isyanın amacına psikolojik olarak odaklanmış bir beynin, her hayvan türünde (dolayısıyla ve elbette insanda) gördüğümüz kaç veya savaş seçiminden ikincisine yönelmesi daha muhtemel olmaktadır. Öfke, azim, kararlılık, istek, vb. duyguların bunda etkisi büyüktür.

Optik illüzyon, göz veya beynin çalışma prensiplerinin doğal veya yapay şekillerde manipüle edilmesi, kandırılması veya yanıltılması yoluyla, gerçekte olandan farklı bir görüntü, renk veya hareket algılama olarak tanımlanabilir. Görsel bir yanılsama yaşadığımızda, orada olmayan veya orada olan bir şeyi farklı bir şekil veya renkte görebiliriz. Algılama ve gerçeklik arasındaki bu kopukluk nedeniyle görsel yanılsamalar, beynin fiziksel dünyayı yeniden yaratmada başarısız olabileceği yolları gösterir. Algıladığımız şey aslında zihnimizin yaptığı yorumdur. Bu yorumlar gerçekle uyuşmadığı zaman optik illüzyonlar oluşmuş olur. Aslında bir bakıma kandırılmış oluruz.

Siz de mutlaka bir optik illüzyon deneyimlemişsinizdir; çünkü insanlık, evrimsel tarihi boyunca bu tür yanılgılara bolca düştü. Zihnimizin, gördüğümüz nesneler hakkında aceleci çıkarımlar yaptığını zaten pareidolia gibi konular nedeniyle biliyoruz. İllüzyonların fark edilmesine dair ilk kaynaklar, Antik Çağ'a kadar gidiyor. Örneğin MÖ 350'de Aristoteles, “Duyularımıza güvenilebilir ancak kolayca kandırılabilirler” derken, muhtemelen bu tür illüzyonlardan ve yanılgılardan bahsediyordu. Bu yazımızda, çeşitli hareketli fotoğraflardan (GIF) ve sabit fotoğraflardan oluşan çok sayıda göz yanılgısını sizlerle paylaşacağız. Yazımızın sonunda da neden böyle bir deneyim yaşadığımızı biraz daha detaylı izah edeceğiz.

Normalde aşina olduğumuz 3 uzaysal (uzamsal) boyutu bilirsiniz: En, yükseklik, derinlik... Sol-sağ, ileri-geri, yukarı-aşağı... Daha bilimsel tabiriyle x, y, z... Buna, 4. boyut olarak bilinen zaman boyutunu da eklersek, modern fiziğe ulaşıyoruz. Bu konularla ilgili bilgilerinizi tazelemek için Genel Görelilik Kuramı'nı okuyabilirsiniz. Konuya daha basit bir giriş içinse buradaki yazımıza göz atabilirsiniz.

Ancak fiziğin en büyük ve meşhur problemi şu: Kara delikler, yıldızlar ve gezegenler gibi çok büyük cisimlerin fiziği olarak bilinen Görelilik Teorisi ile, atom altı parçacıklar gibi çok küçük cisimlerin fiziği olan Kuantum Fiziği, daha spesifik olaraksa Kuantum Alan Teorisi arasında bir uyuşmazlık söz konusu. Bunlar, fiziğin iki ayrı alt dalı olarak incelendiğinde harika bir şekilde çalışıyorlar; ancak birbirleriyle bütünleşik olarak incelenmeye çalışıldığında çok ciddi problemler çıkıyor. İşin özünde, iki teori birbiriyle uyumlu değil gibi gözüküyor.

Yeni bir araştırmaya göre, dini bir yapının zemini altında bulunan lahit parçası, eski Mısır'ın en tanınmış firavunlarından biri olan 2. Ramses'e ait! Arkeologlar bu granit eseri 2009 yılında Mısır'ın doğusundaki antik bir şehir olan Abydos'taki bir Kıpti binasının içinde ortaya çıkardılar. Arkeolog Ayman Damrani ve Kevin Cahail liderliğindeki ekip, lahidin farklı zamanlarda iki farklı kişi için kullanılmış olduğunu tespit etmişlerdi. Ancak, Fransa Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi'nden tercüme edilen bir beyana göre, lahidin misafirlerinden yalnızca ikincisini, yaklaşık M.Ö. 1000'de yaşayan "21. hanedanın baş rahibi" Menkheperre'yi teşhis edebildiler.^[1]

Oymalı süslemeler ve metinlerle kaplı lahidin ilk sahibi ise bir sır olarak kalmıştı. Ancak açıklamaya göre arkeologlar bunun Mısır Yeni Krallığı'nın çok üst düzey bir şahsına ait olduğunu biliyorlardı. Devam eden resmi soruşturma, Fransa'daki Sorbonne Üniversitesi'nde öğretim ve araştırma görevlisi olan Mısırbilimci Frédéric Payraudeau'nun, 2. Ramses'in lahitle ilişkilendirmesini sağladı. Açıklamaya göre Payraudeau, firavunu yani direkt olarak 2. Ramses'i sembolize eden ve öncesinde gözden kaçmış oval şekilli bir gravür kabartmayı deşifre etti.

İnsanların refahı, ekonomik gelişimi ve fakirliğin azalması için, enerjiye erişim kritik öneme sahiptir. Herkesin enerjiye yeterince erişim sağlayabilmesini mümkün kılmak, küresel gelişim çabalarının önünde süregelen ve giderek daha önemli hale gelen bir zorluktur.

Ne var ki, aynı zamanda enerji sistemlerimizin çevresel etkileri de büyük öneme sahiptir. Tarihsel olarak ve günümüzdeki enerji sistemleri fosil yakıtlara (kömür, petrol ve gaz) dayanmaktadır. Bunlar, karbondioksit ve diğer sera gazlarını üretmektedir - ki bunlar da, küresel iklim değişikliğinin ana itici gücüdür. Eğer küresel iklim hedeflerini tutturmak ve iklim değişiminin tehlikelerinden kaçınmak istiyorsak, dünyanın enerji kaynaklarını köklü ve küresel olarak gözden geçirmesi gerekmektedir.

Bilim dünyası, Nature’da yayınlanan bir çalışmayla adeta çalkalandı. Çalışmada yetişkin bir fare hücresinin, asidik bir ortama konulduğunda, vücuttaki veya plasentadaki herhangi bir hücreye dönüşebilme yeteneğine sahip olan totipotent (tam potansiyelli) hücre tipine dönüştüğü kaydedildi. Araştırmacılar bu yeni totipotent hücrelere "stimulus-triggered acquisition of pluripotency (STAP)" hücreleri adını verdiler. Yani "Uyaranla Tetiklenen Pluripotens Edinimi"... Marlborough, Massachussetts'te bulunan Advanced Cell Technologies'ten Rob Lanza şöyle diyor:

Özellikle işlevini yitirmiş organ veya dokuların iyileştirilmesinde, kanser terapilerinde ve klonlamada bu teknik çok sayıda potansiyeli yüksek hücrenin, üstelik daha ucuza ve daha hızlı bir şekilde üretilmesini vaat ediyor.

^[4]Apocrita ergin üyelerinin ilk karın bölütü göğüs bölütüyle kaynaşmış, ikinci karın bölütü ise adeta bir köprü gibi incelmiştir. Bu yapı, bu alttakımdan olan zar kanatlıların tanıtıcı özelliğidir. Binlerce türü içerisinde barındırdığı için renkleri hakkında genel bir yargıda bulunamayız.

^[2]Apokrita (Apocrita), zar kanatlılar böcek alt takımından böcek türleridir. Gruba dahil olan türler, karıncalar, arılar, eşek arıları, iknömonlar, kalkitler ile hemen hemen tüm parazitik hymenopteranlar ve diğer birkaç formdur. Alt düzen, takımın en gelişmiş üyelerini içerir ve dünya çapında dağıtılan birkaç bin türle temsil edilir. Apocrita'da çok sayıda aile vardır. Moleküler analizde Parasitica (birçok parazitoid yaban arısı ailesini içeren) gibi bazı geleneksel taksonların parafiletik olduğu bulunmuştur. ^[3]Morfolojik geçişler, Xiphydriidae benzeri bir atadan Jurassic ailesi Karatavitidae aracılığıyla Orussoidea'ya ve Karatavitidae ve Jura ve Erken Kretase ailesi Ephialtitidae aracılığıyla bağımsız olarak Stephanidae'ye, Evanioidea'ya ve soyu tükenmiş Jurassic Kuafuidae familyasına kadar izlenir.