Çok keyifli, hoş bir filmdi. Klişe tarafları vardı elbette ama bu biraz da insanın zorluklardan başarıya giden yolculuğunun doğasından kaynaklı bir durum. Bu arada film, NASA'nın mottosu olan "Per aspera ad astra", yani "Zorluklardan yıldızlara" lafını kesinlikle net bir şekilde gösteren bir film. NASA gibi dev kurumların başarılarının sebebi kurumların kendisi değil, o kurumları var eden insanlar ve onların kolektif emeği. Ve o kişilerin her birinin bir öyküsü var. "Hidden Figures" filmi bunların bir kısmına odaklanıyordu ama Dünya'da ayrımcılığa maruz kalan tek azınlık tabii ki kadınlar değil, göçmenler/mülteciler de çok ezilen bir kitle. Bunların monolitik bir şekilde belli bir kültürü temsil ettiği düşüncesi, ırkçılığın en gizli ve iğrenç formlarından biri. Her nerede olursak olalım, ülkemizden gelip geçen gizli dehaları ayıklayıp onları uygun pozisyonlara ulaştıracak yolların her zaman açık olduğundan emin olmamız şart. Bir ülkeyi ve kültürü zenginleştiren şeyler bunlardır; yoksa statikleşmeyle yüz yüze kalınır, insanlık ilerleyemez. Jose Hernandez'in gerçek öyküsünden ilham alan bu film, bunu bir kez daha bizlere hatırlatıyor.

Herhalde yazar, Daniel Chamovitz, bitkilerin üzerine eğilmiş bir araştırma yürütüyorken bitkilerin biri veya birkaçı, belki bir ceset çiçeği ya da Venüs sinekkapanı, ondan bu eseri yazmasını istedi. İnsanların kendilerini yeterince takdir etmediklerini düşünüyor olmalıydılar.

Eser, başlığında vadettiğini tümüyle veriyor. Bitkiler bu dünyaya dair neler biliyorlar, birbirlerinden ne kadar haberdarlar, birbirleriyle ve diğer canlılarla nasıl bir etkileşim içindeler? Bitkilerin Bildikleri, bu soruların tatmin edici cevaplarını içeriyor. Bitkiler, hayvanlarla aynı çevreyi paylaşıyor ama hayvanların hareketli dünyalarının yanında bitkilerin dikkate değer yetenekleri olmadıkları yanılgısına kapılıp onları kendimize çok uzak hissediyoruz. İşte bu kitabı okuyunca, onların da, bu ortak gezegenimizde başarılı bir hayatta kalma stratejisi sürdüklerini, onlarla sandığımızdan biraz daha fazla ortak paydamız olduğunu öğrenip bitkileri kendinize biraz daha yakın hissedeceksiniz. Bölümler şöyle:
1. Bitkilerin Gördükleri: Bitkiler ışığa duyarlıdır. Işığı görürler ve ona doğru ilerlerler.
2. Bitkilerin Kokladıkları: Bitkiler etrafa etilen gibi maddeler salgılar ve diğer bitkiler bu maddeleri algılayabilir. Ham bir meyveyi olgunlaştırmak için yanına olgun bir meyve koyduğumuzda da olan budur. Olgun meyve gaz salımı yoluyla ham meyveye olgunlaşma bilgisi gönderir.
3. Bitkilerin Hissettikleri: Bitkiler dokunmayı algılar. Fasulye gibi sarılıcı bitkiler sarılabilecekleri şeyi algıladıklarında ona sarılmaya başlarlar. Sinekkapan, üzerine konan böcekleri algılar. Küstüm otu, yapraklarına dokunulduğunu algılayarak yapraklarını kapatır.
4. Bitkilerin Duydukları: Bitkilerde olmayan tek duyu bu çünkü hiç ihtiyaçları yok.
5. Bitkilerin Konumlarına Dair Bildikleri: Bitkiler yukarıyı ve aşağıyı ayırt edebilir, böylece köklerini aşağı salarken yukarı doğru büyürler.
6. Bitkilerin Hatırladıkları: Venüs sinekkapanı kısa süreli belleğe sahip olmasa avlanamazdı çünkü tuzağın kapanması için avın belli bir süre zarfında iki tüye dokunması gerekir. Av, ilk tüye dokunduktan sonra sinekkapanın bu bilgiyi bir süre saklaması gerekir. Yani Venüs sinekkapanı bir tür kısa süreli belleğe sahiptir. Aynı anda birden fazla tüy uyarılırsa bitki, sindiremeyeceği kadar büyük bir avın geldiği ya da yağmur yağdığı varsayımıyla kapanmaz.

Karartma Geceleri, toplatılan bir kitap yüzünden gelişen olayları anlatır; ironik olan şu ki, yayımlandığı dönemde kendisi de toplatılmıştır. Rıfat Ilgaz, baskının, korkunun ve sansürün gündelik hayatta nasıl bir boğulma hissi yarattığını sade ama sert bir dille gösterir.

Romanın sinema uyarlaması Karartma Geceleri, “daha güzel bir dünya kurma yolunda paylarına acı düşenlere” ithafıyla başlar; haliyle o da sansür kuruluna takılır. Kitapla film arasındaki bu kader ortaklığı, anlatılanların kurgu değil, yaşanmış bir hakikat olduğunun en güçlü kanıtıdır.

Karartma Geceleri, sadece bir dönemi değil; düşüncenin suç sayıldığı her zamanı anlatır.