Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Zeki Papağan Alex ve Dil Becerisi, İnsan Harici Hayvanların Zekasına Işık Tuttu!

Zeki Papağan Alex ve Dil Becerisi, İnsan Harici Hayvanların Zekasına Işık Tuttu!
2 dakika
24,180
Tüm Reklamları Kapat

1976 - 2007 yılları arasında yaşayan ve doğumundan sadece 1 sene sonra Arizona Üniversitesi, Harvard Üniversitesi ve Brandeis Üniversitesi tarafından üzerinde davranış, dil ve zeka araştırmaları başlatılan Alex isimli papağan, hayatı boyunca 100'den fazla kelime öğrenmiştir. Alex'in baş araştırmacısı olan hayvan psikologu Irene Pepperberg, Alex'in hiçbir zaman "dil kullandığını" iddia etmemiştir ve sadece iki yönlü iletişim kurabildiğini ileri sürmüştür.

1999 yılında yapılan bir analize göre Alex, 50'den fazla nesneyi ayırt edebiliyor, 6'ya kadar sayabiliyor, 5 farklı şekilde sunulan 7 ayrı rengin farkına varabiliyor; "daha büyük", "daha küçük", "aynı", "farklı", "üzerinde", "altında" gibi sözcüklerin anlamlarını biliyor, Piaget Dil Testi'ni geçebiliyor, deneyler sırasında kandırıldığında öfke ve şaşkınlık gösterebiliyordu. Örneğin Alex, kendisine bir anahtar gösterildiğinde hangi renk ve şekilde olursa olsun onu tanımlayıp tarif edebiliyor ve diğer anahtarlardan farklarını belirtebiliyordu. 

Tüm Reklamları Kapat

Dahası, kendisinin de farkında gibiydi: Aynaya kendisine baktığı ilk seferde "Ne renk?" diye sordu ve araştırmacılar 6 defa "gri" kelimesini tekrar ettiğinde, kendisinin "gri renkte olduğunu" öğrendi. Bu, insan-harici bir hayvanın var oluşuna dair sorduğu tek soru olarak tarihe geçtiği düşünülmektedir. Bunun ne kadar muazzam olduğunu şöyle anlayabilirsiniz: Bugüne kadar insanlarla iletişim kurmak için eğitilen ve belirli işaret dillerini öğrenen hiçbir insan-harici maymun, tek bir soru dahi sormamıştır!

Alex'in dil kullanma becerisinin en ilginç örneklerinden biri, yeni kelime üretebilme başarısıdır. Örneğin, adını bilmediği bir meyve olan "elma" (İng: "apple") ile karşılaştığında, onu "banerry" olarak tanımlamıştır. Önce ne dediğini anlamayan araştırmacılar, üzerinde biraz düşününce bunun "muz" (İng: "banana") ve "kiraz" (İng: "cherry") sözcüklerinin bileşimi olduğunu fark etmişlerdir. Alex, elmayı muz ve kirazın bir karışımı olarak görmüştür.

Tüm Reklamları Kapat

Alex, kısıtlı da olsa toplama işlemi yapabilmektedir. Örneğin kendisine sunulan bir tepsideki cisimlerin sayılarını toplayabilmektedir. Ancak onu çok fazla sıkmaya gelmez! Çünkü sıkıldığı veya zorlandığı zaman "Geri gitmek istiyorum." diyerek, kafese dönmek istediğini belirtebilmekte ve sıkıntısını dile getirebilmektedir. Eğer ki araştırmacı bıkkınlık emaresi gösterecek olursa, Alex hemen "Özür dilerim." demektedir.

Ancak ola ki kandırmaya çalışırsanız, öfkelenebilir: Örneğin, araştırmacılar Alex "Muz istiyorum." dediğinde ona bir fıstık vermişlerdir. Alex, sessizce fıstığa bakıp, tekrardan "Muz istiyorum." demiştir. Araştırmacılar isteğini yerine getirmeyince, fıstığı alıp araştırmacılara fırlatmıştır! 

Temmuz 2005'te, araştırmacılar Alex'in "sıfır" sayısının ne anlama geldiğini anladığını bildirmişlerdir. İki nesne arasındaki sayısal farkı sorduğunuzda, çıkarma işlemini yapabilmektedir; ancak eğer ki iki cisim de aynı sayıdaysa, "Hiç" diyerek cevap vermektedir. Bu durum, hiçlik veya sıfır kavramlarını anlayabileceğine işaret etmektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu inanılmaz canlının ölümü, tüm insanlık ve bilim camiası adına üzücüdür. Ancak ondan öğrendiklerimiz, insan-harici hayvanların nasıl düşündüğüne ve zeka kapasitelerine açılan bir pencere gibidir. Onları anlayarak, kendimizi tanımamız mümkün olacaktır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
30
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 30
  • Muhteşem! 15
  • Tebrikler! 10
  • Umut Verici! 7
  • Bilim Budur! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Üzücü! 1
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/02/2024 18:36:19 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4823

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Odontoloji
Skeptisizm
Yörünge
Tardigrad
Şüphecilik
Kromozom
Popülasyon
Koaservat
Evrim Ağacı Duyurusu
Teori
Lgbt
Süt
Kuyruksuz Maymun
Beyin
Özel Görelilik
Cinsel Seçilim
Nobel Ödülü
2019-Ncov
Onkoloji
Tohum
Hastalık Kataloğu
Sinek
Deri
Anatomi
Mitler
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Kırmızı Gören Boğalar Neden Sinirleniyor?
Kırmızı Gören Boğalar Neden Sinirleniyor?
Brian Cox, Evrim Ağacı'nda: Sonsuz Evren'de Yerimiz Ne?
Brian Cox, Evrim Ağacı'nda: Sonsuz Evren'de Yerimiz Ne?
İlk Defa Ne Zaman Giysi Giydik?
İlk Defa Ne Zaman Giysi Giydik?
Utandığınızda Yüzünüz Kızarıyor mu?
Utandığınızda Yüzünüz Kızarıyor mu?
Bu Sıvı Neden Elimde Kaynıyor?
Bu Sıvı Neden Elimde Kaynıyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
-. Wikipedia, et al. Zeki Papağan Alex ve Dil Becerisi, İnsan Harici Hayvanların Zekasına Işık Tuttu!. (19 Aralık 2016). Alındığı Tarih: 22 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/4823
Wikipedia, -., Bakırcı, Ç. M. (2016, December 19). Zeki Papağan Alex ve Dil Becerisi, İnsan Harici Hayvanların Zekasına Işık Tuttu!. Evrim Ağacı. Retrieved February 22, 2024. from https://evrimagaci.org/s/4823
-. Wikipedia, et al. “Zeki Papağan Alex ve Dil Becerisi, İnsan Harici Hayvanların Zekasına Işık Tuttu!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 19 Dec. 2016, https://evrimagaci.org/s/4823.
Wikipedia, ---. Bakırcı, Çağrı Mert. “Zeki Papağan Alex ve Dil Becerisi, İnsan Harici Hayvanların Zekasına Işık Tuttu!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, December 19, 2016. https://evrimagaci.org/s/4823.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close