Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Zeki Papağan Alex ve Dil Becerisi, İnsan Harici Hayvanların Zekasına Işık Tuttu!

Zeki Papağan Alex ve Dil Becerisi, İnsan Harici Hayvanların Zekasına Işık Tuttu!
Yazar Wikipedia
2 dakika
10,930 Okunma Sayısı
Not Ekle
Reklamı Kapat

1976 - 2007 yılları arasında yaşayan ve doğumundan sadece 1 sene sonra Arizona Üniversitesi, Harvard Üniversitesi ve Brandeis Üniversitesi tarafından üzerinde davranış, dil ve zeka araştırmaları başlatılan Alex isimli papağan, hayatı boyunca 100'den fazla kelime öğrenmiştir. Alex'in baş araştırmacısı olan hayvan psikologu Irene Pepperberg, Alex'in hiçbir zaman "dil kullandığını" iddia etmemiştir ve sadece iki yönlü iletişim kurabildiğini ileri sürmüştür.

1999 yılında yapılan bir analize göre Alex, 50'den fazla nesneyi ayırt edebiliyor, 6'ya kadar sayabiliyor, 5 farklı şekilde sunulan 7 ayrı rengin farkına varabiliyor; "daha büyük", "daha küçük", "aynı", "farklı", "üzerinde", "altında" gibi sözcüklerin anlamlarını biliyor, Piaget Dil Testi'ni geçebiliyor, deneyler sırasında kandırıldığında öfke ve şaşkınlık gösterebiliyordu. Örneğin Alex, kendisine bir anahtar gösterildiğinde hangi renk ve şekilde olursa olsun onu tanımlayıp tarif edebiliyor ve diğer anahtarlardan farklarını belirtebiliyordu. 

Dahası, kendisinin de farkında gibiydi: Aynaya kendisine baktığı ilk seferde "Ne renk?" diye sordu ve araştırmacılar 6 defa "gri" kelimesini tekrar ettiğinde, kendisinin "gri renkte olduğunu" öğrendi. Bu, insan-harici bir hayvanın var oluşuna dair sorduğu tek soru olarak tarihe geçtiği düşünülmektedir. Bunun ne kadar muazzam olduğunu şöyle anlayabilirsiniz: Bugüne kadar insanlarla iletişim kurmak için eğitilen ve belirli işaret dillerini öğrenen hiçbir insan-harici maymun, tek bir soru dahi sormamıştır!

Alex'in dil kullanma becerisinin en ilginç örneklerinden biri, yeni kelime üretebilme başarısıdır. Örneğin, adını bilmediği bir meyve olan "elma" (İng: "apple") ile karşılaştığında, onu "banerry" olarak tanımlamıştır. Önce ne dediğini anlamayan araştırmacılar, üzerinde biraz düşününce bunun "muz" (İng: "banana") ve "kiraz" (İng: "cherry") sözcüklerinin bileşimi olduğunu fark etmişlerdir. Alex, elmayı muz ve kirazın bir karışımı olarak görmüştür.

Reklamı Kapat

Alex, kısıtlı da olsa toplama işlemi yapabilmektedir. Örneğin kendisine sunulan bir tepsideki cisimlerin sayılarını toplayabilmektedir. Ancak onu çok fazla sıkmaya gelmez! Çünkü sıkıldığı veya zorlandığı zaman "Geri gitmek istiyorum." diyerek, kafese dönmek istediğini belirtebilmekte ve sıkıntısını dile getirebilmektedir. Eğer ki araştırmacı bıkkınlık emaresi gösterecek olursa, Alex hemen "Özür dilerim." demektedir.

Ancak ola ki kandırmaya çalışırsanız, öfkelenebilir: Örneğin, araştırmacılar Alex "Muz istiyorum." dediğinde ona bir fıstık vermişlerdir. Alex, sessizce fıstığa bakıp, tekrardan "Muz istiyorum." demiştir. Araştırmacılar isteğini yerine getirmeyince, fıstığı alıp araştırmacılara fırlatmıştır! 

Temmuz 2005'te, araştırmacılar Alex'in "sıfır" sayısının ne anlama geldiğini anladığını bildirmişlerdir. İki nesne arasındaki sayısal farkı sorduğunuzda, çıkarma işlemini yapabilmektedir; ancak eğer ki iki cisim de aynı sayıdaysa, "Hiç" diyerek cevap vermektedir. Bu durum, hiçlik veya sıfır kavramlarını anlayabileceğine işaret etmektedir.

Bu inanılmaz canlının ölümü, tüm insanlık ve bilim camiası adına üzücüdür. Ancak ondan öğrendiklerimiz, insan-harici hayvanların nasıl düşündüğüne ve zeka kapasitelerine açılan bir pencere gibidir. Onları anlayarak, kendimizi tanımamız mümkün olacaktır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/01/2021 05:54:11 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4823

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Deprem
Mutasyon
Vegan
Beslenme Biçimi
Beslenme Davranışı
Ortak Ata
Deniz
Beslenme Davranışları
Bilinç
Doğal Seçilim
Hidrotermal Baca
Örümcek
Yemek
Kanser
Kuyruksuz Maymun
Yılan
Parazit
Evren
Yiyecek
Tıp
İnsan
Kuyruk
Evrimsel Biyoloji
Lipit
Hafıza
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İlkel insan meraklı gözlerle ve yavaş, kendinden emin olmayan adımlarla doğruladı. Şimdiyse belirsiz bir hedefe doğru aceleyle yürüyoruz.”
Arthur Conan Doyle
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku