Zar Kanatlılar (Hymenoptera)

Tanım ve Genel Bilgiler

Bütün üyelerinde iki önde, iki arkada olmak üzere dört adet saydam, zar yapıda kanat bulunur. Dişilerde genellikle ovipositor denilen sivri bir yumurtlama borusu bulunmaktadır. Böylece normalde ulaşamadıkları konak canlılara ya da yerlere yumurta bırakabilmektedirler. Zar kanatlıların birçok türünde yumurta borusu aynı zamanda özelleşmiş şekilde iğne olarak da kullanılmaktadır.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Zar kanatlılar (Hymenoptera) 132 familya içinde tanımlanmış, yaşayan 153.088'den fazla tanımlanmış tür ve 2.429 soyu tükenmiş türle birlikte çok büyük ve oldukça zengin tür çeşitliliğine sahip bir böcek takımını oluşturur. Takım içerisinde karıncalar, arılar, yaban arıları (wasp) ve testere sineği (yaprak arıları) gibi böcekler bulunur. Temel olarak Apocrita ve Symphyta olmak üzere iki alt takıma ayrılırlar. Fosil kayıtlarına göre en eski örnekleri Triyas'a uzanır ve en iyi korunmuş olan Xyelidae ailesine ait türlerdir. Sosyal Hymenoptera üyelerinin ise Kretase'de ağırlıklı olarak evrimleştiği düşünülüyor.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Kutuplar hariç Dünya'nın neredeyse her yerine yayılmışlardır. Çünkü diğer böcekler gibi doldurabilecekleri ekolojik nişler fazladır ve üreme hızları yüksektir. Dolayısıyla da uyum başarıları yüksektir.

Davranış ve Etoloji

Birçok tür parazitik yaşam süreci geçirir. Yani konak hücreye bırakılan yumurtadan gelişen larva, konak hücreyi içeriden yiyerek olgunluğa ulaşır. Ayrıca gerek iletişim, gerekse iş birliği açısından çok fazla üyesi sosyal bir yaşam biçimine sahiptir.

Diyet ve Metabolizma

Nektar, polen, bitki veya diğer böceklerle beslenebilirler.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Bazı türleri insanları soktuğunda ani aşırı duyarlılık reaksiyonu gerçekleşerek, anafilaktik şok gelişebilir. Bunun en meşhur örneği arı türleri (Apis spp.) diyebiliriz.

Etimoloji

Yunanca'da hymen "zar", pteron "kanat" anlamına gelmektedir. Böylece dilimize "Zar kanatlılar" olarak geçmiş bulunmaktadır.