Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Yükselen Zümrüdüanka Yolağı: Programlı Hücre Ölümü (Apoptoz) ile Organ Yenilenmesini (Rejenerasyon) Birbirine Bağlayan Eşsiz Yolak!

Yükselen Zümrüdüanka Yolağı: Programlı Hücre Ölümü (Apoptoz) ile Organ Yenilenmesini (Rejenerasyon) Birbirine Bağlayan Eşsiz Yolak!
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Simurg Fars mitolojisinde, Anka ise Arap mitolojisinde geçen efsanevi kuşlardır ve İslamiyet'in kabulünden sonra Türk halk kültüründe Zümrüdüanka adıyla geçer. Anka ve Simurg, Divan şiirinde metafizik ve kozmik düşüncelerin ifadesi için en çok kullanılan mitolojik simgelerden biridir.[1] Birazdan anlatacağımız bilimsel araştırmayla bu mitolojik kuşun ilişkisi ise, Zümrüdüanka kuşunun en etkileyici özelliğinden gelmektedir: Efsaneye göre Anka kuşu, 1700 yıl yaşadıktan sonra artık öleceğini anlar ve kendini yakar. Fakat Anka, beklendiği gibi ölmez ve küllerinden yeniden doğar; böylece yeniden doğumun ve yanarak yenilenmenin simgesi haline gelir.

Hasarlı dokuları onarma yeteneği gerek semenderler gibi ampute edilmiş uzuvlarda olsun, gerekse insanlardaki gibi karaciğer yenilenmesi gibi kısıtlı bir yenilenme olsun, metozonlar için çok önemli bir süreç olmasına rağmen, bunu başlatan moleküler ya da hücresel mekanizmalar tam olarak bilinmiyordu. 2010 yılında Cell Biology dergisinde yayımlanan makale ise, bu süreci apoptoza bağlayan bazı ipuçları ortaya çıkardı.[2]

Araştırmacılar, ölmekte olan birçok hücrede ortak bir mekanizma ile kontrol edilen apoptozun, yara onarımında da bir rolü olabileceğini düşündüler ve yaralı dokudan gönderilen bazı sinyallerin kök ve progenitör hücrelerde proliferasyonu (bölünme) uyardığına dair bir hipotez geliştirdiler. Bu hipotezi test etmek için, apoptoz sürecinde önemli iki protein olan kaspaz 3 ve kaspaz 7'den yoksun fare embriyonik fibroblast (MEFs) hücre hattına ölümcül ışınlar verdiler. Ölmek üzere olan normal kültürde, hücrelerde lusiferaz ile etiketlenmiş kök ve progenitör hücrelerin proliferasyonun arttığı gözlemlenirken, kaspaz 3 ve kaspaz 7 proteinlerden yoksun kültürde bu hücrelerin proliferasyonunun çok daha düşük olduğu gözlendi. Bu deneyler hücre kültüründe bırakılmadı ve ölümcül ışına maruz kalmış kaspaz 3 veya 7'den yoksun fare uzuvlarına enjekte edilen epidermal keratinosit protenitör (EKP) hücrelerinde de proliferasyonun azaldığı gözlendi.

Peki bu kaspazların aktivitesini hücre proliferasyonuna bağlayan neydi? Kalsiyumdan bağımsız fosfolipaz A2 (iPLA2) aktivitesi, kaspaz 3 ve 7 tarafından arttırılır ve araşidonik asidin salgılanmasına ve sentezine aracılık eder. Araşidonik asit ise doku yenilenmesi ve hücre çoğalmasının uyarıcısı denebilecek prostaglandin E2'nin (PGE2) öncülerinden biridir. Deneylerle ışın verilen durumda, MEF hücrelerinden araşidonik asidin salgılandığı ve kaspaz 3 proteinin yokluğunda, hem araşidonik asidin hem de PGE2'nin miktarında bir azalma olduğu gösterildi. iPLA2 seviyesi RNA interferaz ile düşürüldüğünde ise, yukarıda bahsettiğimiz EKP hücrelerinin proliferasyonunu destekleyemediği de gösterildi. Böylece öne sürülen hipotezi destekleyen kanıtlar elde edilmiş ve yaralı dokunun etrafındaki kök ve progenitör hücrelerin apoptik hücrelerdeki kaspaz 3 ve 7'ye bağlı muhtemel bir yolak gösterilmiş oldu.

Makalenin sonunda böyle bir yolun varlığının, metazoa organizmalarında hücresel yaşamın yin ve yangı ile ölüm arasındaki ayrılmaz bağlantının bir tezahürü olduğunu yazan araştırmacılar bu yolağa en uygun ismin ölen hücrelerin yeni hücre doğumlarını tetiklemesi sebebiyle küllerinden doğan zümrüdüanka kuşunun adı olmasını önerdiler: Yükselen Zümrüdüanka Yolağı.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/10/2020 02:46:14 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9218

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Değişim
Kadın Sağlığı
Kromozom
Doğa Gözlemleri
Astronomi
Fizik
Allah
Biyolojik Antropoloji
Hastalık
İspat
Matematik
Etimoloji
Böcek Bilimi
Farmakoloji
Öğrenme
Eşcinsellik
Bilim Felsefesi
Üreme
İspat Yükü
Çin
Felsefe
Zihin
Çekirdek
Neandertaller
Kütle
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Evrime inanmak diye bir şey yoktur; evrim bir gerçektir. Bir inanç meselesi değildir. Güneşi balçıkla sıvayamazsınız. Evrim vardır ve kim ne derse desin bu gerçek ortadadır.”
Aziz Sancar
Geri Bildirim Gönder