Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Yeni Buluşlar ve Tekrar Çalışmaları

Yeni Buluşlar ve Tekrar Çalışmaları
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bilim, yeni bir bulgunun keşfi ile gelişir. Bu gözlemler, doğa yasalarının tespitidir. Ancak doğada kendini tekrar eden ve süregelen yasaları tespit etmek, onlarla ilgili bize pek bir bilgi vermez. "Elmalar düşüyor." gözlemi önemlidir; ancak bunun neden olduğunu açıklayamazsanız, gözleminizin pek de bir değeri yoktur. Sonuçta milyonlarcası elmaların düştüğünü fark etmiştir; ancak sadece Newton'un adı bu yasayla anılmaktadır. Bunun sebebi Newton'un bir doğa yasasını keşfetmesi değil, onu açıklayacak adımı atmış olmasıdır. İşte doğa yasalarını, doğadaki olguları ve süreçleri açıklayan bilgi bütünlerine "teoriler" denir. Genellikle bir teori, bir hipotez ile başlar. "Acaba elmaların yere düşmesinin nedeni, dünyanın elmaları çekmesi olabilir mi?" şeklindeki bir soru (veya bir açıklama çabası), hipotezin temelidir. Sonrasında bu açıklama sınanır ve yanlışlanmaya çalışılır. Bu yanlışlama matematiksel olarak teorik bir düzlemde yapılabileceği gibi, deneysel yöntemlerle pratik bir düzlemde de yapılabilir. Ancak tüm çabalara rağmen eğer ki yanlışlanamazsa, o hipotez güç kazanır. Bu şekilde gözlemlerimizi açıklamaya yönelik birden fazla güçlü hipotezi bir araya getirerek teoriler inşa ederiz. Bu teoriler, doğa yasalarının neden ve nasıl çalıştığını kapsamlı bir şekilde açıklamayı başaran bilgi bütünleridir.

Esasında bu noktadan sonra tarihsel olarak "tekrar deneyleri" gelmektedir. Tekrar deneyleri, başka bilim insanlarınca aynı konuda yapılan araştırmalardır. Bağımsız bilim insanları, bir teoriyi teste tabi tutarlar ve benzer sonuçlar elde edip edemediklerine bakarlar. Aslen amaçları, var olan bir teoriyi zayıflatmak veya mümkünse tamamen çürütmektir; çünkü alışageldiğimiz bir kabulü çürütmek bilim açısından değerlidir; ancak zaten kabul edilen şeyleri tekrar tekrar doğrulamanın pek bir getirisi yoktur. Zaten öyle olduklarını biliriz! Ne var ki, kimi zaman doğrulayıcı tekrar deneyleri de önemli olabilir; zira bir konuya dair yeni perspektifler kazandırabilir. Örneğin, eğer ki Einstein, asırlar boyunca değişmez kabul edilen Newton'un Evren görüşünü tekrar gözden geçirmemiş olsaydı, Newton'un Evren yorumunun yeterince kapsayıcı olmadığını daha uzun asırlar keşfedemeyebilir, Görelilik Teorisi'ne ve nihayetinde Kuantum Teorisi'ne asla kavuşamayabilirdik.

Ne var ki modern bilimde doğrulayıcı tekrar deneylerinin önemi giderek azalmaktadır; çünkü bu deneyleri yüksek kaliteli makale dergileri (jurnaller) yayınlamak istememektedirler. Bunun bilimin ilerleyişiyle ilgili sonuçları oldukça tartışmalıdır. En büyük sıkıntılardan birisi, modern akademik sistemin araştırmacıları bir yarış atı gibi değerlendiriyor olması ve sırf makale sayısı temelinde ele alıyor olmasıdır. Bu da, ufak tefek değişimlerle de olsa aynı deneyin tekrarlarını yayınlamanın, yeni bir şeyler keşfetmekten önemli olmasıyla sonuçlanmaktadır. Örneğin, Nobel Ödüllü fizikçi ve Higgs Bozonu'nun kaşifi Robert Higgs, modern akademik sistem içerisinde fizik yapıyor olsaydı, güncel kriterler kapsamında kendisinin "yeterince aktif görülmeyeceğini" söylemektedir. Bu durum, Higgs Bozonu gibi Evren'i anlamamız açısından bu kadar kıymetli bir keşfin, modern bilimin yarışa dayalı sistemi içerisinde yitip gitmesi tehlikesini doğurmaktadır. Bu nedenle modern bilimin nasıl çalışacağı üzerine kafa yorum, hatalarından ayıklamak da insanlığın ilerleyişi için büyük önem arz etmektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/09/2020 00:57:14 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4650

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Bitki
Nükleotit
Balıklar
Renk
Akciğer
Türkiye
Kozmoloji
Bebek
Tüyler
Kalıtım
İnsan Evrimi
Hamile
Meteor
Yumurta
Kimyasal Evrim
Bilim İnsanları
Carl Sagan
Köpekler
Kuantum
Mantık
Astronomi
Sinir Sistemi
Savunma
Fosil
Ölümden Sonra Yaşam
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim bize gerçeği vadetti. Barışı veya mutluluğu değil.”
Gustave Le Bon
Geri Bildirim Gönder