Yaprakların Çoğu Neden Yeşildir? Sonbaharda Yaprakların Rengi Nasıl Değişir?

Yaprakların Çoğu Neden Yeşildir? Sonbaharda Yaprakların Rengi Nasıl Değişir?
Ayşegül Şenyiğit Özdil Editör Ayşegül Şenyiğit Özdil  Çağrı MertBakırcı 2. Yazar Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
7,558 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Bazılarımız için sonbaharı güzel kılan şey yapraklardaki renk değişimleridir. Yaprakların renkleri yeşilden sarıya, kızıla, kahverengiye ve bu renklerin arasındaki başka tonlara doğru değişirken görsel bir şölen oluşturur. Acaba bu değişimin ardındaki kimyasal olay nedir? Yapraklar öldükleri için mi renkleri değişir, yoksa yapraklar düşmeden önce bu muhteşem renklerin oluşmasını sağlayan kimyasal maddeler mi vardır?

Mevsimlerin değiştiğinin en bariz göstergelerinden biri, bitki yapraklarının renklerinin değişimidir.
Mevsimlerin değiştiğinin en bariz göstergelerinden biri, bitki yapraklarının renklerinin değişimidir.

İlkbahar ve yaz boyunca yapraklar, bitkilerin besin üretim fabrikası olarak görev yaparlar. Özellikle yeşil renkli kısımar yoğun bir şekilde Güneş'ten gelen ışınları alır, kimyasal enerjiye çevirir ve depolar (veya vücudun başka bir yerinde depolanmasını sağlar). Işıktan besin üretmeyi sağlayan bu yönteme "fotosentez" denir. Bitkilerin büyük bir kısmında bulunan "klorofil a" ve "klorofil b" isimli pigmentler sayesinde bu gerçekleştirilir. 

Şekilde gördüğünüz yeşil hücreler mikroskopta incelenen klorofil pigmentleridir. Klorofil pigmentleri kloroplast adı verilen organizmalar içinde yoğunlaşırlar.
Şekilde gördüğünüz yeşil hücreler mikroskopta incelenen klorofil pigmentleridir. Klorofil pigmentleri kloroplast adı verilen organizmalar içinde yoğunlaşırlar.
Wikipedia

Yaprakların Çoğu Neden Yeşildir?

Çünkü gözümüzün görebildiği ışığın dalga boyu spektrumu kabaca 400-700 nanometre arasındadır (biraz daha geniş olması da mümkündür). Bu, mordan kırmızıya kadar olan renk spektrumunun tamamına karşılık gelir. Bitki yapraklarında bulunan klorofil a, ışığın özellikle 400-500 nanometre (metrenin milyarda biri) dalga boyundaki ışığı soğururken, klorofil b 550-700 nanometre arasını soğurur. Geriye kalan, görebileceğiniz gibi, sadece 500-550 nanometre arasıdır. Bu kısım, geri yansıtılır. Bu, spektrumun "yeşil" renkteki dalga boyuna denk gelir. Bu sebeple yaprakların neredeyse tamamı yeşildir.

Reklamı Kapat

Tabii bitkilerin soğurmak üzere özelleştikleri ve evrimleştikleri dalga boyları farklılık gösterir. Örneğin karoten pigmentleri bitkilere sarı rengi verirken, ksantrofiller turuncu rengi verir. Ki zaten mevsimler arasındaki renk geçişi de, Güneş'ten gelen yoğun dalga boyunun mevsimlere bağlı olarak değişmesinden ötürü bazı pigmentlerin diğerlerinden daha fazla ön plana çıkmasıdır.

Sonbaharda Değişen Yaprak Renkleri...

Güz sırasında günlük alınan Güneş ışınları miktarı ve açısı, yazdakinden farklıdır. Bu sebeple fotosentez giderek yavaşlar, bu sırada klorofil pigmentleri parçalanmaya başlar. Bu nedenle yaprağın yeşil rengi azalır, diğer renkler ortaya çıkmaya başlar (çünkü fotosentez bunlar üzerinden sürdürülür ve farklı dalga boyları geri yansıtılır). Bu değişim, bazı diğer kimyasal değişimleri de tetikler.

Karotenoid adlı renk pigmentlerinin baskın olduğu durumlarda yaprakların sararıp turuncuya dönüştüğünü görürüz. Karotenoidler sarı, turuncu ve turuncu-kırmızı arası renk tonlarından sorumludur. Örneğin, beta-karoten maddesi havuçlarda turuncu rengin oluşmasını sağlayan maddedir.

Sonbaharda, kloroplastlardaki klorofil kaybından sonra hali hazırda var olan karotenoidler ortaya çıkmış olur. Bu yaprağın sarı olmasını sağlayan karotenoid pigmentleri esas olarak mavi dalga boylarını absorbe eder ve daha uzun dalga boylarının saçılmasına ve sarı rengin üretilmesine izin verir.
Sonbaharda, kloroplastlardaki klorofil kaybından sonra hali hazırda var olan karotenoidler ortaya çıkmış olur. Bu yaprağın sarı olmasını sağlayan karotenoid pigmentleri esas olarak mavi dalga boylarını absorbe eder ve daha uzun dalga boylarının saçılmasına ve sarı rengin üretilmesine izin verir.
Meltem Çetin Sever

Sonbaharı en ilginç kılan renklerden biri ise kırmızı tonlarındaki yapraklardır. Bunu sağlayan ise antosiyanin molekülleridir. Kırmızıya dönüşme, yaprakların ağaçlardan düşmeden hemen önce, antosiyanin pigmentlerinin aktif sentezi sonucu oluşur. Yani antosiyaninler yıl boyunca yapraklarda bulunmaz; güneş ışığı oranının azalmasıyla ortaya çıkar. Antosiyaninler çoğu pembe-kırmızı çiçeklerin, kırmızı meyvelerin (elma gibi) içerisinde bulunur ve ayrıca sonbaharda yaprakların kırmızı olmasından sorumludur. Yapraklarda oluşan kırmızı tonları, antosiyanin miktarına ve karotenoidlerin (hatta biraz klorofilin) ​​ne kadarının tutulduğuna bağlı olarak değişir. 

Bu yaprağın kırmızı renkli olmasını sağlayan, antosiyanin pigmentleridir. Antosiyanin pigmentleri bitki hücresinin sitoplazmasında flavonoid yoluyla üretilen, suda çözünebilen pigmentlerdir. Şeker molekülünün bağlanması ile birlikte depolandıkları vakuolde özellikle çözünür hale gelirler. Antosiyaninler mavi-yeşil dalga boylarındaki ışığı absorbe ederek, bitki tarafından kırmızı dalga boylarının dağılmasını sağlarlar.
Bu yaprağın kırmızı renkli olmasını sağlayan, antosiyanin pigmentleridir. Antosiyanin pigmentleri bitki hücresinin sitoplazmasında flavonoid yoluyla üretilen, suda çözünebilen pigmentlerdir. Şeker molekülünün bağlanması ile birlikte depolandıkları vakuolde özellikle çözünür hale gelirler. Antosiyaninler mavi-yeşil dalga boylarındaki ışığı absorbe ederek, bitki tarafından kırmızı dalga boylarının dağılmasını sağlarlar.
Meltem Çetin Sever

Bu nedenle yapraklar, renkten renge girer ve sonunda dallarından koparak ölürler. Bu sırada, bitkinin boşaltım işlemini de gerçekleştirmiş olurlar. Bitki, eğer mevsimsel olarak yapraklarını tamamen döken bir bitkiyse, kış boyu çıplak kalır ve depoladığı besinle idare eder; yazın yeniden ışınların miktarı ve açısı ile sıcaklığın uygun değerlere çıkmasıyla yaprak üretir. Bu döngü böyle devam eder.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/09/2021 07:56:56 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2832

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Sinek
Nükleotit
Oyun Teorisi
Yemek
Tüy
Uzun
Bilgisayar
Habercilik
Karbon
Nöron
Dilbilim
Kanıt
Yörünge
Filogenetik
Akciğer
Dil
Yeme
Yiyecek
Dinozorlar
Cansız
Yapay
Taklit
Elektrokimya
Mikrobiyoloji
Canlı Cansız
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın