Yalıçapkını (Alcedo atthis)

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Erkeklerde gaganın altı (mandibula) tamamen siyah renktedir.
Erkeklerde gaganın altı (mandibula) tamamen siyah renktedir.
Pedram Türkoğlu

Gözlem Bilgileri

Bu koca kafalı tatlı arkadaşı, Zonguldak'ta Filyos Çayı'nın denize döküldüğü kısımda fotoğrafladık. Uçarak önümüzdeki kayaya kondu ve poz verdi.

Tanım ve Genel Bilgiler

Her ne kadar kısa bacaklı, küçük ve tombul gibi gözükseler de iyi birer avcıdırlar. Genelde dalların üzerine tünerler. Sırtları ve kuyrukları açık mavi renktedir. Kafası, vücuduna göre oldukça büyük gözükür. Bu türün gagası uzun ve incedir. Adeta bir zıpkın gibi balıklara dalmasına olanak tanır. Gagalarının alt kısmından cinsiyetlerini anlayabiliriz. Erkeklerde gaganın altı (mandibula) tamamen siyahken, dişilerde vücuda yakın olan (proksimal) kısmı yani gaganın başlangıç kısmı kırmızı/turuncu renktedir. Bazen tamamen turuncu bile olabilir. Seksüel dimorfizm denilen bu durum hayvanlar aleminde son derece yaygındır. Muhtemelen gaganın alt kısmındaki melanositlerin turuncu/kırmızı rengi ile W kromozomu arasında bir ilişki olmalı. Çünkü memelilerdeki XX ve XY kromozomları aksine; bazı canlı gruplarında ZZ ve ZW isimli kromozom sınıflandırılması kullanılır. Kuşlar, bazı sürüngenler, güveler, kelebekler ve bazı eklembacaklılar örnek verilebilir. Kuşlarda cinsiyet, memelilerde olduğu gibi erkek (XY) tarafından değil de dişinin kromozomu tarafından belirlenir. Memelilerde, Y kromozomunu alan yavru erkek olur. Kuşlarda ise W kromozomunu alan yavrı dişi olur.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Motmotları, gökkuzgunları, arı kuşlarını ve sinek kuşlarını kapsayan Coraciiformes takımına üyedirler. İndomalaya bölgesinden, yaklaşık 30 milyon yıl önce türleştikleri tahmin ediliyor.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Avraysa ve Kuzey Afrika'da dağılım gösterir. Fakat nehirlerin donduğu kış zamanlarında oradan göç edebilirler.

Davranış ve Etoloji

Sulak alanların yanındaki sazlıklara tünerler. Suyun yaklaşık 1-2 metre üzerinden su altındaki canlıları sürekli izlerler. Gözlerine kestirdikten sonra uzun gagaları ile suya dalarak, omurgasızları ve balıkları yakalayabilirler. Dallar, rüzgardan dolayı sürekli hareket ettiği için su altındaki avını izleyebilmek adına mükemmel kafa stabilizasyonu ve görsel adaptasyon sahibidirler.

Diyet ve Metabolizma

Çoğunlukla (%60) balıklar ile beslenirler. Fakat bu türler yusufçuklar, tatlı su karidesleri ve su böcekleri gibi eklembacaklılarla da beslenebilirler.

Etimoloji

İngilizce'de "common" hatalı bir şekilde bazı kaynaklarda "bayağı" veya "adi" şeklinde çevrilmiştir. Bu terimi "yaygın" diye kullanmakta fayda var. Ayrıca "yaygın" ifadesi kullanılmadan dile getirilen bütün ifadelerden "yaygın" türü anlaşılmalıdır. Örneğin yaygın yalıçapkını ile sadece "yalıçapkını" aynı türdür. Başka bir örnek ise yaygın saksağan veya saksağan olarak verilebilir. İkisi de Pica pica kuşunu tanımlamaktadır. Yalıçapkını, nehir yalıçapkını ve yaygın yalıçapkını aynı türdür. İngilizce'de kingfisher diye geçer.

Kaynaklar ve İleri Okuma:

  • Lars Svensson & Peter J. Grant. (2020). Collins Bird Guide. ISBN: 0-00-219728-6. Yayın Evi: HarperCollins.

Algılar ve Gerçek Yanılgısı

Erguvani balıkçıl (Ardea purpurea)

Biyoloji Genel Editörü

Pedram Türkoğlu

Pedram Türkoğlu

Biyoloji Genel Editörü

Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde eğitim görüyor. İlgilendiği bilim dalları paleobiyoloji, zooloji, anatomi, immünoloji, mikrobiyoloji, tıp ve evrimsel biyolojidir.

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim