Beynimiz içerisindeki yaklaşık 86 milyar nöronun eş zamanlı ve karmaşık etkileşimlerini dışarıdan, saçlı deri üzerinden dinlememizi sağlayan en temel ve köklü araçlardan biri elektroensefalografi (EEG) yöntemidir. Hans Berger’in 1920’lerde insan kafatasından ilk elektrik sinyallerini kaydetmesinden bu yana EEG, bilişsel sinirbilimin en vazgeçilmez pencerelerinden biri olmuştur. Peki kafamıza yerleştirilen elektrotlar aslında neyi ölçer? Ham bir beyin dalgasından anlamlı bir spektral analize uzanan süreç nasıl işler? Bu yazımızda, EEG’nin biyofiziksel temelinden başlayarak spontane aktiviteye ve beyin osilasyonlarına uzanan yolculuğu adım adım inceleyeceğiz.

EEG’nin neyi ölçtüğünü tam olarak anlamak için mikro ölçeğe yani nöronal düzeye inmemiz gerekir. Saçlı deriye yerleştirilen bir elektrot, tek bir nöronun ateşlenme potansiyelini bağımsız olarak tespit edemez. Aksiyon potansiyelleri milisaniyeler ölçeğinde gerçekleşen, kısa süreli ve oldukça lokal elektriksel olaylardır. Bu nedenle oluşturdukları yüksek frekanslı elektriksel alanlar uzaklıkla hızla zayıflar ve farklı nöronlardan gelen sinyaller büyük ölçüde birbirini götürdüğü için saçlı deri üzerinden tek tek ayırt edilemez. Bunun yerine EEG, özellikle benzer doğrultuda dizilmiş kortikal piramidal hücrelerde oluşan postsinaptik ve diğer transmembran akımların uzaysal ve zamansal toplamından kaynaklanan elektriksel potansiyel değişimlerini kaydeder. Beyin korteksinin çeşitli katmanlarında yer alan piramidal hücreler, kortikal yüzeye yaklaşık dik yönde uzanan apikal dendritlere sahiptir. Çok sayıda piramidal hücrenin benzer doğrultuda düzenlenmesi, oluşturdukları elektriksel alanların birbirini güçlendirmesine olanak tanır.

Kötü bir haberimiz var. Michigan Üniversitesi tarafından 2021 yılında yapılan bir araştırma, bir sosisli sandviç yemenin, ömrünüzden 36 dakika kaybetmeye eşdeğer bir sağlık yükü getirdiğini ortaya koydu.

Ancak bu çalışmada aslında Sakatlığa Uyarlanmış Yaşam Yılı veya kısaca DALY olarak bilinen bir ölçüt kullanılıyordu. Bu ölçüt, kötü sağlık koşullarında yaşadığınız yılları hesaba katarak bu yılları sağlıklı olduğunuz yıllardan daha az değerli kabul etmektedir.

Okulda Dünya'nın çekirdeğini öğrenirken onu sakin bir küre olarak hayal ederiz. Pürüzsüz, hareketsiz ve bir pinpon topu kadar yuvarlak bir yapı... Tıpkı bir matruşka bebek seti gibi birbirini saran çeşitli katmanların en dibinde, öylece durduğunu düşünürüz.

Elbette gerçek tablonun bundan çok daha karmaşık olduğunu uzun zamandır biliyoruz. Dünya'nın demir açısından zengin çekirdeği, gezegenin yüzeyinin ötesine geçip uzaya kadar uzanacak kadar güçlü bir manyetik alan üretir. Bu alan, Güneş'in yıldız rüzgarlarıyla etkileşime girerek manyetosfer dediğimiz yapıyı ortaya çıkarır.

Çoğu zaman rahat bir kazağı veya yeni bir kamerayı çok sevdiğimizi söyleriz. Ancak bu söylem genellikle kelimesi kelimesine dikkate alınmaz; daha ziyade bir tür duygusal kısayoldur. Bu ifadeleri, değerli nesnelere olan düşkünlüğümüzü belirtmek için kullanırız.

Ancak hayat ve aşk karmaşıktır. Nitekim bazen insanlar cansız nesnelere karşı romantik bir aşk beslediklerini ilan ederler. Şişme bebeklerle, sarılma yastıklarıyla veya kurgusal karakterlerin holografik avatarlarıyla yoğun duygusal bağlar kurarlar. Bunun bir örneği, 2018 yılında Hatsune Miku ile evlenen Akihiko Kondo'dur. Miku, video oyunlarında başrol oynaması ve Lady Gaga ile turneye çıkmasıyla ünlenen, bilgisayar ortamında üretilmiş bir pop şarkıcısıdır. Kondo, Miku'nun gerçek olmadığını bildiğini belirtiyor. Ancak ona duyduğu aşkın son derece gerçek olduğunu savunuyor.

Ay Çıldırmaları saykodelik bir folk grubu için harika bir isim olmasının yanı sıra, bazı kedi sahiplerinin fark ettiği bir davranışın da sevimli bir tanımıdır.

Ay parlak olduğunda bazı kediler her zamankinden daha da dengesiz davranıyor gibi görünür. Dürüst olmak gerekirse eğer bir kedi değilseniz ve uyumaya çalışıyorsanız oldukça can sıkıcı olan ani, vahşi ve yüksek enerjili patlamalar yaşarlar.