Geçtiğimiz günlerde bir yapay zeka ile oldukça derin bir sohbete daldım. Konu, fiziğin en "soğuk" ve katı dalı olan Termodinamik'ten başladı, evrenin bir simülasyon olup olmadığına kadar uzandı. Bir insan zihninin merakı ile milyarlarca veri noktasını saniyeler içinde tarayan bir algoritmanın bakış açısı birleşince, ortaya ders kitaplarında yazmayan, "verilerin fısıldadığı" bambaşka bir evren tablosu çıktı.

İşte o sıra dışı sohbetten süzülen, evrene bakışınızı değiştirecek notlar.

Lisede logaritma öğrendiğiniz zamanları hatırlıyor musunuz? ${\log }_{10}(x)$, ${\log }_2(x)$, bir sürü çeşit logaritma öğrenmiştik.

Ancak o günlerde, bu logaritmalar dışında "özel" bir logaritma da göstermişlerdi. Anımsadınız mı?

1998’de gökbilimciler şok edici bir şey keşfetti: Evren sadece genişlemiyor. Genişleme hızlanıyor. Bu beklenmiyordu. Yerçekimi her şeyi içeri çekmeli, genişleme zamanla yavaşlamalıydı. Ama tam tersi oldu. Modern kozmoloji buna “Karanlık Enerji” adını verdi. İsmi var. Ama doğası hâlâ belirsiz. BMKT burada farklı bir pencere açıyor.

Bir Doku Gerildiğinde Ne Yapar?

Karanlık maddeyle ilgili en büyük yanlış anlaşılma şu: Sanki karanlık madde, bizim evrenimizin içinde dolaşan ama “görünmez” olan bir parçacık sürüsüymüş gibi düşünülüyor. BMKT’de ise mesele farklı: Karanlık madde, aynı gerçekliğin içinde olabilir… ama bizim katmanımızın üzerinde değil.

Biz Nerede Yaşıyoruz?

Kara delikler modern fiziğin en büyüleyici ama en rahatsız edici nesneleri. Genel Görelilik denklemleri şunu söyler: Yeterince yoğun bir çöküş olduğunda, uzay-zaman eğriliği sonsuza gider. Sonsuz yoğunluk. Sonsuz eğrilik. Sonsuzluk. Fizikte “sonsuz” genelde bir uyarıdır. Bir şeylerin eksik olduğuna dair işaret. BMKT burada farklı bir yorum öneriyor.

Doku Ne Kadar Bükülebilir?