Bana göre insanın kendi zihnini merak etmesi esasında evrenin kendini merak etmesinin küçük bir yansıması gibi... Bu yüzden zekama değer veririm. Elimden geldiğince gelişmeye ve öğrenmeye de özen gösteririm. Öğrenmeyi akademik bir zorunluluk, sıradan bir hobi ya da takıntı olarak değil “evrenin kendisini / kendi zekasını anlama çabası” olarak nitelendiririm.

“Peki ya benim bu çabadaki şahsi katkım ne?”

Tarihin en utanc verici oklokrasi ornegi Arginusae Faciasi’dir. Savasin nasil kazanildigi, nasil vatan kahramani olundugundan bahsedilirken oklokrasi bunun yaninda unutulur; ama asil detaydir ve sonsuz donguye hapsolur.

MO 406 yilinda Atinali generaller buyuk bir deniz savasi kazaniyorlar. Halk zafere odaklanmak yerine, savas sirasinda firtinada batan gemilerdeki askerlerin bogularak olmesine odaklanir. Gayet insancil bir yaklasim olarak gozukebilir; ancak oklokrasi kotu duygulardan ziyade insancil duygulari istismar eder. Bu insancil yanina yapilan vurguyu da durumu korukleyen nokta olarak dusunebiliriz. Hava kosullari ve generallerin onlari birakmak durumunda kalmasini da devami olarak niteleyebiliriz.

Felsefe, Antik Yunan döneminde tarihinin en özgür ve bağımsız dönemlerini yaşadı. Bu dönem o kadar büyük bir sorgulama iklimine sahipti ki, nihayetinde Sokrates’in baldıran zehri içerek ölüme gitmesine bile sebep oldu diyebiliriz. Antik Yunan’da felsefe, özerk ve seküler (dünyevi) bir yapıdaydı. Bu bağımsızlığın en büyük sebebi ise "dinden kopuş" süreciydi. Yani insanlık, Mitos’tan Logos’a geçiş yapıyordu. Her şeyi tanrılara atfeden mitolojik açıklamalardan sıyrılan insanoğlu, özgür bir akıl yürütmeyle varoluşu keşfetmeye başlamıştı.

​Ta ki Orta Çağ’ın kutsal kitapları ve dogmatik yapılarıyla tanışana kadar...

Bazen düşünüyorum… Evren dediğimiz şey gerçekten nedir? Yani sadece yıldızlar, gezegenler, boşluk ve karanlıktan mı ibaret, yoksa aslında okunmayı bekleyen bir şey mi?

Evreni anlamaya çalışırken çoğu zaman farkında olmadan ona bir anlam yüklemeye çalışıyoruz. Bana göre evren, sadece fiziksel varlıkların rastgele bir toplamı değil; aksine belirli kurallar çerçevesinde işleyen, okunabilir bir sistemdir. Bu yüzden “evrenin kitabı” ifadesini mecazi ama aynı zamanda oldukça yerinde buluyorum. Keza bu kitabın dilinin açık olduğunu düşünüyorum. Örneğin; matematik ve fizik. Nitekim Galileo Galilei’nin ifade ettiği gibi, evren matematiksel bir dil ile yazılmıştır. Bu noktada fizik yasalarını, bu kitabın grameri temel sabitleri ise değişmez kelimeleri olarak değerlendirmek mümkündür. Özellikle temel fizik sabitleri, evrenin yapısını belirleyen kritik unsurlar olarak öne çıkıyor. Bunlardan biri olan ince yapı sabiti, elektromanyetik etkileşimin şiddetini belirleyen boyutsuz bir büyüklüktür ve yaklaşık olarak 1/137 değerine sahiptir. Bu sabitin değeri, atomların kararlılığından yıldızların enerji üretimine kadar birçok süreci doğrudan etkiler. Eğer bu değer çok küçük bir oranda dahi farklı olsaydı, bilinen anlamda madde oluşumu mümkün olmayabilirdi. Bu durum, evrenin rastgelelikten ziyade belirli bir hassasiyet aralığında işlediğini düşündürmektedir.

Bilgisayarınızı açtığınızda ilk gördüğünüz şey işletim sistemi. Ama onu görmüyorsunuz masaüstünü görüyorsunuz, simgeleri görüyorsunuz, arka plan fotoğrafını görüyorsunuz. İşletim sistemi bunların altında, görünmez. Her tıklamayı yorumluyor, her programı çalıştırıyor, donanımla yazılım arasında sürekli tercüme yapıyor. Fark edilmiyor çünkü iyi çalışıyor. Sadece bozulduğunda görünür hale geliyor. Bu aslında iyi tasarımın bir tanımı.^[1]

PC tarafında üç büyük işletim sistemi var: Windows, macOS, Linux. Teknik olarak birbirinden farklı, ama bu fark çoğu kullanıcı için soyut. Asıl fark başka yerde, bu sistemlerin her biri farklı bir ilişki modeli öneriyor ve insanlar o ilişki modelini seçiyor çoğu zaman farkında olmadan.