Beslenme biliminde, bitkisel bazlı gıdaların, özellikle sebzelerin, insan sağlığı üzerindeki rolü son yirmi yılda yapılan geniş ölçekli araştırmalarla net bir şekilde ortaya konmuştur. Modern tıpta kronik hastalıkların önlenmesinde "beslenme ile tedavi" yaklaşımı, sebzelerin sunduğu biyoaktif bileşenler sayesinde giderek önem kazanmaktadır. Bu makalede, sebzelerin makro ve mikro besin içeriklerinden, hücresel düzeydeki biyokimyasal etkileşimlerine kadar geniş bir yelpazede analiz yapacağız.

Sebzeler, botanik açıdan kök, gövde, yaprak, çiçek veya meyve gibi bitkilerin çeşitli kısımlarını ifade eder ve her biri özgün bir besin profiline sahiptir. İnsan fizyolojisi için elzem olan karbonhidratlar, proteinler, vitaminler ve minerallerin yanı sıra, sebzeleri "fonksiyonel gıda" sınıfına sokan temel unsur ikincil metabolitleridir.

Ben hissediyorum. İnsanım çünkü. Herkes “insan” adı altında doğar isimler belirlenir, dinler belirlenir ve insan denir. Ama gerçek insan nedir? Gerçek insan; o eşsiz evrenin harika mucizesi bilincini kullanmak demektir. Hassaslaşıp bir kelebeğe bile bakmaya kıyamamak demektir. Yoksa neye yararız ki biz? Hiçliğin içinde zavallı organizmalar.. Kendi anlamları, hassaslıkları olmazsa neye yarar? Toplumun dayattığı şeylere göre yaşamak bir nevi uğraşı reddediş demektir çünkü her insan görür. Gerçeğe ulaşmanın ve mutlak güce yaklaşmanın sırrı derinlik, eşsizlik ve yoğun bir süreç. Çoğu kolayı seçer ve direkt olarak topluma kapılır gider. Bazıları ise bu eşsizliğinin bilincinde olup duygular, psikoloji üzerinde ustalaşıp manipülatif, insanları ellerinde oynatan karanlık tarafta olurlar. Ama bir taraf var ki.. Elindeki gücün bilincinde olmasına rağmen insanları hissedip bütün duyguları en sonuna kadar hissedenler. Birini çıkar için nasıl kullanacağını iyi bilse bile onun elinden tutmayı tercih edenler.. İşte bu tür insanlar “insan” olabilmeye en yakın kişiler bunun sebebi bütün bu yapmacıklığın, çıkarcılığın, herkesin herkese kin tuttuğu zamanda her şeyi tüm çıplaklığı ile hissetmesi ve ezilmesine rağmen yine de insanlara karşı elinde veya olmaksızın üst düzey empati geliştirmesi. Bu empati yüzünden insanların yüzündeki mikro mimikleri hissedip sorunun ne olduğunu, üzülüp üzülmediklerini ve daha nice sorunları anlayabiliyorlar. Ve dediğim gibi inanılmaz düzeylerde duyguları köküne kadar hissettikleri için onlara daha zarar verme gibi şansları olmuyor. En sonunda olan kendilerine oluyor ve her şeye rağmen yine devam edip iyiliklerini yapıyorlar. Böylelikle mutlak “İYİ” oluyorlar ve gerçek “İNSAN” olmaya hak kazanıyorlar. İnsan olmak bir amaç değildir ve hayatı yaşayan herkes insan olacağım demek zorunda değil. “İNSAN” olmak sadece Tanrı’nın bahşettiği eşsiz bilinci ve bedeni nöronlarına kadar hissedip en güzel içsel güç ile kullanmak demektir. Böyle bir eşsiz statüyü ancak ve ancak içselliği benimsemiş, mutlak iyiliğe yol almış kişiler hak edebilir. Bir insan düşünelim öylesine toplumun içinde öylesine içinde ki kendi düşüncesi adına hiçbir şeyi yok. Sadece toplumun dayattığı kadarından ibaret. Bu insan bir insana sadece işi düşünce gidiyor normal bir sohbet kurmaktan kaçınıp bir şey lazım olduğunda yaklaşıyor. İyiliği istediği kişi ise yukarıdaki dediğim karakter tipine uygun birisi.. Ve her şeyin farkında. Onun yanına sadece işi düşünce geldiğinin, onu kullandığının.

Deniyor ve diyor ki “BUNDAN SONRA YARDIM ETMEYECEĞİM” ertesi gün oluyor tekrar geliyor içinden sertçe reddetse de karşısındakinin yüzündeki “ÇARESİZLİĞİ, YARDIMA İHTİYACI, BİLİNÇSİZLİĞİ” bütün çıplaklığı ile görüyor.. O bile onları görmezken kahramanımız hepsini görüyor ve iliklerine kadar hissedip irkiliyor. Yine yardımını ediyor.. Ve yine yardımını ediyor. Çünkü o hissediyor o yaşıyor bir tek o görüyor diğerleri sadece bakmak eylemini gerçekleştirirken o bütün şeyleri, enerjileri vücudunda hissediyor. İçsel dünyasında öylesine arşa çıkıyor ki gözleri kör edercesine ışık saçan altın kaplama bir heykel ve arkasında duran şehvetli güneş gibi ambiyansı iç dünyasında aklında acaba kullanıldım mı şüphesi.

Bacak bacak üstüne atma davranışının yalnızca konfor veya basit bir alışkanlıkla açıklanamayacağı düşüncesi, biyomekanik, nörofizyoloji ve sosyal psikoloji alanlarında yapılan araştırmalarla desteklenmektedir. İnsan vücudu otururken omurga, pelvis ve alt ekstremite kasları arasında sürekli bir yük dengesi kurar. Oturma sırasında omurga üzerine binen yük teorik olarak W = (m × g × h) / A formülüyle modellenebilir. Bu modelde m vücut kütlesini, g yerçekimi ivmesini, h oturma yüksekliğini ve A ise omurga ile pelvisin oluşturduğu destek alanını ifade eder. Bacakların çaprazlanması yani bacak bacak üstüne atılması, omurga üzerine düşen statik yükün bir bölümünün pelvis, uyluk ve kalça kasları aracılığıyla yeniden dağıtılmasına neden olur. Bu durum özellikle adductor ve abductor kas gruplarının yanı sıra gluteal kasların da daha aktif hale gelmesini sağlar. Böylece vücut ağırlığının oluşturduğu basınç tek bir noktada yoğunlaşmak yerine farklı kas ve eklem bölgelerine yayılır. Bu mekanik redistribüsyon uzun süreli oturma durumlarında postüral stabiliteyi destekleyebilir ve bazı durumlarda kasların sürekli aktif kalmasına yardımcı olarak hareketsizliğin oluşturabileceği sertliği azaltabilir.

Nörofizyolojik açıdan bakıldığında, bacak bacak üstüne atma pozisyonu yalnızca mekanik bir duruş değişikliği değildir. Diz, kalça ve ayak bileği çevresindeki kas iğcikleri ile Golgi tendon organları gibi proprioseptif reseptörler, kasların gerilme ve gevşeme durumunu sürekli olarak algılar. Bu duyusal bilgiler omurilik ve beyin sapı üzerinden merkezi sinir sistemine iletilir. Merkezi sinir sistemi bu geri bildirimleri değerlendirerek postürü dengelemek ve kas tonusunu düzenlemek için yeni sinyaller üretir. Bu süreç sırasında parasempatik sinir sistemi aktivitesinin artmasıyla birlikte bazı bireylerde gevşeme ve rahatlama hissi oluşabilir. Ayrıca nörotransmitter sistemlerinin düzenlenmesiyle dopamin ve serotonin gibi kimyasalların salınımı da dolaylı biçimde etkilenebilir. Uzun süre aynı pozisyonda oturulduğunda insanların aniden dikleşme veya pozisyon değiştirme isteği duyması da yine bu nörofizyolojik geri bildirim mekanizmalarıyla ilişkilidir. Vestibüler sistem ve proprioseptif sensörler tarafından beyne gönderilen postüral düzeltme sinyalleri, vücudun statik yüklenmeye karşı doğal bir adaptasyon tepkisi olarak ortaya çıkar.

Ne kadar iyi biri olursanız olun insanlar her zaman farklılık, yoğun duygular yaşamak isterler. Ebeveynleriniz için harika bir evlat olsanız bile ebeveynleriniz sizi sevmemek için bir sebep bulacaklardır. Çünkü ne kötü bir alışkanlığınız var ne de herhangi bir zararlı eyleminiz. Böyle olunca onların gözünde sıkıcı birisi olacaksınız sade, düz, güzel. Ama eğer ki kötü birisi olursanız evet belki toplumun dayattığı kurallara ve ahlaki yapımıza göre sizi lanetleyecekler size akıllar vermeye çalışacaklar yaptığınızın yanlış olduğunu söyleyecekler ama içten içe bununla uğraştıkları için onlara bir uğraş verdiğiniz için değerli olacaksınız. Bir ilişki düşünün ilişkide sürekli 2 tarafında istekli olduğunu düşünemeyen diğer taraf, dopamin kölesi salak olan taraf karşı tarafın ona sürekli yazmasından, değer vermesinden, saygılı oluşundan, düz olmasından sıkılacaktır. Karşı tarafta kendinde hata arayacak ve o sahip olduğu iyiliğini de kaybedecek. Kötülük iyiliğe göre ciddi düzeyde daha çok bulaşıcıdır. İnsanlar değer bilmezler insanlar sevilmenin eşsizliğini kavrayamazlar çünkü beyinleri, yapıları o kadar yeni ve taze ki içgüdüleri, duyguları, mantığı hepsi karışık işe yaramaz bir organizmayı oluşturuyor. Neden sana değer veren birini sevmez ki insan? Hayvan değiliz. Bilinç var. Milyonlarca olasılık içinden tanışmak, değer görmek, eşsiz hissettirilmek öylesine mükemmel şeylerdir ki bunu görebilmek zor olmamalı. İnsanlar mükemmelliğinize değil hissettirdiğiniz acılara hayrandır. Çünkü bu hayattaki en gerçek şey acıdır mutluluklar gerçek olsaydı acı kadar uzun sürerlerdi ve gerçekler böylesine acı olmazdı. Veya pozitif aşılayan şarkılar depresif şarkılara göre daha çok dinlenirdi.

"Acının kölesiyiz öylesine gizli bir köleyiz ki bunu istemediğimizi söylesek de acıdan keyif alan organizmalarız."

Bir şeyin ne olduğunu belirlemek ne olmadığını da belirlemektir. Masa, masadır ve masanın değilleri değildir. Masa adını verdiğimiz nesneleri tanımlamak için "masa" adını vereceğimiz bütün nesnelerde belli başlı birbirine benzer ve aynı zamanda "masa" adı altında toplayamayacağımız "masa" olmayan nesnelerde olan ama "masa" adı altında topladığımız nesnelerde olmayan bir takım özellikler olmalıdır.

"Masa" nesnesinin tanımı, "ayaklar veya bir destek üzerine oturtulmuş tabladan oluşan mobilya" şeklindedir. Yani ayağa veya bir desteğe sahip olmayan bir mobilya "masa" olamaz. Öyleyse ayağa veya bir desteğe sahip olmayan bütün şeyler "masanın değili"dir. "Yastık" nesnesi herhangi bir ayağa veya desteğe sahip değildir o halde kendisine has özelliklere sahip olan "yastık" nesnesi herhangi bir ayağa veya desteğe sahip olmadığı için "masanın değili" olan bir nesnedir. Eğer ki bir şey "yastık" ise tanımsal olarak herhangi bir ayağa veya desteğe sahip olmadığı için bir "masa" değildir ve bir "masa" tanımsal olarak ayaklara veya bir desteğe sahip olduğu için "yastık" değildir. Bir nesneyi "masa" olarak adlandırmak istiyorsak o nesnenin bir "yastık" olmadığını kabul etmeliyiz ve bir nesneyi "yastık" olarak adlandırmak istiyorsak o nesnenin bir "masa" olmadığını kabul etmeliyiz.