Dünyaya bir harita üzerinden baktığınızda ne görürsünüz? Sadece kıtalar, okyanuslar ve renkli ülke sınırları mı? Bir coğrafyacı için o harita, üzerinde devletlerin satranç oynadığı devasa bir oyun tahtasıdır. Napoleon Bonaparte'ın meşhur sözüyle, "Bir devletin siyaseti, onun coğrafyasında gizlidir." Peki, fiziksel bir gerçeklik olan coğrafya, nasıl olur da uluslararası ilişkilerin, savaşların ve stratejilerin ruhunu belirleyen "Jeopolitik" kavramına dönüşür?

1. Coğrafya: Jeopolitiğin Fiziksel DNA'sı

Biyosidal ürünler, sadece iki kanatlı Diptera takımının (sinekler) akrobatik uçuşlarıyla yaydığı patojenlere karşı değil, aynı zamanda memeliler sınıfının en dirençli üyeleri olan kemirgenlere (Rodentia) karşı da en büyük güvencemizdir. Bu kimyasal cephanelik, Avrupa Birliği yönetmeliklerine göre kullanım amaçlarına göre dört ana grupta toplanan 22 farklı "Ürün Tipi" (PT) ile kategorize edilir. Sinekler, yaklaşık 240 milyon yıllık bir evrimle kazandıkları "halter" denge organları ve karmaşık bileşik gözleriyle havadan saldırırken; fare ve sıçan gibi kemirgenler, keskin koku duyuları ve yüksek zekalarıyla karadan sızarlar. Dişi bir sineğin yumurta üretimi için proboscis (hortum) yapısıyla kan emmesi ne kadar riskliyse, bir kemirgenin idrarı yoluyla bıraktığı Leptospira gibi patojenler de o denli ölümcüldür. Bu iki farklı istilacı grubuna karşı, genellikle haşere kontrol grubu altındaki İnsektisitler (Ürün Tipi 18) veya Repellentler (Ürün Tipi 19) ile kemirgenlere karşı spesifik olan Rodentisitler (Ürün Tipi 14) kullanılır. Ancak, kullanılan Deltamethrin gibi aktif maddeler, hedef canlıların geliştirdiği kompleks direnç mekanizmaları nedeniyle her zaman tam başarı sağlamaz.

Sinekler, kdr (knock down resistance) mutasyonları sayesinde sinir sistemlerini korumaya alıp biyosidal molekülleri metabolik olarak etkisiz hale getirirken; kemirgenler, "yem çekingenliği" (bait shyness) ile zehirli maddeleri kokusundan ayırt ederek toplumsal bir öğrenme süreciyle bu kimyasal tuzakları baypas ederler. Ayrıca sineklerde görülen penetrasiyon direnci, dış iskeletin (kitin tabakası) kalınlaşmasına neden olarak ilacın vücuda girişini fiziksel olarak engeller. İşte burada devreye giren biyosensörler, dezenfektanın yüzeyde hala aktif olup olmadığını veya bir kemirgenin geçtiği yolda bıraktığı görünmez biyolojik izleri saniyeler içinde saptayarak, savunma hattımızı bu adaptif dirençlere karşı "akıllı" hale getirir.

İnsanlık tarihi boyunca dünya üzerinde birçok farklı medeniyet var olmuştur. Bu medeniyetler kendileri ile birlikte; kültürlerini, yaşam tarzlarını, gelenek ve göreneklerini de beraberlerinde taşıyarak tarihin tozlu sayfalarında izler bırakmışlardır. Her medeniyetin ve her kültürün kendine özgü dünya anlayışı olduğu gibi bu dünya anlayışıyla sıkı sıkıya bağlantılı olan dilleri de vardır. Bu diller kültürlerin karakteristik özelliklerini taşıyıp yansıtmalarının yanı sıra, bize onların geçmişine dair bazı ipuçları da sunabilir. Farkında olmasak da günlük hayatta kullandığımız dilsel kalıpların ve ifadelerin büyük bir tarihsel geçmişi olabilir. Bugünkü Türkçe’de gündelik hayatta kullanılan sözcüklerin içinde rastladığımız Fransızca, Arapça ve Farsça kelimeler bazı tarihsel olayların sonucu olarak dilimize girmiştir.

Bunun yanında, uluslar varlıklarını devam ettirebilmek için tek ve belirlenmiş bir dile sahip olmak zorunda değildir ve çoğu durumda da olmazlar. Mikro ölçekte incelendiğinde, ulusların aslında kendilerine has dilsel çeşitlilik barındırdığı gözlemlenebilir. Örneğin; birinin dilsel çeşitliliği büyük oranda tarihsel olaylar üzerinden şekillenirken, diğerininki devlet politikaları ve göç yoluyla ortaya çıkabilir.

Modern tıpta tedavi süreçleri çoğu zaman birden fazla ilacın birlikte kullanılmasını gerektirir. Bu durum bazı kişilerde “bir organı iyileştirirken başka bir organa zarar veriliyor” düşüncesinin ortaya çıkmasına neden olur. “Çok ilaç kullanımı bir organı iyileştirirken başka bir organa zarar verir” düşüncesi son yıllarda sağlık tartışmalarında ve özellikle internet ortamındaki sağlık içeriklerinde sıkça dile getirilen bir konudur. Bu düşüncenin temelinde modern tıpta birden fazla ilacın aynı anda kullanılması anlamına gelen Polifarmasi kavramı yer alır. Polifarmasi terimi tıp literatüründe uzun süredir kullanılan bir kavramdır ve bir kişinin aynı anda birden fazla ilaç kullanması durumunu ifade eder. Günümüzde bu kavramın daha fazla gündeme gelmesinin önemli nedenlerinden biri yaşam süresinin uzaması ve kronik hastalıkların artmasıdır. Özellikle hipertansiyon, diyabet, kalp hastalıkları veya psikiyatrik rahatsızlıklar gibi uzun süreli hastalıklar farklı ilaçların birlikte kullanılmasını gerektirebilir. Bu durum bazı kişilerde tedavinin vücudun bir bölümünü iyileştirirken başka bir bölümüne zarar verdiği yönünde bir algı oluşturabilir. Gerçekte ise modern tıpta ilaçlar geliştirilirken vücuttaki farklı sistemler üzerindeki etkileri ayrıntılı şekilde incelenir ve tedavi planları risk–fayda dengesi gözetilerek oluşturulur. Bununla birlikte çok sayıda ilacın aynı anda kullanılması bazı durumlarda İlaç Etkileşimi riskini artırabilir; bir ilacın diğerinin etkisini artırması, azaltması veya beklenmeyen yan etkiler oluşturması mümkündür. Örneğin bazı ağrı kesiciler uzun süreli kullanıldığında böbrek fonksiyonlarını etkileyebilirken, bazı antibiyotikler karaciğer metabolizmasını geçici olarak zorlayabilir. Bu nedenle hekimler tedavi planı oluştururken hastanın kullandığı tüm ilaçları, vitaminleri ve takviyeleri birlikte değerlendirir. Son yıllarda yalnızca hastalık tedavisi için değil, bağışıklık güçlendirme veya performans artırma amacıyla kullanılan vitamin ve takviyelerin artması da bu tartışmaları büyütmüştür. Özellikle sporcular arasında yaygın olan protein tozları, yüksek doz vitaminler veya performans artırıcı takviyelerin kontrolsüz kullanımı uzun vadede karaciğer ve böbrek üzerinde ek metabolik yük oluşturabilir. Bunun yanında halk arasında “vücudu temizleme” amacıyla kullanılan böbrek veya karaciğer temizleyici bitkisel karışımlar ve detoks ürünleri de sıkça gündeme gelir; ancak bilimsel çalışmalar bu tür ürünlerin çoğunun ilaçların vücuttan temizlenmesini doğrudan hızlandırdığına dair güçlü kanıtlar sunmamaktadır ve bazı bitkisel ürünler karaciğer üzerinde ek stres oluşturabilir. Bununla birlikte bilimsel çalışmalar uygun dozda ve doktor önerisiyle kullanılan ilaçların ve gerekli durumlarda kullanılan takviyelerin çoğu zaman tedavinin önemli bir parçası olduğunu göstermektedir. Bu nedenle çok ilaç kullanımının zararlarını azaltmanın en önemli yolu düzenli hekim kontrolü, gereksiz takviyelerden kaçınma, kullanılan tüm ilaçları doktora bildirme ve tedavi planını kişisel sağlık durumuna göre düzenlemektir. Doğru planlandığında modern tıbbın çoklu ilaç kullanımı yaklaşımı hastalıkların kontrol altına alınmasında büyük fayda sağlayabilir; ancak kontrolsüz kullanım, bilinçsiz takviye tüketimi ve doktor önerisi dışında ilaç kullanımı vücudun farklı sistemleri üzerinde istenmeyen etkiler oluşturabilir.

Evren yaratılmamıştır. Evren hep vardı ve hep de var olacaktır ve bu bir zorunluluktur. Evrenin var olmaması söz konusu olamaz çünkü bir şeyin var olmaması söz konusu ise yani hiçbir şey vardır diyebiliyorsak o şey vardır ve bir hiçlikten söz edilemez. Evrenin başlangıcını Big Bang olarak kabul edelim. Big Bang Teorisi'ne göre şu anda içerisinde yaşadığımız evren bundan yaklaşık 13.8 milyar yıl önce şimdiki halinden çok daha küçüktü. Bir nokta kadardı ve bu nokta zamanla genişledi ve günümüzde de genişlemeye devam etmektedir. Ancak o nokta bir boşluğun içerisindeki bir nokta değildi, o nokta "her şey"di. O halde evrenin o zamanki haline nokta dememiz mümkün değildir çünkü nokta dediğimiz şeyin tanımlayıcı belli başlı özellikleri vardır ancak "her şey"in bir tanımı yapılamaz, "her şey"e bir sıfat veya nitelik atfedilemez.