Selamlar herkese.

Evrim ağacı soru cevap platformunda Hayal Gücünle Proje Geliştir adında bir seri yapmaya karar verdim. Belirlenen konu ile sizler hayal gücünüzle bir proje geliştireceksiniz ya da halihazırda bur fikriniz varsa onu da paylaşabilirsiniz. Detayları bu seriye nasıl karar verdim, onun üzerinden anlatayım.

Giriş: Evrenin Genişlemesi Nedir?

Sizi evrenin başlangıcından bugüne uzanan evrenin genişlemesini fizik tarihindeki önemi, dönemleri ve gelecekteki sonlarıyla alakalı bilgi sahibi olacağınız bu yazıyı okumaya başlamadan önce içinde bulunduğumuz evrenin genişlemesinin ne olduğuna açıklık getirmek istiyorum. Evrenin genişlemesi, uzayın kendisinin zamanla büyümesi anlamına gelir. Gök cisimleri arasındaki mesafe artar ama bunun sebebi cisimlerin hareketi değil, uzayın genişlemesidir. Daha iyi kavramak için somut bir örnek verelim: Evreni bir balon ve gök cisimlerini balona yapıştırılmış stickerlar olarak düşünürseniz balon büyüdükçe stickerlar arasındaki mesafe artacaktır. Evren genişledikçe galaksiler arasındaki mesafenin büyümesini buna benzetebiliriz. Şimdi sizi giriş bölümüyle çok yormadan evrenin genişlemesine tarihsel bir bakış atalım.

"Neden evrende madde, anti-maddeden daha fazla? Bu bir 'yaratılış' hatası mı?"

Standart fizik, Büyük Patlama'da madde ve anti-maddenin eşit miktarda oluştuğunu ama bir şekilde maddenin kazandığını söyler (CP ihlali). BMKT ise bunu bir "yönelim" meselesi olarak açıklar.

Bir tavuğun ayaklarına hiç dikkatlice baktınız mı? Pullu deri, pençeye benzeyen parmaklar ve yere basış biçimi… İlk bakışta bir sürüngeni andırıyor. Peki bu sadece bir benzerlik mi, yoksa evrimsel bir akrabalığın izi mi?

Evet, tavuklar sürüngenlerle akrabadır. Hatta daha çarpıcı bir ifadeyle söylemek gerekirse, kuşlar aslında yaşayan dinozorlardır.

Akşam ezanı okunuyor ve bir anda gözümüz dönmüş gibi oluyor. Masada ne varsa hepsinden biraz almak istiyoruz. Çorba, pide, ana yemek, pilav, tatlı… Ve çoğu zaman sonuç aynı: Tıka basa doymuş, şişmiş ve yorgun bir beden.

Çünkü gün boyu aç kaldığımızda vücudumuz ciddi bir metabolik adaptasyon yaşıyor. İnsülin düşüyor, glukagon artıyor, enerji üretimi yağ yakımına kayıyor.^[1] Ghrelin yani açlık hormonu yükseliyor.^[2] Yani sadece midemiz değil, beynimiz de “enerji bulduğunda hızlı davran” moduna geçiyor. İftarda yaşadığımız o kontrolsüz iştah biraz da bu yüzden.