^[1] Simsiyah bir tablonun orta yerinde görmüştüm onu. Karanlık, ağır ve metalik bir şekilde tekrar eden, akılda kalıcı bir melodik veya ritmik müzik cümlesi gibi inliyordu evin içinde. Duvarlar gri siyah bir sisle kaplı, sanki terk edilmiş bir mezarlığın nemi sızmıştı tüm şehrdeki o eve benzeyen evlerin betonlarına. Kadın, aynanın karşısında duruyor. Gözleri mat ve kurak, dudakları kurumuş ve kan rengi. Helanın kapısı aralık; içeriden gelen ıslak, boğuk bir tıslamalı ejderha kükremesi…

Seslerin Gizli Geometrisi: Neden Bazı Diller Ruhumuza Dokunurken Diğerleri Gürültü Gibi Gelir?

​Geçtiğimiz günlerde yakın bir arkadaşımla diller üzerine derin bir sohbete daldık. Ona son zamanlarda Norveççe öğrenmeye başladığımı ve bu dilin melodisinin beni ne kadar büyülediğini anlattım. Benim kulaklarımda Norveççe, fiyortların üzerinden süzülen dingin bir rüzgar gibi ahenkli ve ritmik tınlıyordu. Ancak arkadaşımın tepkisi tam tersi oldu: "Norveççe mi? Çok karışık, anlaşılması zor ve kulağa çok yabancı geliyor!" dedi. O ise Fransızca’nın o meşhur "aşk dili" imajına hayrandı. Bense Fransızca'yı her duyduğumda, kelimelerin fazla zorlama, biraz kasıntı ve gereksiz bir çaba içinde olduğunu hissediyorum.

Söze başlamadan evvel çok üzgün olduğumu belirtmeliyim. Belki de çocukluğumdan beri önce ekranlarda izleyerek başladığım, daha sonra kitaplarını okuduğum, nihayetinde yüz yüze tanışma fırsatı da bulduğum çok kıymetli bir tarihçiydi; onun kaybı "tanıdık" birisinin, aileden birisinin kaybı gibi üzülmeme neden oldu. Bunun en başat sebebi hocaya karşı duyduğum derin sevgidir. Dil bilmez, metot bilmez şaklabanlara; ideoloji ve siyaset ile Orta Çağ patronaj ilişkisinin kıramamış çağ dışı araştırmacı müsveddelerine lafını hiç esirgemeden konuşurdu. Bu, zamanında genç bir tarihçi adayını iken bana hep cesaret ve özgüven verirdi. "Demek ki doğru bildiğini bu şekilde savunmak gerekiyor." diye notumu almıştım.

Hocayı çoğu insan popüler yanı ile, yani televizyon programlarından tanıdı diyebiliriz. Önceleri "Tarihin Arka Odası", "Teke Tek" gibi programlara katılırken, daha sonra Fatih Altaylı'nın şahsi gayretiyle "Teke Tek Bilim" programında, özellikle Celal Şengör hocanın da konuk olduğu bölümlerle tanınırlığı zirveye ulaştı. Devamında konuşmacı olarak çağrıldığı programlar, kitap fuarlarındaki imza söyleşileri derken tüm ülkeyi baştan sonra gezip; tarih, edebiyat, kültür, hayat dersleri vermeye gayret etti.

İbrişim, Türkçede çok ince, parlak ve dayanıklı ipek iplik anlamına gelir ve kökeni Farsça “abrīšam” sözcüğüne dayanır. Tarih boyunca ipeğin değerli bir malzeme olması nedeniyle ibrişim de hem ekonomik hem de kültürel açıdan önemli bir yer tutmuştur; özellikle İpek Yolu üzerinden yapılan ticaret sayesinde ipek ve ibrişim Anadolu’ya yayılmış, Osmanlı döneminde başta Bursa olmak üzere bazı şehirler ipek üretimi ve dokumacılığının merkezleri hâline gelmiştir. İlginç olan nokta ise “neden özellikle ibrişim?” sorusudur: Bunun nedeni ipek lifinin doğasında saklıdır; ipek, aynı kalınlıktaki birçok doğal liften daha yüksek çekme dayanımına sahip olduğu için hem ince hem de güçlü bir iplik üretmeye imkân tanır.

İbrişim ipliği ham maddesi ipek böceklerinin ürettiği kozalak lifidir. İpek böceği, özellikle Bombyx mori, kozasını örerken ince ve parlak lifler oluşturur; bu lifler özenle toplanır ve temizlenerek iplik hâline getirilir. Yani ibrişim “ot” veya bitkisel bir lif değil, tamamen hayvansal bir üründür ve üretimi oldukça zahmetlidir. Her bir koza, çok ince ama uzun bir iplik parçası sağlar; bu nedenle ibrişim hem nadir hem de pahalıdır.

Biliyorsunuz ki vucudumuzun %99u koca bir bosluktan ibaret ama neden duvarlarin icinden gecemiyoruz? ya da seffaf degiliz?

gorunur isik fotonlari dusuk enerjili oldugu icin derimize ve kaslarimiza carptiklarinda elektronlar tarafindan yakalanirlar, bu yuzden tenimizi bir duvar gibi goruruz. yani aslinda biz opak degiliz; gorunur isiga gore opak gorunuyoruz. bu tamamen hangi gozlukle ve bakis acisiyla baktigimizla alakali bir durum.