Turunçgiller neden önceden dilimlenmiş gibidir?

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Üreme sistemlerinin yapısından ötürü ve evrim sayesinde.

Bitkilerin meyveleri içerisinde bulunan, halk arasında "dilim" denen, bilimsel olarak "segment" diyebileceğimiz yapılar, botanikte "karpel" olarak bilinir. Karpeller içerisinde ovuller vardır ve bunlar gelişimin ilerleyen safhalarında tohumları oluştururlar. Bitkiler bu sayede ürerler. Yani aslında bitkilerin meyvelerini yediğimizde, onların üreme organlarını yemiş oluyoruz.

Evrimsel süreçte çok-karpellilik (apokarpus) daha önce evrimleşmiştir. Yani kısmen daha basit yapılı olan çok karpelli ("dilimlenmiş gibi") olan bitkilerdir. İlginç bir şekilde, bitkilerin son 100.000 yıllık evriminde çok hızlı bir şekilde tek-karpelli (sinkarpus) meyveler evrimleşmiştir. Ancak tek-karpelliliğin kökenlerinin daha geriye gittiği düşünülmektedir.

Bu karpeller, özellikle antik bitkilerin erken dönemlerinde tohumların korunması amacıyla Doğal Seçilim tarafından desteklenmiş yapılardır. Karpellerin her birinin eskiden birer yaprak olduğu bilinmektedir. Bu yaprakların, tohumların üzerine kapanacak şekilde kıvrımlı olanlar vahşi doğada avantaj sağlayıp daha kolay hayatta kalabilmiştir. Yapraklar, süreç içerisinde değişerek bugün bildiğimiz etli meyve dokusunu oluşturmuştur. 

Erken çok-karpelli çiçekli bitkilerden evrimleşen sonraki çiçekli bitkilerde ise geniş bir çeşitlilik ve farklı yönlere doğru evrimsel değişim görülmektedir. Bu sayede bazı soy hatları tek karpelli olacak şekilde değişmişken, birçok diğer meyve çok karpelli olarak kalmıştır. Bu sebeple birçok bitkinin meyvesinde birbirinden bağımsız parçacıklar vardır. Bunlar "dilimlenme" değil, farklı üreme organı bölgeleridir (örneğin tıpkı insan erkeklerinde 2 adet testis bulunması gibi). 

Turunçgillerdeki çok karpellilik, bitkinin çapına göre belirlenmektedir. Gelişimsel olarak tohumları üretecek olan ovuller önce oluşur, sonrasında ise karpeller oluşmaya başlar. Bir turunçgilin meyvesinin çapı ne kadar genişse, içerisindeki karpel sayısı da o kadar fazla olmaktadır. Karpellerdeki geniş varyasyon ise meristem bozukluklarına, bitkisel organların değişimine veya bu organların birbiriyle kaynaşmasına bağlanmaktadır.

Teşekkür: BE (Evrim Ağacı)


  1. Botanical Gazette
  2. Texas A&M University

Hayvanlar neden kum banyosu yaparlar?

Mamutlar ile Mastodonlar aynı canlılar mıdır?

Yazar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Yazar

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim