Türkiye'de İklim Değişikliği: 1979'dan Günümüze Ülkemizin İklimi Nasıl Değişti?

Türkiye'de İklim Değişikliği: 1979'dan Günümüze Ülkemizin İklimi Nasıl Değişti? NASA
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
5 dakika
11,209 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

2°C’den fazla bir küresel ısınmanın dünyamız için ciddi sonuçlar doğuracağını çeşitli defalar farklı kaynaklardan duymuşsunuzdur. Örneğin, iklim değişikliği konusundaki en yetkin uluslararası kuruluş olan Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), 2°C’den fazla bir küresel ısınmanın ekstrem iklim olaylarını arttıracağını belirtiyor. 2009’daki Kopenhag ve 2015’teki Paris İklim Zirvesi’nde ülkeler, ortalama küresel ısınmayı uzun vadede 2°C’nin altında (sanayi devrimi öncesine kıyasla) tutma konusunda görüş birliğine vardılar. Bunu nasıl yapacaklarına dair somut taahhütlerde bulunmaktan kaçınsalar da…

Türkiye'de İklim Değişikliği

Peki geleceğe yönelik olarak birçok senaryo ve niyet beyanları ortalarda dolanırken bugüne dek ne kadar ısınma gerçekleşti, özellikle de ülkemizde? Son 30 yılda Türkiye’de ortalama ne kadar sıcaklık artışı gerçekleşti? Bunun bölgelere göre dağılımı ne? Ve sıcaklıklar artarken yağışlar arttı mı, azaldı mı? Aralarında nasıl bir ilişki var? Bu sorulara cevaplar arayan çalışmamız 13 Eylül 2016 tarihinde, Avrupa Yer Bilimleri Birliği’nin (EGU) Hydrology and Earth Systems Sciences dergisinde yayınlandı.

Çalışmada; meteoroloji istasyon ölçümleri ile uydudan ölçümler, radyo sondaj gibi birçok farklı veriyi bir model çerçevesinde özümseyerek (asimilasyon) analiz eden Avrupa Hava Tahminleri Merkezi’nin (ECMWF) veri seti arşivi kullanılarak sıcaklık ile yağış ve buharlaşma gibi hidrolojik parametrelerde 1979-2010 yılları arasında gerçekleşen artış/azalış trendleri analiz edildi. 

Analiz sonuçlarına göre, 1979-2010 arasındaki 32 yılda, Türkiye’de ortalama olarak 1,2°C’lik bir sıcaklık artışı gerçekleşirken, bu artış bölgeler arasında 0,8°C ila 1,8°C arasında değişti (Şekil 1). En yüksek sıcaklık artışı Ege kıyılarında (özellikle Güneybatı Ege) ve Güneydoğu bölgesinde gözlenirken, Doğu Anadolu bölgesinin önemli bir bölümünde istatistiksel olarak önemli derecede bir sıcaklık değişimi yaşanmadığı ortaya çıktı. IPCC’nin 2014 yılında yayınladığı 5. Değerlendirme Raporu’nda 1951-2012 dönemi için küresel olarak ortalama 0,72°C’lik sıcaklık artışı belirtildiğini dikkate alırsak, araştırma sonuçları Türkiye’de dünya ortalamasının oldukça üzerinde bir ortalama sıcaklık artışına işaret ediyor. 

Reklamı Kapat

Şekil 1. 1979-2010 tarihleri arasında ortalama toplam sıcaklık değişim miktarının dağılımı. Haritada kırmızı renk tonlarındaki gridler ECMWF’nin ERA-Interim veri setine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede sıcaklık artışı olan yerleri ve artış miktarını gösterirken, beyaz gridler ise istatistiksel olarak önemli derecede sıcaklık artışı gözlenmeyen yerleri göstermektedir. Artı işaretleri ise, meteoroloji istasyonu ölçüm verilerine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede sıcaklık artışı olan noktaları ve artış miktarını göstermektedir.
Şekil 1. 1979-2010 tarihleri arasında ortalama toplam sıcaklık değişim miktarının dağılımı. Haritada kırmızı renk tonlarındaki gridler ECMWF’nin ERA-Interim veri setine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede sıcaklık artışı olan yerleri ve artış miktarını gösterirken, beyaz gridler ise istatistiksel olarak önemli derecede sıcaklık artışı gözlenmeyen yerleri göstermektedir. Artı işaretleri ise, meteoroloji istasyonu ölçüm verilerine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede sıcaklık artışı olan noktaları ve artış miktarını göstermektedir.

Peki son 32 yıllık dönemde Türkiye’nin büyük bir bölümünde sıcaklıklar 0,8°C ila 1,8°C arasında artış gösterirken ülkemizde yağışlar azaldı ve kuraklık arttı mı, yoksa aksine yağışlarda artış mı gözlendi? ECMWF’nin hidrolojik veri setleri ile meteoroloji istasyonlarının ölçümlerini kullanarak yapılan kıyaslamalı analiz sonuçlarına göre; 1979-2010 döneminde ciddi sıcaklık artışlarına rağmen ülkenin önemli bir bölümünde kayda değer bir yağış artışı ya da azalması yaşanmadığı söylenebilir. Kuzey Ege ve Trakya, Kuzeydoğu Anadolu ve İç Anadolu’nun bazı kesimlerinde 50-150 mm’lik artışlar gözlenirken, Güneydoğu Anadolu’nun sınırlı bir bölümünde ise 150 mm civarında yağışlarda azalma gözlendi (Şekil 2). Yağışlardaki nispeten az yaşanan değişimlere paralel olarak, Türkiye’nin yüzey suyu (runoff) miktarında da önemli bir değişim gerçekleşmediğine işaret ediyor sonuçlar (Şekil 3). Ki başka bir çalışmada Yücel ve ark. (2014), Doğu Anadolu bölgesindeki 15 farklı nehir debisi ölçüm istasyonu için yaptıkları trend analizine göre (1970-2010 arasında), karların daha erken erimesine bağlı olarak nehirlerde maksimum debi miktarının baharda daha erken gerçekleştiğini tespit etmekle birlikte, yıllık toplam su miktarı açısından bu 15 nehir istasyonundan sadece 2’sinde istatistiksel olarak önemli azalış olduğunu buldular. 

Şekil 2. 1979-2010 tarihleri arasında yıllık toplam yağış değişim miktarının dağılımı. Haritada mavi/kahverengi renk tonlarındaki gridler ECMWF’nin Interim/Land veri setine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede yağış artışı/azalışı olan yerleri ve artış miktarını gösterirken, beyaz gridler ise istatistiksel olarak önemli derecede yağış değişimi gözlenmeyen yerleri göstermektedir. Rakamlar ise, meteoroloji istasyonu ölçüm verilerine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede yağış artışı (mavi) /azalışı (kırmızı) olan noktaları ve artış miktarını göstermektedir.
Şekil 2. 1979-2010 tarihleri arasında yıllık toplam yağış değişim miktarının dağılımı. Haritada mavi/kahverengi renk tonlarındaki gridler ECMWF’nin Interim/Land veri setine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede yağış artışı/azalışı olan yerleri ve artış miktarını gösterirken, beyaz gridler ise istatistiksel olarak önemli derecede yağış değişimi gözlenmeyen yerleri göstermektedir. Rakamlar ise, meteoroloji istasyonu ölçüm verilerine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede yağış artışı (mavi) /azalışı (kırmızı) olan noktaları ve artış miktarını göstermektedir.
Şekil 3. 1979-2010 tarihleri arasında yıllık toplam yüzey suyu miktarındaki değişim miktarının dağılımı. Haritada mavi/kahverengi renk tonlarındaki gridler ECMWF’nin Interim/Land veri setine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede yüzey suyu artışı/azalışı olan yerleri ve artış miktarını gösterirken, beyaz gridler ise istatistiksel olarak önemli derecede yüzey suyu değişimi gözlenmeyen yerleri göstermektedir.
Şekil 3. 1979-2010 tarihleri arasında yıllık toplam yüzey suyu miktarındaki değişim miktarının dağılımı. Haritada mavi/kahverengi renk tonlarındaki gridler ECMWF’nin Interim/Land veri setine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede yüzey suyu artışı/azalışı olan yerleri ve artış miktarını gösterirken, beyaz gridler ise istatistiksel olarak önemli derecede yüzey suyu değişimi gözlenmeyen yerleri göstermektedir.

Sonuç olarak kısaca özetlemek gerekirse, araştırmamız 1979’den 2010’a 32 yıllık dönemde ülkemizde, dünya ortalamasının oldukça üzerinde, 1,2°C’lik bir toplam sıcaklık artışı gerçekleştiğine işaret ederken, artış miktarı ülke içerisinde büyük bir değişim gösteriyor [0,8°C – 1,8°C]. Topoğrafya, arazi örtüsü/kullanımı ve bölgesel iklim özelliklerindeki ciddi farklılıklar, sıcaklık artışındaki bölgesel farklılıkları açıklayan başlıca sebepler olarak sıralanabilir.

Diğer taraftan, sıcaklıktaki ciddi artışlara rağmen aynı dönemde yağışlarda ve yüzey suyu miktarlarında ciddi değişimler gözlenmemesi, küresel ısınmanın bölgesel su döngüsü üzerindeki etkilerinin basitçe tahmin edilebilir olmadığını gösteriyor. Örneğin, Ege’deki ciddi bir sıcaklık artışı, denizden ve karadan buharlaşmayı önemli derecede arttırarak yağışların çeşidi ve miktarında önemli değişimleri tetikleyebilirken, aynı sıcaklık artışı İç Anadolu’nun kurak bozkırlarında herhangi bir buharlaşma artışına sebep olmadığı gibi bölgenin yağış döngüsünü ciddi ölçüde etkilemeyebiliyor. Öyle ki, IPCC’nin 4. (2007) ve 5. (2014) Değerlendirme Raporları Akdeniz ve Orta Doğu için 21. yüzyılın sonuna kadar ciddi sıcaklık artışlarıyla birlikte yağışlarda da önemli azalmalar yaşanacağını tahmin etmekle birlikte, 5. Değerlendirme Raporu su döngüsündeki uzun vadeli değişimleri tahmin etmenin güçlüğüne özellikle dikkat çekiyor.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Korkutucu! 2
  • Muhteşem! 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/07/2021 09:52:59 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4644

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Sars-Cov-2
Öğrenme Alanı
Evrim Ağacı
Deprem
Botanik
Zehir
Coğrafya
Sağlık Bilimleri
Doğa Gözlemleri
Büyük
Evrimsel Psikoloji
Tedavi
Charles Darwin
Bilim
Besin
Ahlak
Şempanze
Biyoloji
Alan
Safsata
Dişler
Kalp
Oyun
Veri
Teori
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın