Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Türkiye'de İklim Değişikliği: 1979'dan Günümüze Ülkemizin İklimi Nasıl Değişti?

Türkiye'de İklim Değişikliği: 1979'dan Günümüze Ülkemizin İklimi Nasıl Değişti? NASA
5 dakika
12,897
Tüm Reklamları Kapat

2°C’den fazla bir küresel ısınmanın dünyamız için ciddi sonuçlar doğuracağını çeşitli defalar farklı kaynaklardan duymuşsunuzdur. Örneğin, iklim değişikliği konusundaki en yetkin uluslararası kuruluş olan Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), 2°C’den fazla bir küresel ısınmanın ekstrem iklim olaylarını arttıracağını belirtiyor. 2009’daki Kopenhag ve 2015’teki Paris İklim Zirvesi’nde ülkeler, ortalama küresel ısınmayı uzun vadede 2°C’nin altında (sanayi devrimi öncesine kıyasla) tutma konusunda görüş birliğine vardılar. Bunu nasıl yapacaklarına dair somut taahhütlerde bulunmaktan kaçınsalar da…

Türkiye'de İklim Değişikliği

Peki geleceğe yönelik olarak birçok senaryo ve niyet beyanları ortalarda dolanırken bugüne dek ne kadar ısınma gerçekleşti, özellikle de ülkemizde? Son 30 yılda Türkiye’de ortalama ne kadar sıcaklık artışı gerçekleşti? Bunun bölgelere göre dağılımı ne? Ve sıcaklıklar artarken yağışlar arttı mı, azaldı mı? Aralarında nasıl bir ilişki var? Bu sorulara cevaplar arayan çalışmamız 13 Eylül 2016 tarihinde, Avrupa Yer Bilimleri Birliği’nin (EGU) Hydrology and Earth Systems Sciences dergisinde yayınlandı.

Çalışmada; meteoroloji istasyon ölçümleri ile uydudan ölçümler, radyo sondaj gibi birçok farklı veriyi bir model çerçevesinde özümseyerek (asimilasyon) analiz eden Avrupa Hava Tahminleri Merkezi’nin (ECMWF) veri seti arşivi kullanılarak sıcaklık ile yağış ve buharlaşma gibi hidrolojik parametrelerde 1979-2010 yılları arasında gerçekleşen artış/azalış trendleri analiz edildi. 

Tüm Reklamları Kapat

Analiz sonuçlarına göre, 1979-2010 arasındaki 32 yılda, Türkiye’de ortalama olarak 1,2°C’lik bir sıcaklık artışı gerçekleşirken, bu artış bölgeler arasında 0,8°C ila 1,8°C arasında değişti (Şekil 1). En yüksek sıcaklık artışı Ege kıyılarında (özellikle Güneybatı Ege) ve Güneydoğu bölgesinde gözlenirken, Doğu Anadolu bölgesinin önemli bir bölümünde istatistiksel olarak önemli derecede bir sıcaklık değişimi yaşanmadığı ortaya çıktı. IPCC’nin 2014 yılında yayınladığı 5. Değerlendirme Raporu’nda 1951-2012 dönemi için küresel olarak ortalama 0,72°C’lik sıcaklık artışı belirtildiğini dikkate alırsak, araştırma sonuçları Türkiye’de dünya ortalamasının oldukça üzerinde bir ortalama sıcaklık artışına işaret ediyor. 

Şekil 1. 1979-2010 tarihleri arasında ortalama toplam sıcaklık değişim miktarının dağılımı. Haritada kırmızı renk tonlarındaki gridler ECMWF’nin ERA-Interim veri setine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede sıcaklık artışı olan yerleri ve artış miktarını gösterirken, beyaz gridler ise istatistiksel olarak önemli derecede sıcaklık artışı gözlenmeyen yerleri göstermektedir. Artı işaretleri ise, meteoroloji istasyonu ölçüm verilerine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede sıcaklık artışı olan noktaları ve artış miktarını göstermektedir.
Şekil 1. 1979-2010 tarihleri arasında ortalama toplam sıcaklık değişim miktarının dağılımı. Haritada kırmızı renk tonlarındaki gridler ECMWF’nin ERA-Interim veri setine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede sıcaklık artışı olan yerleri ve artış miktarını gösterirken, beyaz gridler ise istatistiksel olarak önemli derecede sıcaklık artışı gözlenmeyen yerleri göstermektedir. Artı işaretleri ise, meteoroloji istasyonu ölçüm verilerine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede sıcaklık artışı olan noktaları ve artış miktarını göstermektedir.

Peki son 32 yıllık dönemde Türkiye’nin büyük bir bölümünde sıcaklıklar 0,8°C ila 1,8°C arasında artış gösterirken ülkemizde yağışlar azaldı ve kuraklık arttı mı, yoksa aksine yağışlarda artış mı gözlendi? ECMWF’nin hidrolojik veri setleri ile meteoroloji istasyonlarının ölçümlerini kullanarak yapılan kıyaslamalı analiz sonuçlarına göre; 1979-2010 döneminde ciddi sıcaklık artışlarına rağmen ülkenin önemli bir bölümünde kayda değer bir yağış artışı ya da azalması yaşanmadığı söylenebilir. Kuzey Ege ve Trakya, Kuzeydoğu Anadolu ve İç Anadolu’nun bazı kesimlerinde 50-150 mm’lik artışlar gözlenirken, Güneydoğu Anadolu’nun sınırlı bir bölümünde ise 150 mm civarında yağışlarda azalma gözlendi (Şekil 2). Yağışlardaki nispeten az yaşanan değişimlere paralel olarak, Türkiye’nin yüzey suyu (runoff) miktarında da önemli bir değişim gerçekleşmediğine işaret ediyor sonuçlar (Şekil 3). Ki başka bir çalışmada Yücel ve ark. (2014), Doğu Anadolu bölgesindeki 15 farklı nehir debisi ölçüm istasyonu için yaptıkları trend analizine göre (1970-2010 arasında), karların daha erken erimesine bağlı olarak nehirlerde maksimum debi miktarının baharda daha erken gerçekleştiğini tespit etmekle birlikte, yıllık toplam su miktarı açısından bu 15 nehir istasyonundan sadece 2’sinde istatistiksel olarak önemli azalış olduğunu buldular. 

Şekil 2. 1979-2010 tarihleri arasında yıllık toplam yağış değişim miktarının dağılımı. Haritada mavi/kahverengi renk tonlarındaki gridler ECMWF’nin Interim/Land veri setine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede yağış artışı/azalışı olan yerleri ve artış miktarını gösterirken, beyaz gridler ise istatistiksel olarak önemli derecede yağış değişimi gözlenmeyen yerleri göstermektedir. Rakamlar ise, meteoroloji istasyonu ölçüm verilerine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede yağış artışı (mavi) /azalışı (kırmızı) olan noktaları ve artış miktarını göstermektedir.
Şekil 2. 1979-2010 tarihleri arasında yıllık toplam yağış değişim miktarının dağılımı. Haritada mavi/kahverengi renk tonlarındaki gridler ECMWF’nin Interim/Land veri setine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede yağış artışı/azalışı olan yerleri ve artış miktarını gösterirken, beyaz gridler ise istatistiksel olarak önemli derecede yağış değişimi gözlenmeyen yerleri göstermektedir. Rakamlar ise, meteoroloji istasyonu ölçüm verilerine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede yağış artışı (mavi) /azalışı (kırmızı) olan noktaları ve artış miktarını göstermektedir.
Şekil 3. 1979-2010 tarihleri arasında yıllık toplam yüzey suyu miktarındaki değişim miktarının dağılımı. Haritada mavi/kahverengi renk tonlarındaki gridler ECMWF’nin Interim/Land veri setine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede yüzey suyu artışı/azalışı olan yerleri ve artış miktarını gösterirken, beyaz gridler ise istatistiksel olarak önemli derecede yüzey suyu değişimi gözlenmeyen yerleri göstermektedir.
Şekil 3. 1979-2010 tarihleri arasında yıllık toplam yüzey suyu miktarındaki değişim miktarının dağılımı. Haritada mavi/kahverengi renk tonlarındaki gridler ECMWF’nin Interim/Land veri setine göre en az %90 güven aralığında önemli derecede yüzey suyu artışı/azalışı olan yerleri ve artış miktarını gösterirken, beyaz gridler ise istatistiksel olarak önemli derecede yüzey suyu değişimi gözlenmeyen yerleri göstermektedir.

Sonuç olarak kısaca özetlemek gerekirse, araştırmamız 1979’den 2010’a 32 yıllık dönemde ülkemizde, dünya ortalamasının oldukça üzerinde, 1,2°C’lik bir toplam sıcaklık artışı gerçekleştiğine işaret ederken, artış miktarı ülke içerisinde büyük bir değişim gösteriyor [0,8°C – 1,8°C]. Topoğrafya, arazi örtüsü/kullanımı ve bölgesel iklim özelliklerindeki ciddi farklılıklar, sıcaklık artışındaki bölgesel farklılıkları açıklayan başlıca sebepler olarak sıralanabilir.

Diğer taraftan, sıcaklıktaki ciddi artışlara rağmen aynı dönemde yağışlarda ve yüzey suyu miktarlarında ciddi değişimler gözlenmemesi, küresel ısınmanın bölgesel su döngüsü üzerindeki etkilerinin basitçe tahmin edilebilir olmadığını gösteriyor. Örneğin, Ege’deki ciddi bir sıcaklık artışı, denizden ve karadan buharlaşmayı önemli derecede arttırarak yağışların çeşidi ve miktarında önemli değişimleri tetikleyebilirken, aynı sıcaklık artışı İç Anadolu’nun kurak bozkırlarında herhangi bir buharlaşma artışına sebep olmadığı gibi bölgenin yağış döngüsünü ciddi ölçüde etkilemeyebiliyor. Öyle ki, IPCC’nin 4. (2007) ve 5. (2014) Değerlendirme Raporları Akdeniz ve Orta Doğu için 21. yüzyılın sonuna kadar ciddi sıcaklık artışlarıyla birlikte yağışlarda da önemli azalmalar yaşanacağını tahmin etmekle birlikte, 5. Değerlendirme Raporu su döngüsündeki uzun vadeli değişimleri tahmin etmenin güçlüğüne özellikle dikkat çekiyor.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
16
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Üzücü! 3
  • Korkutucu! 3
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/06/2024 01:01:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4644

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Beyaz
Görelilik
Bakteri
Hastalık Yayılımı
Organ
Yangın
Gıda Güvenliği
Regülasyon
Foton
Aşırı
Güneş
Sinaps
Yıl
Hamile
Karanlık Madde
Ekonomi
Uterus
Lgbt
Ses Kaydı
Göç
Kamuflaj
Sinek
Biyocoğrafya
Viroloji
Dışkı
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Gökmen, et al. Türkiye'de İklim Değişikliği: 1979'dan Günümüze Ülkemizin İklimi Nasıl Değişti?. (26 Ekim 2016). Alındığı Tarih: 24 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/4644
Gökmen, M., Bakırcı, Ç. M. (2016, October 26). Türkiye'de İklim Değişikliği: 1979'dan Günümüze Ülkemizin İklimi Nasıl Değişti?. Evrim Ağacı. Retrieved June 24, 2024. from https://evrimagaci.org/s/4644
M. Gökmen, et al. “Türkiye'de İklim Değişikliği: 1979'dan Günümüze Ülkemizin İklimi Nasıl Değişti?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 26 Oct. 2016, https://evrimagaci.org/s/4644.
Gökmen, Mustafa. Bakırcı, Çağrı Mert. “Türkiye'de İklim Değişikliği: 1979'dan Günümüze Ülkemizin İklimi Nasıl Değişti?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 26, 2016. https://evrimagaci.org/s/4644.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close